Εδώ και λίγες ημέρες στο θέατρο Αλκμήνη κάτι… σιγοβράζει! Η Άννα Σωτρίνη σκηνοθετεί μια ανατρεπτική, παιχνιδιάρικη και αθεράπευτα ρυθμική κωμωδία: το θρυλικό έργο του Ευγενίου Λαμπίς «Ταξίδι γύρω από τη χύτρα μου».
Γραμμένη το 1859 αλλά πιο φρέσκια από ποτέ, η γαλλική αυτή φάρσα αποδεικνύει ότι το καλό χιούμορ δεν… παλιώνει – απλώς αναθερμαίνεται στην κατάλληλη θερμοκρασία. Η Άννα Σωτρίνη υπογράφει μια παράσταση που κινείται ανάμεσα στο ποιητικό και το καρτουνίστικο, αφήνοντας χώρο στη λεπτή ειρωνεία του Λαμπίς να λάμψει μέσα από ρυθμούς που θυμίζουν μουσική δωματίου και σκηνές που ξετυλίγονται σαν φιλμ animation.
Με αφορμή την παράσταση, η σκηνοθέτιδα Άννα Σωτρίνη και οι δύο εκ των πρωταγωνιστών, Χάρης Φλέουρας και Σαράντος Γεωγλερής μίλησαν στο Newsbeast.
Άννα Σωτρίνη: Το γέλιο ανοίγει τον άνθρωπο· τον κάνει δεκτικό
– Τι είναι αυτό που σας προκάλεσε το ενδιαφέρον στο έργο του Ευγενίου Λαμπίς και είπατε: «Αυτό θέλω να το ανεβάσω στη σκηνή»;
Ο Λαμπίς με ενδιαφέρει γιατί πίσω από την επιφάνεια της φάρσας κρύβει μια εξαιρετικά ακριβή παρατήρηση της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Στο «Ταξίδι γύρω από τη χύτρα μου», είδα έναν κόσμο όπου η πιο μικρή εμμονή μπορεί να γίνει ολόκληρη κοσμοθεωρία. Αυτό το εύρημα το να χτίζεις δηλαδή μια ολόκληρη περιπέτεια γύρω από κάτι φαινομενικά ασήμαντο είναι για μένα βαθιά θεατρικό. Το έργο έχει μια σχεδόν αθώα πονηριά, μια υπερβολή, αλλά το διαπερνά και μια λεπτή ειρωνεία που με γοητεύει. Είναι σαν να σου λέει: «Κοίτα πόσο γελοία μοιάζει η σοβαροφάνειά μας». Και αυτός είναι πάντα ένας καλός λόγος να ανέβει μία φάρσα στη σκηνή.
– Το έργο είναι γραμμένο το 1859. Πώς το επικοινωνείτε με το σήμερα και με την ελληνική πραγματικότητα;
Η εποχή αλλάζει, αλλά οι άνθρωποι όχι και τόσο. Στο έργο, ο Λαμπίς μιλά για εμμονές, για μικρές ιδιοτροπίες και μικροσυμφέροντα, που γίνονται ολόκληροι κόσμοι, για την ανάγκη μας να δώσουμε νόημα σε πράγματα που ίσως δεν έχουν νόημα. Αν το δούμε έτσι, το έργο είναι απίστευτα σύγχρονο. Στην Ελλάδα του σήμερα, όπου όλοι παλεύουμε με άγχη, υπερπληροφόρηση και μια διαρκή αίσθηση ότι «κάτι πρέπει να κάνουμε επιτέλους σωστά σε αυτή τη χώρα», η φάρσα του Λαμπίς λειτουργεί σαν καθρέφτης. Μας θυμίζει ότι πολλές φορές η υπερβολή μας είναι αστεία και απελευθερωτική.
