Το πρόσφατο ρεπορτάζ του CNN Türk για την αυξημένη ζήτηση της ελληνικής «Χρυσής Βίζας» από Τούρκους πολίτες δεν αποτελεί απλώς ένα οικονομικό ή επενδυτικό θέμα. Αν διαβαστεί προσεκτικά, λειτουργεί ως καθρέφτης βαθύτερων γεωπολιτικών, κοινωνικών και στρατηγικών μετατοπίσεων στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
Η μαζική στροφή Τούρκων επενδυτών προς την Ελλάδα δεν είναι συγκυριακή. Είναι ένδειξη αλλαγής προσανατολισμού ενός τμήματος της τουρκικής μεσαίας και ανώτερης τάξης, που αναζητά ασφάλεια, σταθερότητα και πρόσβαση στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η Ελλάδα ως «ευρωπαϊκή πύλη διαφυγής»
Στο τουρκικό δημόσιο λόγο, όπως αποτυπώνεται στο CNN Türk, η Ελλάδα παρουσιάζεται πλέον ως ένας άμεσος και ρεαλιστικός διάδρομος προς την Ευρώπη. Η γεωγραφική εγγύτητα, το σχετικά χαμηλό επενδυτικό όριο σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες και η δυνατότητα ελεύθερης μετακίνησης εντός Σένγκεν μετατρέπουν την ελληνική αγορά ακινήτων σε στρατηγική επιλογή.
Για πολλούς Τούρκους επιχειρηματίες και επαγγελματίες, η αγορά ακινήτου στην Αθήνα ή σε νησιά του Αιγαίου λειτουργεί ταυτόχρονα ως:
- οικονομική επένδυση
- ασφαλιστική δικλείδα απέναντι στην πολιτική αβεβαιότητα
- μέσο γεωγραφικής διαφοροποίησης κινδύνου
Η έννοια της «δεύτερης βάσης» στην Ευρώπη αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία.
Ο παράγοντας εσωτερική Τουρκία
Η αυξανόμενη ζήτηση δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τις εσωτερικές εξελίξεις στην Τουρκία.
Ο πληθωρισμός, η πίεση στη λίρα, οι μεταβαλλόμενες οικονομικές πολιτικές και το αίσθημα θεσμικής αβεβαιότητας ωθούν κεφάλαια εκτός χώρας. Δεν πρόκειται για φυγή μαζικών επενδυτικών funds, αλλά για μετακίνηση ιδιωτικού πλούτου και μορφωμένου ανθρώπινου δυναμικού.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ότι η τάση αυτή καταγράφεται πλέον ανοιχτά και από τουρκικά μέσα ενημέρωσης, γεγονός που υποδηλώνει ότι η έξοδος κεφαλαίων δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως ταμπού.
Από την αντιπαλότητα στην οικονομική διασύνδεση
Η εξέλιξη παρουσιάζει μια ενδιαφέρουσα γεωπολιτική αντίφαση. Την ίδια στιγμή που η ελληνοτουρκική σχέση παραμένει φορτισμένη σε επίπεδο ρητορικής και στρατηγικού ανταγωνισμού, σε κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο παρατηρείται αυξανόμενη διασύνδεση.
Η Ελλάδα μετατρέπεται σταδιακά:
- σε επενδυτικό καταφύγιο για Τούρκους πολίτες
- σε χώρο εγκατάστασης οικογενειών
- σε γέφυρα επαφής με την ευρωπαϊκή αγορά
Το φαινόμενο αυτό δημιουργεί μια μορφή «ήπιας αλληλεξάρτησης» που συχνά υποτιμάται στη δημόσια συζήτηση.
Η γεωπολιτική διάσταση της μετανάστευσης κεφαλαίων
Σε διεθνές επίπεδο, η μετακίνηση ιδιωτικών επενδύσεων θεωρείται πρόδρομος πολιτικών και κοινωνικών αλλαγών. Όταν οικονομικές ελίτ επιλέγουν γειτονική χώρα για εγκατάσταση ή επένδυση, ουσιαστικά επαναχαράσσεται ένας άτυπος χάρτης εμπιστοσύνης.
Η ελληνική «Χρυσή Βίζα» λειτουργεί έτσι ως εργαλείο ήπιας ισχύος. Χωρίς διπλωματικές δηλώσεις ή στρατηγικές συμφωνίες, η Ελλάδα απορροφά ανθρώπινο κεφάλαιο, ρευστότητα και επιχειρηματική δραστηριότητα από μια περιφερειακή δύναμη.
Η αυξανόμενη παρουσία Τούρκων επενδυτών στην ελληνική αγορά ακινήτων ενδέχεται να επηρεάσει μακροπρόθεσμα:
- τις οικονομικές σχέσεις των δύο χωρών
- τις κοινωνικές δυναμικές σε αστικά κέντρα και νησιά
- την ίδια τη γεωπολιτική ισορροπία στο Αιγαίο
Η εικόνα που προκύπτει από το τουρκικό ρεπορτάζ δεν αφορά μόνο μια επενδυτική τάση. Αποτυπώνει μια βαθύτερη πραγματικότητα: την Ελλάδα ως σταθερό ευρωπαϊκό σημείο αναφοράς για ένα τμήμα της τουρκικής κοινωνίας.
Και αυτό, σε γεωπολιτικούς όρους, αποτελεί εξέλιξη με σημασία πολύ μεγαλύτερη από μια απλή αγορά ακινήτου.
