Σε έξι ημέρες συμπληρώνονται 52 χρόνια από την ημέρα της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο με την κωδική ονομασία «Αττίλας» που ξεκίνησε την αυγή της 20ής Ιουλίου 1974, με αποβατικές και αεροπορικές επιχειρήσεις. Συμμετείχαν συνολικά γύρω στους 40.000 άνδρες υπό τη διοίκηση του αντιστράτηγου Νουρετίν Ερσίν. Η ελληνική πλευρά πιάστηκε στον ύπνο και η αντίδρασή της εκδηλώθηκε με μεγάλη καθυστέρηση. Η Τουρκία υποστήριξε ότι δεν επρόκειτο για εισβολή, αλλά για «ειρηνική επέμβαση», με σκοπό την επαναφορά της συνταγματικής τάξης στην Κύπρο, που είχε καταλυθεί από το πραξικόπημα κατά του Μακαρίου. Κάτι που φρόντισε να «υπενθυμίσει» και πριν από λίγες ημέρες ο πρώην πρωθυπουργός της Τουρκίας, Αχμέτ Νταβούτογλου, για να λάβει απάντηση από τον υφυπουργό Εξωτερικών, Τάσο Χατζηβασιλείου.
Μόλις χτες η βρετανική εφημερίδα Independent αποκάλυψε ότι το προσχέδιο που φέρεται να επεξεργάζεται η προσωπική απεσταλμένη του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ για την Κύπρο, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, και βρίσκεται υπό επεξεργασία, απομακρύνεται από το κλασικό ομοσπονδιακό μοντέλο και κινείται προς μια πιο χαλαρή μορφή ομοσπονδίας, η οποία θα μπορούσε να ερμηνεύεται διαφορετικά από την κάθε κοινότητα.
Όπως αναφέρεται, η Μαρία Άνχελα Ολγκίν επιδιώκει τη διαμόρφωση μιας συμφωνίας αρκετά ευέλικτης, ώστε τόσο η ελληνοκυπριακή όσο και η τουρκοκυπριακή πλευρά να μπορούν να υποστηρίξουν ότι πέτυχαν τους βασικούς τους στόχους.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η επιδιωκόμενη δομή θα μπορούσε να επιτρέπει στους Ελληνοκύπριους να χαρακτηρίζουν τη λύση ομοσπονδία και στους Τουρκοκύπριους να την παρουσιάζουν ως συνομοσπονδία, μέσα από μια σκόπιμη «δημιουργική ασάφεια».
Η Independent σημειώνει ότι μια ενδεχόμενη συμφωνία θα είχε ιδιαίτερη σημασία και για το Ηνωμένο Βασίλειο, λόγω της παρουσίας των δύο Κυρίαρχων Βρετανικών Βάσεων στην Κύπρο και του ρόλου που διαδραματίζουν στις εξελίξεις και στις κρίσεις στη Μέση Ανατολή. Η εφημερίδα αναφέρεται, πάντως, στην τουρκική εισβολή του 1974 χρησιμοποιώντας τον όρο «επέμβαση». Η Independent, η οποία υποστηρίζει ότι έχει γνώση του προσχεδίου, αναφέρει ότι η πρόταση προβλέπει τη δημιουργία δύο συνιστώντων κρατών με πολιτική ισότητα και ευρεία αυτονομία.
Οι περισσότερες κυβερνητικές αρμοδιότητες θα ασκούνται χωριστά από τα δύο συνιστώντα κράτη, ενώ η κεντρική κυβέρνηση θα έχει περιορισμένο ρόλο και θα διαχειρίζεται μόνο τα ζητήματα που δεν μπορούν να ρυθμίζονται ξεχωριστά. Σε ό,τι αφορά τα κοινά όργανα, εξετάζεται η δημιουργία εκ περιτροπής προεδρικού συμβουλίου, στο οποίο θα συμμετέχουν οι δύο ηγέτες, με αναλογία δύο προς ένα ή τρία προς ένα υπέρ της ελληνοκυπριακής πλευράς.
«Το έχουμε δει, το έχουμε διαβάσει το δημοσίευμα», δήλωσε ο εκπρόσωπος του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, χωρίς ωστόσο να επιβεβαιώσει εάν οι προτάσεις που περιγράφονται σε αυτό αντανακλούν την προσέγγιση του Αντόνιο Γκουτέρες. Η σκληρή πραγματικότητα, όμως, είναι ότι από το 1974 και μέχρι σήμερα η διεθνής κοινότητα και ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών έχουν αναλάβει πολυάριθμες μεσολαβητικές πρωτοβουλίες για την επίλυση του προβλήματος, στη βάση των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας για μια Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία με πολιτική ισότητα. Παρά τις κατά καιρούς εντατικές διαπραγματεύσεις, όπως το Σχέδιο Ανάν το 2004 —το οποίο απορρίφθηκε από τους Ελληνοκύπριους και εγκρίθηκε από τους Τουρκοκύπριους σε ταυτόχρονα δημοψηφίσματα— και οι συνομιλίες στο Κραν Μοντανά το 2017, δεν έχει επιτευχθεί τελική συμφωνία. Η ένταξη ολόκληρης της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2004 πρόσθεσε μια νέα ευρωπαϊκή διάσταση στο ζήτημα, ωστόσο το πολιτικό αδιέξοδο παραμένει, με την τουρκική πλευρά να προκρίνει πλέον λύση δύο ανεξάρτητων κρατών. Και αν κρίνουμε από τη διαρροή στην Independent, οι Βρετανοί δεν είχαν αντίρρηση.
Έπειτα από σειρά συνομιλιών όλα αυτά τα χρόνια, η θέση της Ελλάδας και της Κύπρου παραμένει ξεκάθαρη: δεν νοείται λύση του Κυπριακού χωρίς, αρχικά, την πλήρη αποχώρηση των τουρκικών κατοχικών στρατευμάτων από την Κύπρο. Από εκεί και ύστερα, όποια λύση δοθεί, πρέπει να στηρίζεται στα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και σε αυτή τη λύση η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να έχει ενεργό ρόλο.
52 χρόνια μετά, το Κυπριακό παραμένει ανοιχτή πληγή και κάθε λύση που προτείνεται αντιμετωπίζεται με επιφύλαξη.