– Τι κάνει την κωμωδία διαχρονική και δεν κινδυνεύει έτσι να γίνει «παλιακή»;
Η καλή κωμωδία δεν είναι ποτέ για την εποχή της· είναι για τους ανθρώπους. Όταν η κωμωδία στηρίζεται σε κοινωνικά σχόλια, ναι, μπορεί να παλιώσει. Όταν όμως στηρίζεται σε ανθρώπινες αδυναμίες όπως πχ στην απιστία, στη ζήλια, στην εμμονή, στην ανάγκη για αναγνώριση, στην αφέλεια, στην υπερβολή, τότε είναι πάντα διαχρονική. Ο Λαμπίς, ειδικά στο «Ταξίδι γύρω από τη χύτρα μου», δεν γράφει για την «πολιτικές» του 1859, αν και τα ήθη της εποχή φαίνονται στη λογοκρισία που υπέστη το έργο, αντιθέτως γράφει για τον άνθρωπο που προσπαθεί να ελέγξει το χάος γύρω του και τελικά γίνεται ο ίδιος χάος. Αυτό δεν παλιώνει ποτέ.
– Στην παράσταση στο Αλκμήνη τι πρόκειται να δούμε;
Θα δείτε μια φάρσα που δεν φοβάται την υπερβολή, αλλά δεν χάνει ποτέ την ακρίβειά της. Μια παράσταση που παίζει με τον ρυθμό, με το σώμα, με τη μουσικότητα της κωμωδίας. Θα δείτε ηθοποιούς που κινούνται ανάμεσα στο γελοίο και το τρυφερό, στο παράλογο και το απολύτως ανθρώπινο. Και, ελπίζω, θα δείτε έναν κόσμο που μοιάζει μακρινός αλλά τελικά είναι πολύ κοντά μας , έναν κόσμο όπου μια «χύτρα», μεταφορικά μια χαριτωμένη αθώα και σέξι μαγείρισσα, μπορεί να γίνει αφορμή για ολόκληρο ταξίδι.
– Όταν ανεβάζετε μια παράσταση, σκέφτεστε τι θέλετε να πάρει μαζί του ο θεατής; Στην προκειμένη περίπτωση, τι θέλετε να πάρει;
Ναι, πάντα το σκέφτομαι. Δεν με ενδιαφέρει να δώσω «μήνυμα». Με ενδιαφέρει να δημιουργήσω μια εμπειρία. Σ’ αυτή την παράσταση θέλω ο θεατής να φύγει λίγο πιο ανάλαφρος, λίγο πιο συμφιλιωμένος με τις δικές του υπερβολές. Να μείνει για λίγο μακριά από τη «μαυρίλα» της καθημερινότητας. Αν γελάσει με τους ήρωες, ίσως γελάσει και με τον εαυτό του — και αυτό είναι μια μικρή απελευθέρωση. Θέλω να πάρει μαζί του την αίσθηση ότι η ζωή είναι πιο αστεία απ’ όσο νομίζουμε, και ότι αυτό δεν την κάνει λιγότερο σοβαρή. Γι’ αυτό και αγαπώ την κωμωδία.
– Ισχύει ότι με την κωμωδία μπορείς να πεις τις μεγαλύτερες αλήθειες χωρίς διδακτισμό;
Απολύτως. Η κωμωδία έχει φοβερά προνόμια. Μπορεί να μιλήσει για τα πιο δύσκολα πράγματα χωρίς να τα βαραίνει. Το γέλιο ανοίγει τον άνθρωπο· τον κάνει δεκτικό. Όταν γελάς, χαλαρώνεις. Πέφτουν οι κοινωνικές άμυνες άμυνες και τότε μπορείς να δεις την αλήθεια χωρίς να τρομάξεις ή να σοκάρεσαι. Η κωμωδία δεν κουνάει το δάχτυλο. Απλώς σου δείχνει κάτι και σου λέει: «Δες το. Είναι αστείο, αλλά είσαι και εσύ». Και αυτό, για μένα, είναι ο πιο ουσιαστικός τρόπος να προβληματίσεις το κοινό.
