Το Ιράν δηλώνει ότι οι μυστικές συνομιλίες του με τις Ηνωμένες Πολιτείες στο Ομάν για το πυρηνικό του πρόγραμμα ξεκίνησαν «καλά» και θα συνεχιστούν, επιχειρώντας να απομακρύνει τα σενάρια πολεμικής σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Την ίδια στιγμή, η Τεχεράνη βάζει σκληρές «κόκκινες γραμμές» στους πυραύλους και απαιτεί άρση των αμερικανικών κυρώσεων, ενώ ο φόβος για νέο πόλεμο «σκεπάζει» την περιοχή.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αρακτσί, μετά τον πρώτο γύρο επαφών στη Μουσκάτ, περιέγραψε τις συνομιλίες με την Ουάσινγκτον ως «καλή αρχή», ξεκαθαρίζοντας όμως ότι η Τεχεράνη συζητά «μόνο το πυρηνικό ζήτημα» με τους Αμερικανούς. «Κάθε διάλογος απαιτεί αποχή από απειλές και πιέσεις», τόνισε, επιχειρώντας να στείλει μήνυμα τόσο στον Λευκό Οίκο όσο και στα κράτη του Κόλπου που φοβούνται ότι μπορεί να βρεθούν στη «γραμμή πυρός» σε περίπτωση σύγκρουσης.

Ο Ομάν, ο παραδοσιακός μεσολαβητής ανάμεσα στο Ιράν και τη Δύση, εμφανίζεται αισιόδοξος αλλά και προσεκτικός. Ο Ομανί υπουργός Εξωτερικών Μπαντρ αλ-Μπουσαΐντι χαρακτήρισε τις διαβουλεύσεις «πολύ σοβαρές», σημειώνοντας ότι τα αποτελέσματα θα αξιολογηθούν προσεκτικά σε Τεχεράνη και Ουάσινγκτον, με στόχο οι αντιπροσωπείες να επιστρέψουν «εν ευθέτω χρόνω» στο τραπέζι.

Ιράν: «Κόκκινη γραμμή» οι πύραυλοι, «ευελιξία» στο ουράνιο

Οι ΗΠΑ, διά στόματος του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, επιδιώκουν να διευρύνουν την ατζέντα, βάζοντας στο τραπέζι όχι μόνο το πυρηνικό πρόγραμμα, αλλά και τους βαλλιστικούς πυραύλους του Ιράν, τη στήριξή του σε ένοπλες οργανώσεις στην περιοχή και την «αντιμετώπιση του ίδιου του λαού του» από το καθεστώς. Η Τεχεράνη, ωστόσο, αποκρούει κατηγορηματικά οποιαδήποτε συζήτηση για το, από τα μεγαλύτερα στη Μέση Ανατολή, οπλοστάσιό της σε πυραύλους, το οποίο χαρακτηρίζει «αμυντική ικανότητα» και μη διαπραγματεύσιμο ζήτημα.

Σε μια κίνηση επίδειξης ισχύος, η ιρανική κρατική τηλεόραση μετέδωσε, λίγες ώρες πριν από τις συνομιλίες, την ανάπτυξη του «Khorramshahr‑4», ενός από τους πιο προηγμένους, μακράς εμβέλειας βαλλιστικούς πυραύλους της χώρας, σε ένα από τα υπόγεια «missile cities» των Φρουρών της Επανάστασης. Ταυτόχρονα, ιρανικοί αξιωματούχοι στέλνουν μήνυμα «ευελιξίας» στο κρίσιμο ζήτημα του εμπλουτισμού ουρανίου, δηλώνοντας διατεθειμένοι να παραδώσουν 400 κιλά υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου –υλικού κοντά σε βαθμό κατάλληλο για πυρηνικά όπλα– και να δεχθούν μηδενικό εμπλουτισμό σε ένα ειδικό κονσόρτσιουμ, υπό όρους όμως.

