Οι ΗΠΑ επιθυμούν να επαναδιατυπώσουν την αμυντική τους συμφωνία με τη Δανία, ώστε να άρουν κάθε περιορισμό στη στρατιωτική τους παρουσία στη Γροιλανδία, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν το θέμα. Το ζήτημα αυτό έχει καταστεί κεντρικό σημείο για τους διαπραγματευτές που προσπαθούν να ικανοποιήσουν την απαίτηση του προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, για τον έλεγχο της περιοχής.
Η αρχική συμφωνία, η οποία υπογράφηκε το 1951 και τροποποιήθηκε το 2004, ορίζει ότι οι ΗΠΑ πρέπει να «διαβουλεύονται με τη Δανία και τη Γροιλανδία και να τις ενημερώνουν» προτού προβούν σε «οποιεσδήποτε σημαντικές αλλαγές στις στρατιωτικές επιχειρήσεις ή τις εγκαταστάσεις των Ηνωμένων Πολιτειών στη Γροιλανδία».
Οι πηγές, που ζήτησαν να διατηρήσουν την ανωνυμία τους λόγω του εμπιστευτικού χαρακτήρα των συζητήσεων, ανέφεραν ότι οι Αμερικανοί διαπραγματευτές θέλουν να τροποποιήσουν αυτή τη διατύπωση, ώστε να διασφαλίσουν ότι οι ΗΠΑ δεν θα αντιμετωπίζουν κανέναν απολύτως περιορισμό στον σχεδιασμό τους. Οι λεπτομέρειες μιας τέτοιας συμφωνίας βρίσκονται ακόμη υπό διαπραγμάτευση.
Η Άννα Κέλι, εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, δήλωσε ότι «εάν αυτή η συμφωνία προχωρήσει -και ο πρόεδρος Τραμπ είναι πολύ αισιόδοξος ότι θα γίνει- οι Ηνωμένες Πολιτείες θα επιτύχουν όλους τους στρατηγικούς τους στόχους όσον αφορά τη Γροιλανδία, με πολύ μικρό κόστος, για πάντα».
«Καθώς οι λεπτομέρειες οριστικοποιούνται από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, θα δοθούν στη δημοσιότητα αναλόγως», πρόσθεσε. Η πρεσβεία της Δανίας στην Ουάσιγκτον αρνήθηκε να σχολιάσει.
Το πλαίσιο της συμφωνίας
Αυτή η προσέγγιση ταυτίζεται, σύμφωνα με το Bloomberg, με την περιγραφή του ίδιου του Τραμπ για το τι επιθυμεί. Την Τετάρτη, ανακοίνωσε το «πλαίσιο μιας μελλοντικής συμφωνίας» για τη Γροιλανδία, μετά από συνάντηση με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός της Ελβετίας, χωρίς ωστόσο να δώσει λεπτομέρειες.
«Θα συνεργαστούμε όλοι μαζί. Και μάλιστα το ΝΑΤΟ θα εμπλακεί μαζί μας», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους την Πέμπτη, όταν ρωτήθηκε αν η συμφωνία δίνει στις ΗΠΑ την κυριότητα του νησιού. «Θα κάνουμε τμήματα αυτού σε συνεργασία με το ΝΑΤΟ, κάτι που είναι και το σωστό», είπε κατά την επιστροφή του από το Νταβός, προσθέτοντας ότι θα ανακοινώσει «σε δύο εβδομάδες» εάν οι Δανοί συμφώνησαν.
Σε συνέντευξή του στο Fox Business νωρίτερα την Πέμπτη, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα έχουν «όλη τη στρατιωτική πρόσβαση που θέλουμε».
«Θα μπορούμε να τοποθετήσουμε ό,τι χρειαζόμαστε στη Γροιλανδία επειδή το θέλουμε», είπε ο Τραμπ. «Ουσιαστικά είναι πλήρης πρόσβαση, χωρίς τέλος, χωρίς χρονικό περιορισμό».
Γεωπολιτικές προεκτάσεις
Μια οριστική συμφωνία θα εκτόνωνε αυτό που έχει αναδειχθεί ως η σοβαρότερη απειλή για τη διατλαντική συμμαχία από την ίδρυση του ΝΑΤΟ μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το Bloomberg ανέφερε προηγουμένως ότι η συμφωνία-πλαίσιο που ανακοίνωσε ο Τραμπ θα περιλαμβάνει τη στάθμευση αμερικανικών πυραύλων, δικαιώματα εξόρυξης με στόχο τον αποκλεισμό κινεζικών συμφερόντων και ενισχυμένη παρουσία του ΝΑΤΟ στην Αρκτική.
Ως αντάλλαγμα, ο Τραμπ θα τηρούσε την υπόσχεσή του να μην επιβάλει δασμούς στα ευρωπαϊκά κράτη.
Η κίνηση του Τραμπ θα αντέστρεφε μια τάση δεκαετιών, κατά την οποία οι ΗΠΑ περιόρισαν δραστικά την παρουσία τους στη Γροιλανδία μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Ο αμερικανικός στρατός έφτασε από τις 17 βάσεις στην περιοχή σε μία μόνο βάση με περίπου 150 άτομα προσωπικό και περισσότερους από 300 συμβασιούχους υπαλλήλους, πολλοί από τους οποίους είναι πολίτες της Δανίας ή της Γροιλανδίας.
Η στάση της Δανίας και της Γροιλανδίας
Παραμένει ασαφές σε ποιον βαθμό η Δανία και η Γροιλανδία θα συμφωνήσουν σε οποιεσδήποτε αλλαγές. Η Δανή πρωθυπουργός, Μέτε Φρεντέρικσεν, δήλωσε στους δημοσιογράφους πριν από τη Σύνοδο Κορυφής των ηγετών της ΕΕ στις Βρυξέλλες την Πέμπτη ότι τόσο η Δανία όσο και η Γροιλανδία είναι ανοιχτές στην «περαιτέρω επέκταση» της αμυντικής συνθήκης του 1951 με τις ΗΠΑ, αλλά δεν θέλησε να υπεισέλθει σε λεπτομέρειες για τη μορφή που θα μπορούσε να έχει αυτή.
«Αυτό πρέπει, φυσικά, να γίνει με σωστό και σεβαστό τρόπο και εξετάζουμε τώρα αν αυτό μπορεί να επιτευχθεί», δήλωσε η Φρεντέρικσεν.
Η διατύπωση της υπάρχουσας συμφωνίας ήδη θέτει λίγους περιορισμούς στις ΗΠΑ και τόσο η Δανία όσο και η Γροιλανδία ενθαρρύνουν εδώ και χρόνια τη μεγαλύτερη αμερικανική στρατιωτική παρουσία εκεί.
«Κάθε φορά που ζητούσαμε μια συνάντηση για διάφορα θέματα, πάντα βρίσκαμε προθυμία για συζήτηση», δήλωσε η Άιρις Φέργκιουσον, πρώην αναπληρώτρια βοηθός υπουργός Άμυνας για την Αρκτική κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης Μπάιντεν. Πρόσθεσε ότι η Γροιλανδία ενδιαφερόταν επίσης για μεγαλύτερη στρατιωτική δραστηριότητα των ΗΠΑ, επειδή οι συμβάσεις αυτές στήριζαν την τοπική οικονομία.