Χάρης Φλέουρας – Σαράντος Γεωγλερής: Τι έχει μεγαλύτερη σημασία σε μία κωμωδία;
– Ποιος είναι ο ρόλος σας στην παράσταση;
Χ.Φλ.: Ερμηνεύω τον ρόλο του οδοντιάτρου Αλζεαντόρ ντυ Λουαρέ. Με τη σύζυγό του εκτός σπιτιού και τη μαγείρισσα διαρκώς παρούσα, οι ισορροπίες δοκιμάζονται και τα όρια ανάμεσα στο καθήκον και την επιθυμία αρχίζουν να θολώνουν.
Σ. Γ.: Ο κύριος Πεπενσέκ. Μία φιγούρα που άθελά του δημιουργεί παρεξήγηση
– Τι είναι αυτό που κάνει το «Ταξίδι γύρω από τη χύτρα μου», ξεχωριστό;
Χ. Φλ.: Ο ρυθμός, η χαρά, ο χορός, η εκφραστικότητα και η φαντασία.
Σ.Γ.: Η χημεία ηθοποιών της ίδιας σχολής και ηθικής που απαιτεί για μένα το θέατρο
– Και τι είναι αυτό που «σιγοβράζει» στην παράσταση;
Χ. Φλ.: Η επιθυμία ενός παράλογου και παθιασμένου έρωτα που ανατρέπει τις ισορροπίες, αποκαλύπτοντας την κωμική πλευρά της ανθρώπινης φύσης.
Σ. Γ.: Το στομάχι του θεατή που ανυπομονεί για την επόμενη στιγμή γέλιου.
– Η κουζίνα ως χώρος είναι οικείος αφού σχεδόν όλοι μας περνούμε χρόνο σε αυτήν. Άρα η επιλογή αυτή δημιουργεί και μια οικειότητα με το κοινό;
Χ. Φλ.: Η επιλογή είναι η αλήθεια πως είναι του ίδιου του συγγραφέα!
Σ. Γ.: Εξαρτάται από τις ορέξεις του
– Κρύβει, όμως, και πολλά μυστικά η κουζίνα. Η παράστασή σας κρύβει μυστικά;
Χ. Φλ.: Μέσα σε ένα περιβάλλον γεμάτο υπαινιγμούς, βλέμματα και απρόβλεπτες καταστάσεις, η κουζίνα μετατρέπεται σε σκηνή παρεξηγήσεων, ρομαντικών ανατροπών και κωμικών συγκρούσεων, αποκαλύπτοντας πως τίποτα δεν μένει κρυφό όταν οι άνθρωποι έρχονται αντιμέτωποι με τον εαυτό τους.
Σ. Γ.: Κρύβει αρκετά μυστικά που φανερώνονται σιγά-σιγά με ποικίλους τρόπους
– Το μυστικό για την επιτυχία μιας παράστασης ποιο είναι;
Χ. Φλ.: Το κοινό! Αυτό είναι που καθορίζει αν μια παράσταση θα έχει μέλλον ή όχι!
Σ. Γ.: Η συμφωνία μεταξύ σκηνοθετικής ματιάς και υποκριτών που στη συγκεκριμένη δουλειά αυτό πέτυχε με επιτυχία!
– Πρόκειται για μια κωμωδία: όσο είστε στη σκηνή, παρατηρείτε αν το κοινό γελάει; Σας επηρεάζουν οι αντιδράσεις του;
Χ. Φλ.: Πρόκειται για φάρσα. Ο ρυθμός οφείλει να είναι τόσο καταιγιστικός, που σκοπό έχει να παρασύρει τους θεατές στην σκηνική δίνη που έχει δημιουργηθεί. Με λίγα λόγια το γέλιο και οι αντιδράσεις του κοινού πρέπει να ενσωματωθούν στην παρτιτούρα του έργου. Δεν παρακολουθώ το κοινό, προτιμώ να παρασύρεται και να παρακολουθεί εμένα και τους συναδέλφους μου επί σκηνής.
