Η Κίνα και η Ρωσία έχουν τα τελευταία χρόνια περιγράψει τις σχέσεις τους ως μια «φιλία χωρίς όρια». Η εικόνα, άλλωστε, μίλησε από μόνη της. Η υποδοχή του Βλαντίμιρ Πούτιν στο Πεκίνο ήταν σχεδόν πανομοιότυπη με εκείνη του Ντόναλντ Τραμπ την περασμένη εβδομάδα. Δύο προεδρικές επισκέψεις υψηλού διακυβεύματος, με διαφορά λίγων μόνο ημερών, είναι ακριβώς η εικόνα που ο Σι Τζινπίνγκ ήθελε να προβάλλει στον κόσμο, να μιλάει με όλους, χωρίς να δεσμεύεται με κανένα. Και είναι ασφαλώς ο απόλυτα κερδισμένος.
Πόσο ισχυρή, όμως, είναι η σχέση της Κίνας με τη Ρωσία; Ενώ κάποιοι στην Ουάσινγκτον ίσως ήλπιζαν ότι ο Τραμπ θα μπορούσε να απομακρύνει το Πεκίνο από τη Μόσχα, αυτές οι ελπίδες φαίνεται να είναι μάλλον ευσεβείς πόθοι.
Ο Σι φέρεται να ανέφερε τον φίλο, όπως τον αποκαλεί, τον Πούτιν στον Τραμπ την περασμένη εβδομάδα, όταν οι δύο ηγέτες περπατούσαν στο Ζονγκνανχάι, το οποίο συνήθως είναι απαγορευμένο για ξένους επισκέπτες, αστειευόμενος ότι ο Πούτιν είχε επισκεφθεί στο παρελθόν αυτό το πολιτικό καταφύγιο του Πεκίνου. Αυτή η δυναμική διατηρείται σε πολλούς τομείς, ιδιαίτερα στην οικονομία. Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Ρωσίας, ενώ η Ρωσία αντιπροσωπεύει μόλις το 4% του διεθνούς εμπορίου της Κίνας. Η Κίνα εξάγει προς τη Ρωσία περισσότερα από οποιαδήποτε άλλη χώρα και η οικονομία της είναι σημαντικά μεγαλύτερη από εκείνη της Ρωσίας.
Χρόνια δυτικών κυρώσεων έχουν σταδιακά ωθήσει τη Μόσχα σε βαθύτερη εμπορική συνεργασία με το Πεκίνο. Ο τεχνολογικός κολοσσός Huawei, ο οποίος βρέθηκε υπό αμερικανικές κυρώσεις και αποκλείστηκε επίσης από τα βρετανικά δίκτυα 5G μετά από επανεξέταση της βρετανικής κυβέρνησης, εκμεταλλεύτηκε την απουσία δυτικών εταιρειών και έγινε βασικός πυλώνας της ρωσικής τηλεπικοινωνιακής βιομηχανίας.
Καθώς οι δεσμοί με τη Δύση γίνονται ολοένα και πιο κατακερματισμένοι, η Κίνα έχει μετατραπεί στην πρώτη επιλογή για τεχνογνωσία είτε τεχνολογική είτε επιστημονική είτε βιομηχανική. Από την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, η Μόσχα έχει γίνει ολοένα και πιο εξαρτημένη από κινεζικά εξαρτήματα για τη στρατιωτική της μηχανή. Πρόσφατη έκθεση του Bloomberg διαπίστωσε ότι η Ρωσία εισήγαγε πάνω από το 90% της τεχνολογίας που τελούσε υπό κυρώσεις από την Κίνα, ποσοστό αυξημένο κατά 10% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Η Μόσχα έχει ελάχιστες βιώσιμες εναλλακτικές πέρα από το Πεκίνο, έναν αγοραστή που προσφέρει κλίμακα ζήτησης και αγορά ζωτικής σημασίας για την επιβίωση της Ρωσίας. Αν η Κίνα μείωνε το εμπόριό της με τη Ρωσία, δεδομένης της κατάρρευσης των σχέσεων με τη Δύση, αυτό θα περιέπλεκε σημαντικά τους στόχους της ρωσικής εξωτερικής πολιτικής.
Ωστόσο, το μεγάλο πλεονέκτημα της Μόσχας — και το αντίβαρο στο να την πιέζει το Πεκίνο — είναι η ικανότητά της να κρατά τη θέση της. Ο Σι αναφέρθηκε μόνο σε έναν πόλεμο – και αυτός ήταν η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Είπε στον Πούτιν ότι η πλήρης παύση του πολέμου στο Ιράν ήταν «υψίστης προτεραιότητας», χωρίς να κάνει καμία αναφορά στην εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Τόσο ο Σι όσο και ο Πούτιν καταδίκασαν «τις προδοτικές στρατιωτικές επιθέσεις εναντίον άλλων χωρών, την υποκριτική χρήση των διαπραγματεύσεων ως πρόσχημα για την προετοιμασία τέτοιων επιθέσεων, τη δολοφονία ηγετών κυρίαρχων κρατών, την αποσταθεροποίηση της εσωτερικής πολιτικής κατάστασης σε αυτά τα κράτη και την πρόκληση αλλαγής καθεστώτος, καθώς και την απροκάλυπτη απαγωγή εθνικών ηγετών με σκοπό τη δίκη τους». Η Ρωσία και η Κίνα δήλωσαν σε κοινή διακήρυξη την Τετάρτη ότι «οι προσπάθειες ορισμένων χωρών να κυριαρχήσουν στις παγκόσμιες υποθέσεις με το πνεύμα της αποικιακής εποχής έχουν αποτύχει, αλλά ότι ο κόσμος κινδυνεύει να επιστρέψει στον “νόμο της ζούγκλας”».
«Η παγκόσμια κατάσταση γίνεται όλο και πιο περίπλοκη», ανέφεραν σε διακήρυξη που δημοσιεύθηκε από το Κρεμλίνο στα ρωσικά. «Η παγκόσμια ατζέντα για την ειρήνη και την ανάπτυξη αντιμετωπίζει νέους κινδύνους και προκλήσεις, και υπάρχει κίνδυνος κατακερματισμού της διεθνούς κοινότητας και επιστροφής στον “νόμο της ζούγκλας”».
