Τέσσερα χρόνια συμπληρώνονται σε λίγες ημέρες από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και παρά το γεγονός ότι γίνονται προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου, αυτό ακόμη δεν έχει γίνει.
Το γεγονός ότι η Μόσχα επιμένει και επί του πεδίου και στο τραπέζι των διαβουλεύσεων, δεν θα πρέπει να εκπλήσσει αφού ο ίδιος ο πρόεδρος της Ρωσίας εκτιμά ότι είναι συνεπής στις βασικές αρχές της γεωγραφίας και της ιστορίας. Διότι με αυτές τις αρχές του ξεκίνησαν όλα.
Έναν περίπου χρόνο πριν από την εισβολή, ο πρόεδρος της Ρωσίας εξέφραζε τις απόψεις του για την Ουκρανία σε ένα μακροσκελές δοκίμιο με τίτλο «Περί της ιστορικής ενότητας Ρώσων και Ουκρανών». Παρέθετε τα λόγια του προφήτη Ολεγκ για το Κίεβο: «Ας είναι η μητέρα όλων των ρωσικών πόλεων». Οι διεθνείς αναλυτές έγραφαν τότε ότι ο Πούτιν ασπαζόταν τη θεωρία ότι η Μόσχα είναι η «Τρίτη Ρώμη» και η πρωτεύουσα του χριστιανισμού μετά την πτώση της Ρώμης και της Κωνσταντινούπολης.
Το αρχικό σχέδιο ήταν να φτάσει γρήγορα στο Κίεβο από τα βόρεια και στον ποταμό Δνείπερο από τα ανατολικά. Όταν ο χερσαίος διάδρομος που θα συνέδεε την Κριμαία με το Ντονμπάς θα ήταν ασφαλής, οι Ρώσοι στον νότο θα μπορούσαν να στραφούν προς τα δυτικά και να προελάσουν προς την Οδησσό. Από τη στιγμή που θα είχε πέσει το σημαντικότερο λιμάνι της Ουκρανίας, η χώρα θα ήταν ουσιαστικά αποκλεισμένη από ξηρά. Τέσσερα χρόνια μετά, οι Ουκρανοί αντέχουν αλλά και οι Ρώσοι έχουν αριθμητικό πλεονέκτημα. Η κόπωση του πολέμου και η φθίνουσα πίστη στην τελική νίκη από την πλευρά των ίδιων των Ουκρανών αποδυναμώνει τη διαπραγματευτική θέση του Κιέβου και, όπως βλέπουμε από την κινητικότητα των τελευταίων ημερών, δίνει νέα ώθηση στην προσπάθεια του Τραμπ για μια γρήγορη συναλλακτική λύση.
Έτσι, αν και ο Πούτιν αντιλαμβάνεται ότι το αρχικό μαξιμαλιστικό του σχέδιο είναι δύσκολο να επιτευχθεί, έχει στραφεί στο δεύτερο σχέδιό του, να κερδίσει τον πόλεμο φθοράς ποντάροντας και στο γεγονός ότι ο Τραμπ θα χάσει την υπομονή του. Ο πρόεδρος της Ουκρανίας δήλωσε πρόσφατα ότι «δεν είναι δίκαιο» ο Ντόναλντ Τραμπ να συνεχίζει να καλεί δημοσίως την Ουκρανία, και όχι τη Ρωσία, να κάνει παραχωρήσεις για την ειρήνη. Ο καλύτερος τρόπος για να επιτευχθεί πρόοδος είναι ο Πούτιν να τον συναντήσει πρόσωπο με πρόσωπο, πρόσθεσε με νόημα.
Βέβαια, η ρωσική στρατηγική δεν καθοδηγείται από βραχυπρόθεσμα συναλλακτικά οφέλη αλλά από μια μακροπρόθεσμη αναθεωρητική ατζέντα έναντι της Δύσης. Σε αυτό «βοηθάει» και το γεγονός ότι η στάση της Ευρώπης μπορεί να χαρακτηριστεί ως η επιτομή της στρατηγικής ανακολουθίας και πληρώνει το τίμημα από την έλλειψη κοινής εξωτερικής πολιτικής που την κατέστησε δέσμια στα θέματα ασφάλειας. Με αποτέλεσμα να ακολουθεί τα γεγονότα, όπως τις διαβουλεύσεις στη Γενεύη και τις επιλογές άλλων σε θέματα που αφορούν τη γειτονιά της. «Θεωρούμε τη συμμετοχή της Ευρώπης στη διαδικασία απαραίτητη για την επιτυχή εφαρμογή απολύτως εφικτών συμφωνιών», δήλωσε ο Ουκρανός πρόεδρος με τη λήξη των συνομιλιών επιβεβαιώνοντας ότι οι Ουκρανοί και Αμερικανοί διαπραγματευτές συναντήθηκαν στην ελβετική πόλη με αξιωματούχους από τη Βρετανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία και την Ελβετία.
Ωστόσο, το μεγάλο ερώτημα είναι τι θα γίνει αν κερδίσει η Ρωσία, κανείς δεν μπορεί να απαντήσει στην παρούσα στιγμή, πολύ περισσότερο που στη Γενεύη αποφασίστηκε να συνεχιστεί η προσπάθεια αλλά ο Ζελένσκι κατηγόρησε τον Πούτιν για εσκεμμένες καθυστερήσεις. «Οι συναντήσεις ήταν όντως δύσκολες και μπορούμε να δηλώσουμε ότι η Ρωσία προσπαθεί να παρατείνει τις διαπραγματεύσεις, οι οποίες θα μπορούσαν ήδη να έχουν φτάσει στο τελικό τους στάδιο», έγραψε ο Ζελένσκι στο Χ.
Για την ώρα στο ερώτημα αυτό μπορεί να απαντήσει μόνο η… λογοτεχνία. Το βιβλίο του Κάρλο Μασάλα, καθηγητή διεθνών σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Bundeswehr του Μονάχου, με τίτλο «Αν κερδίσει η Ρωσία: Ένα σενάριο» έχει γίνει ήδη ανάρπαστο. Το σενάριο του Μασάλα ξεκινά τον Μάρτιο του 2028, όταν δύο ρωσικές ταξιαρχίες εισβάλλουν στη Νάρβα, την τρίτη μεγαλύτερη πόλη της -ευρωπαϊκής- Εσθονίας στα σύνορα με τη Ρωσία. Το 88% των κατοίκων είναι ρωσόφωνοι και πολλοί έχουν εφοδιαστεί λαθραία, με φορητά όπλα και πολυβόλα. Ταυτόχρονα, Ρώσοι στρατιώτες μεταμφιεσμένοι σε τουρίστες επιβιβάζονται σε πλοία για να καταλάβουν το παράκτιο νησί Χιουμά της Εσθονίας. Η επίθεση εναντίον των τριών κρατών της Βαλτικής, όλα μέλη του ΝΑΤΟ, έχει ξεκινήσει. Σενάριο που είναι στα χαρτιά και στη φαντασία του συγγραφέα. Ή μήπως όχι;