Σ. Γ.: Στην κωμωδία θεατές και ηθοποιοί είναι ένας ζωντανός οργανισμός, όπως ο άνθρωπος ακούει το σώμα του όταν του δίνει σήματα έτσι και ο ηθοποιός ακούει τον θεατή του!
– Σε μια κωμωδία για εσάς, έχει μεγαλύτερη σημασία πόσο και πώς θα γελάσει ο θεατής ή αν πήρε τα μηνύματα που θέλει να περάσει το έργο;
Χ. Φλ.: Εξαρτάται πάντα από το έργο και τι θέλει να προσφέρει ο συγγραφέας ή ο σκηνοθέτης. Είθισται η κωμωδία να πραγματεύεται τα κακώς κείμενα προσφέροντας άφθονο γέλιο. Στο χέρι του θεατή είναι αν θα μείνει στην επιφάνεια των πραγμάτων ή αν θα διεισδύσει εις βάθος και θα προβληματιστεί.
Σ. Γ.: Ο θεατής αφήνεται στη διάρκεια της παράστασης να αισθανθεί και αφού τελειώσει η παράσταση να σκεφτεί!
– Στη δική σας παράσταση τι θέλετε να πάρει μαζί του ο θεατής φεύγοντας από το θέατρο;
Χ. Φλ.: Το πρόγραμμα και το τηλέφωνο και να μιλήσει στους φίλους του για την παράσταση να έρθουν και αυτοί!
Σ. Γ.: Να του δημιουργηθεί η ανάγκη να ξαναμπεί σε θεατρική αίθουσα σύντομα!!!
Λίγα λόγια για την υπόθεση
Στην κουζίνα του οδοντιάτρου Αλζεαντόρ ντυ Λουαρέ, τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται. Με τη σύζυγο μακριά και τη μαγείρισσα Ευτυχία πάντα στο πλευρό του, ο Αλζεαντόρ προσπαθεί να βρει λίγη… τρυφερή ηρεμία μέσα σε κατσαρόλες που αχνίζουν και βλέμματα που λένε περισσότερα από όσα πρέπει.
Μόνο που η κουζίνα του θα μετατραπεί σε ένα εκρηκτικό πεδίο παρεξηγήσεων, ρομαντικών παρορμήσεων και απρόσμενων ανατροπών. Γιατί, όπως όλοι ξέρουμε, τίποτα δεν μένει κρυφό όταν η θερμοκρασία ανεβάζει… ατμούς.
Ταυτότητα παράστασης
Μετάφραση & Δραματουργική επεξεργασία: Ανδρομάχη Μοτζολή
Επιμέλεια: Θεοδόσης Πελεγρίνης
Σκηνοθεσία & Φωτισμοί: Άννα Σωτρίνη
Μουσική: Αντώνης Μιχαηλίδης
Φωτογραφίες & Έντυπα: Ευάγγελος Κάλλοου
Οι ηθοποιοί που «ανάβουν» τη σκηνή:
Στον ρόλο του Αλζεαντόρ ο Χάρης Φλέουρας, τρυφερός και αυτοσαρκαστικός, οδηγεί ένα καλοκουρδισμένο σύνολο ηθοποιών που λειτουργεί σαν πραγματική παρτιτούρα κωμωδίας:
Σαράντος Γεωγλερής, Βασούλα Σιάτρα, Γιάννης Παπαθύμνιος, Θεοχάρης Μαγκριρίδης και Γιώργος Φράγκος.
Παραστάσεις: Κάθε Δευτέρα & Τρίτη στις 21:30
Προπώληση: ticketservices.gr
ΘΕΑΤΡΟ ΑΛΚΜΗΝΗ Αλκμήνης 8-12, Αθήνα τηλ. 2103428650
