Σοβαρό έλλειμμα αξιοποιήσιμων κατοικιών καταγράφεται στην ελληνική αγορά, με βασική αιτία την παλαιότητα των ακινήτων και το υψηλό κόστος ανακαίνισης. Το πρόβλημα αυτό περιορίζει την προσφορά, ασκώντας έντονες πιέσεις στα ενοίκια, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της Alpha Bank για την αγορά κατοικίας.
Η έρευνα πεδίου, που πραγματοποιήθηκε από την QED, αποτυπώνει με σαφήνεια τους λόγους για τους οποίους χιλιάδες κατοικίες παραμένουν κλειστές. Το 42% των ιδιοκτητών δηλώνει ότι το υψηλό κόστος ανακατασκευής ή ανακαίνισης λειτουργεί αποτρεπτικά, ενώ ακολουθούν τα κληρονομικά ζητήματα και η πολυϊδιοκτησία (21%), περιπτώσεις δηλαδή όπου η έλλειψη συμφωνίας μεταξύ συνιδιοκτητών μπλοκάρει κάθε προσπάθεια αξιοποίησης.
Η μελέτη αναδεικνύει ότι η ηλικία του οικιστικού αποθέματος αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την ποιότητα και τη λειτουργικότητά του. Μία στις πέντε κύριες κατοικίες στη χώρα είναι άνω των 40 ετών, ενώ το 73% των σπιτιών έχει ηλικία από 6 έως 40 χρόνια. Τα νεόδμητα ακίνητα, ηλικίας έως πέντε ετών, αντιστοιχούν μόλις στο 4% του συνόλου, στοιχείο που εξηγεί σε μεγάλο βαθμό τη δυσκολία εύρεσης σύγχρονων κατοικιών προς ενοικίαση ή αγορά.
Η παλαιότητα των κτιρίων συνδέεται άμεσα και με αυξημένες ανάγκες ενεργειακής αναβάθμισης. Σύμφωνα με τα ευρήματα, έξι στις δέκα κύριες κατοικίες στην Ελλάδα χρειάζονται παρεμβάσεις για τη βελτίωση της ενεργειακής τους απόδοσης, ποσοστό που αυξάνεται όσο μεγαλώνει η ηλικία του ακινήτου.
Περισσότερα από τα δύο τρίτα των κατοικιών άνω των 25 ετών χαρακτηρίζονται ενεργειακά ανεπαρκή, ενώ ακόμη και στα σπίτια ηλικίας 6 έως 25 ετών, το 50% χρειάζεται αναβάθμιση. Αντίθετα, το ποσοστό αυτό περιορίζεται στο 22% για τα νεόδμητα ακίνητα, επιβεβαιώνοντας το χάσμα μεταξύ παλαιού και νέου οικιστικού αποθέματος.
Οι ενοικιαστές «πληρώνουν» το ενεργειακό κόστος
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ανάλυση της έρευνας με βάση το καθεστώς κατοικίας. Οι ενοικιαστές δηλώνουν σε πολύ υψηλότερο ποσοστό (72%) ότι τα σπίτια στα οποία διαμένουν χρειάζονται ενεργειακή αναβάθμιση, σε σύγκριση με τους ιδιοκτήτες – είτε έχουν στεγαστικό δάνειο είτε όχι – αλλά και τους φιλοξενούμενους. Το εύρημα αυτό συνδέεται άμεσα με αυξημένα λειτουργικά κόστη και χαμηλότερη ποιότητα διαβίωσης.
Στο φόντο αυτών των διαπιστώσεων, «ανάσα» για τους ιδιοκτήτες παλαιών ακινήτων αναμένεται να αποτελέσει νέο πρόγραμμα του ΕΣΠΑ, που αναμένεται να προκηρυχθεί τους επόμενους μήνες με συνολικό προϋπολογισμό 400 εκατ. ευρώ.
Σύμφωνα με τις έως τώρα πληροφορίες, η επιδότηση θα φτάνει έως τις 36.000 ευρώ, με προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε παιδί, καλύπτοντας έως και το 90% των επιλέξιμων δαπανών. Το ανώτατο ποσό ενίσχυσης θα διαμορφώνεται στα 300 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο για κατοικίες έως 120 τ.μ. και θα αφορά παρεμβάσεις όπως ανακαίνιση κουζίνας και μπάνιου, αντικατάσταση κουφωμάτων, ηλεκτρολογικές και υδραυλικές εργασίες, καθώς και ήπιες ενεργειακές αναβαθμίσεις.
Το ζητούμενο πλέον είναι αν τα κίνητρα αυτά θα αποδειχθούν επαρκή ώστε να «ξεκλειδώσουν» χιλιάδες κλειστά σπίτια και να αυξηθεί ουσιαστικά η προσφορά στην αγορά, σε μια περίοδο που η πίεση στα ενοίκια παραμένει έντονη.
