Σε φάση επιχειρησιακής ετοιμότητας εισέρχεται σταδιακά το υπουργείο Εσωτερικών, καθώς τεστάρει ολόκληρο τον μηχανισμό διεξαγωγής των εθνικών εκλογών και των εμπλεκόμενων υπηρεσιών, ανεξάρτητα από τον χρονικό ορίζοντα που θα στηθούν οι κάλπες. Η λογική που επικρατεί είναι πως το εκλογικό σύστημα θα πρέπει να είναι έτοιμο ανά πάσα στιγμή, δίνοντας μάλιστα βαρύτητα αυτή την περίοδο, σύμφωνα με πληροφορίες, στην επιστολική ψήφο για τους Έλληνες που ζουν στο εξωτερικό, η οποία θα αποτελεί άλλωστε και τη σημαντικότερη νέα παράμετρο των επόμενων εκλογών. Θυμίζουμε πως η συγκεκριμένη δυνατότητα δόθηκε για πρώτη φορά στις ευρωεκλογές του 2024, ωστόσο τώρα επεκτείνεται και στις επικείμενες βουλευτικές εκλογές.
Η εφαρμογή της, ωστόσο, θεωρείται σαφώς πιο απαιτητική, καθώς αφορά μεγαλύτερο αριθμό εκλογέων και πιο σύνθετες διαδικασίες. Στόχος του υπουργείου είναι η διαδικασία να γίνει όσο το δυνατόν πιο απλή για τον πολίτη, αλλά ταυτόχρονα να είναι και απολύτως ασφαλής και ελεγχόμενη, ώστε να μην υπάρξει καμία αμφισβήτηση για το αποτέλεσμα. Στο πλαίσιο αυτής της προετοιμασίας, ο υπουργός Εσωτερικών, Θεόδωρος Λιβάνιος, πραγματοποίησε, όπως μαθαίνουμε, συναντήσεις με εκπροσώπους των εταιρειών ταχυμεταφορών που θα εμπλακούν στη διακίνηση των εκλογικών φακέλων. Στις συζητήσεις αυτές έγινε αποτίμηση της εμπειρίας από τις ευρωεκλογές, προκειμένου να εντοπιστούν τυχόν προβλήματα και να βελτιωθεί η διαδικασία.
Μεταξύ των θεμάτων που εξετάζονται είναι η ταχύτητα παράδοσης, η ασφάλεια των φακέλων και η αποφυγή λαθών ή καθυστερήσεων. Μάλιστα, έχει πέσει στο τραπέζι και η ιδέα χρήσης ειδικών πλαστικοποιημένων φακέλων, οι οποίοι θα προσφέρουν μεγαλύτερη προστασία στο περιεχόμενο και θα μειώνουν τον κίνδυνο αλλοίωσης ή φθοράς του ψηφοδελτίου. Πρόκειται για μια πρόταση που είχε κατατεθεί και παλαιότερα, ακόμη και για τη διά ζώσης προσέλευση των ψηφοφόρων στο εκλογικό τμήμα, προκειμένου να ασκήσουν το ανώτατο δημοκρατικό τους δικαίωμα. Κι αυτό γιατί κατά το παρελθόν είχαν καταγραφεί περιστατικά όπου επιτήδειοι επιχείρησαν να σαμποτάρουν τη διαδικασία. Για παράδειγμα, υπήρξαν άτομα που έβαζαν στον φάκελο… φέτες από σαλάμι, με αποτέλεσμα να λεκιάζεται όχι μόνο ο φάκελος που το περιείχε αλλά, όταν έπεφτε στην κάλπη, και όλοι οι γύρω, οπότε η εφορευτική επιτροπή τα έβγαζε άκυρα. Η αλήθεια είναι πάντως πως το φαινόμενο παραμένει περιορισμένο, ωστόσο πάντα ελλοχεύουν τέτοιοι κίνδυνοι.
Να σημειωθεί πως η επιστολική ψήφος για τους Έλληνες του εξωτερικού στις εθνικές εκλογές θεσμοθετήθηκε τον περασμένο Μάρτιο μέσω του Νόμου 5285/2026. Για την εφαρμογή του, έχουν εκδοθεί τέσσερις υπουργικές αποφάσεις, οι οποίες ρυθμίζουν τις λεπτομέρειες της διαδικασίας, από την εγγραφή των εκλογέων μέχρι τον τρόπο αποστολής και καταμέτρησης των ψήφων. Δικαίωμα συμμετοχής έχουν όσοι Έλληνες του εξωτερικού είναι ήδη εγγεγραμμένοι στους ειδικούς εκλογικούς καταλόγους, αλλά και όσοι προχωρήσουν σε νέα εγγραφή μέσω των προξενικών αρχών το προσεχές διάστημα.
Αν και ο συνολικός αριθμός των Ελλήνων του εξωτερικού που έχουν δικαίωμα ψήφου εκτιμάται περίπου μεταξύ 600.000 και 700.000, το υπουργείο δεν θεωρεί δεδομένο ότι όλοι αυτοί θα συμμετάσχουν ενεργά στην εκλογική διαδικασία. Στην πράξη, το ποσοστό συμμετοχής αναμένεται να είναι πολύ μικρότερο. Το συμπέρασμα αυτό βασίζεται και στην εμπειρία των ευρωεκλογών του 2024, όταν περίπου 55.000 πολίτες γράφτηκαν στην ειδική πλατφόρμα, 48.000 τελικά ψήφισαν και τα έγκυρα ψηφοδέλτια ανήλθαν σε 37.000. Τα στοιχεία, λοιπόν, δείχνουν ότι υπάρχει μεν ενδιαφέρον, αλλά όχι μαζική συμμετοχή, κάτι που το υπουργείο λαμβάνει σοβαρά υπόψη στον σχεδιασμό του.
Για τη συμμετοχή στις επόμενες εθνικές εκλογές θα λειτουργήσει ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα, η οποία βρίσκεται ακόμη σε φάση τελικής προετοιμασίας και θα ανοίξει προσεχώς. Μέσω αυτής, οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να δηλώνουν συμμετοχή και να καταχωρούν τα στοιχεία τους. Ο δε φάκελος με το υλικό της επιστολικής ψήφου θα αποστέλλεται στους εκλογείς από το υπουργείο Εσωτερικών το αργότερο 15 ημέρες πριν από τις εκλογές με υποχρέωση παραλαβής είτε από τον εκλογέα είτε από τρίτο πρόσωπο που έχει ρητή εξουσιοδότηση για την παραλαβή του, με θεώρηση γνησίου υπογραφής μέσω gov.gr ή από δημόσια αρχή, δηλαδή την αρμόδια ελληνική Προξενική Αρχή. Ο εκλογέας, μάλιστα, θα ενημερώνεται με ηλεκτρονικό μήνυμα για την αποστολή του φακέλου και με σύνδεσμο για την παρακολούθηση της πορείας (tracking).
Πάντως, οι Έλληνες του εξωτερικού θα έχουν συνολικά τρεις τρόπους συμμετοχής στις εκλογές: Πρώτον, να ταξιδέψουν στην Ελλάδα και να ψηφίσουν αυτοπροσώπως. Δεύτερον, να συμμετάσχουν σε εκλογικά τμήματα που θα δημιουργηθούν σε πόλεις του εξωτερικού, υπό την προϋπόθεση ότι θα συγκεντρωθεί ο απαραίτητος αριθμός συμμετεχόντων (τουλάχιστον 30 άτομα). Και τρίτον, να επιλέξουν την επιστολική ψήφο, αποστέλλοντας τον φάκελο με την ψήφο τους.