Ιράν και φόβοι για ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή

Η δυναμική των συνομιλιών συναντά το «τείχος» της στρατιωτικής κλιμάκωσης. Η μεγάλη συγκέντρωση ναυτικών δυνάμεων των ΗΠΑ σε θαλάσσιες ζώνες πέριξ του Ιράν, την οποία ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε «τεράστια αρμάδα», ενισχύει τους φόβους στη διεθνή κοινότητα ότι ένα αδιέξοδο στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων μπορεί να οδηγήσει σε νέα ανάφλεξη.

Η ανησυχία δεν είναι θεωρητική: πέρυσι τον Ιούνιο οι ΗΠΑ έπληξαν ιρανικούς πυρηνικούς στόχους, παρεμβαίνοντας στις τελευταίες φάσεις μιας 12ήμερης ισραηλινής αεροπορικής εκστρατείας. Έκτοτε, η Τεχεράνη διακήρυξε ότι «έχει παγώσει» τη δραστηριότητα εμπλουτισμού ουρανίου, ενώ ταυτόχρονα υπόσχεται «σκληρή απάντηση» σε οποιοδήποτε νέο χτύπημα και προειδοποιεί τις γειτονικές χώρες του Κόλπου που φιλοξενούν αμερικανικές βάσεις ότι θα βρεθούν και οι ίδιες στο στόχαστρο αν εμπλακούν.

Το κλίμα πολιορκίας οξύνθηκε περαιτέρω μετά τη βίαιη καταστολή των πανεθνικών διαδηλώσεων στο Ιράν τον περασμένο μήνα, που οδήγησε σε κύμα διεθνών καταγγελιών για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ο Τραμπ έχει προειδοποιήσει ότι «κακά πράγματα» θα συμβούν αν δεν υπάρξει συμφωνία, υιοθετώντας μια ρητορική πίεσης που τροφοδοτεί τον φόβο αμοιβαίων αεροπορικών πληγμάτων και μιας γενικευμένης ανάφλεξης στην –καθοριστικής σημασίας για την παγκόσμια ενέργεια– πετρελαιοπαραγωγό περιοχή.

Ιράν, κυρώσεις και «δύο όγκοι καρκίνου»

Στον πυρήνα της διπλωματικής παρτίδας βρίσκεται η απαίτηση της Τεχεράνης για άρση των αμερικανικών κυρώσεων που επανήλθαν το 2018, όταν ο Τραμπ, στην πρώτη του θητεία, αποχώρησε μονομερώς από τη συμφωνία του 2015 για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν με τις έξι μεγάλες δυνάμεις. Η Ουάσινγκτον, οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί της και το Ισραήλ κατηγορούν το Ιράν ότι χρησιμοποιεί το πρόγραμμα «ειρηνικής» πυρηνικής ενέργειας ως κάλυψη για την ανάπτυξη ικανότητας παραγωγής ατομικών όπλων, κατηγορία που η Τεχεράνη απορρίπτει, επιμένοντας ότι τα σχέδιά της είναι αποκλειστικά ειρηνικά.

Το Ισραήλ παρακολουθεί τις εξελίξεις με διακηρυγμένη εχθρότητα. Ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου παρομοίασε πρόσφατα την «προσπάθεια του Ιράν να κατασκευάσει ατομικά όπλα» και το οπλοστάσιό του, που υπολογίζει σε «20.000 βαλλιστικούς πυραύλους», με «δύο όγκους καρκίνου», εικόνα που αποτυπώνει το επίπεδο έντασης αλλά και την πίεση που ασκεί το Τελ Αβίβ για μια πιο σκληρή γραμμή.

Το ερώτημα που αιωρείται πάνω από τη Μουσκάτ είναι αν οι διαπραγματευτές μπορούν να βρουν φόρμουλα που να σέβεται τις «κόκκινες γραμμές» του Ιράν στους πυραύλους, να καθησυχάζει τις Δυτικές ανησυχίες για το πυρηνικό πρόγραμμα και να απομακρύνει τον εφιάλτη ενός νέου πολέμου στη Μέση Ανατολή. Η απάντηση θα κριθεί στους επόμενους γύρους, ανάμεσα στις αίθουσες των διαβουλεύσεων και στις κινήσεις δύναμης σε θάλασσα και ουρανό.