Μετά τον πρώτο κύκλο παραστάσεων και τη θερμή ανταπόκριση του κοινού, η παράσταση «Η Γυναίκα της Ζάκυθος», σε σκηνοθετική επιμέλεια της Αντιγόνης Γύρα, επιστρέφει, εγκαινιάζοντας τις επετειακές δράσεις της ομάδας του Κινητήρα, που φέτος συμπληρώνει 30 χρόνια διαρκούς παρουσίας στη σκηνή, στους δρόμους, στις αίθουσες διδασκαλίας, στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Το αριστουργηματικό έργο του Διονυσίου Σολωμού ζωντανεύει ξανά σε έναν απρόσμενο, ζωντανό χώρο συνάντησης: ένα από τα παλαιότερα και ομορφότερα καφενεία της Αθήνας, το καφενείο «Σωκράτης».

Με αφορμή την επιστροφή της παράστασης, η σκηνοθέτις Αντιγόνη Γύρα μίλησε στο Newsbeast.

– Τι ήταν αυτό που σας οδήγησε να επιστρέψετε στη «Γυναίκα της Ζάκυθος» μετά την πρώτη θερμή ανταπόκριση του κοινού; Τι άλλαξε ή ωρίμασε στη δεύτερη αυτή συνάντηση με το έργο;

Ο πρώτος κύκλος παραστάσεων λειτούργησε επί της ουσίας δοκιμαστικά. Θέλαμε να δούμε πώς λειτουργεί το κείμενο σε σχέση με τις σύγχρονες βιωματικές παρεμβολές που έχουμε βάλει, πώς λειτουργεί ο χώρος του καφενείου ως παραστατικός χώρος, πώς η προσέγγιση της ανάγνωσης θα μπορούσε να ακουμπήσει τις ψυχές των ανθρώπων. Από τη στιγμή που και στους τρεις άξονες η ανταπόκριση από άτομα διαφόρων ηλικιών, εμπειριών και γνώσεων υπήρξε τόσο ενθουσιώδης, αποφασίσαμε σχεδόν ακαριαία τον δεύτερο κύκλο. Άρα επί της ουσίας, οι παραστάσεις αυτές δεν έρχονται ως μια δεύτερη συνάντηση με το έργο (αφού και χρονολογικά είναι πολύ κοντά ο ένας κύκλος με τον άλλον) αλλά κυρίως ως ένα τόλμημα να συνεχίσουμε αυτό που ξεκινήσαμε και να το μοιραστούμε με όσο το δυνατό μεγαλύτερο κοινό.

– Η επιλογή του καφενείου «Σωκράτης» ως τόπου παρουσίασης είναι ιδιαίτερα συμβολική. Τι σημαίνει για εσάς αυτός ο «ζωντανός χώρος συνάντησης» και πώς επηρεάζει τη σχέση του έργου με το κοινό;

Το καφενείο ως χώρος, μαζεύει κόσμο, κυρίως τους άντρες της γειτονιάς και τους προσφέρει χαλάρωση, εκτόνωση, αναστοχασμό σε προσωπικό και κοινωνικό επίπεδο. Το καφενείο συνήθως έχει θαμώνες. Άτομα που πάνε κι έρχονται εκεί συνήθως καθημερινά, συνήθως την ίδια ώρα, παραγγέλνοντας συνήθως τον ίδιο καφέ, το ίδιο ποτό, τον ίδιο μεζέ. Οι συμπεριφορές, οι συζητήσεις, οι διαδικασίες επαναλαμβάνονται αποτελώντας έναν φόρο τιμής στην «αγία ρουτίνα». Επίσης αποτελούν χώρους που τελούνται συχνά μνημόσυνα προσφέροντας τον καφέ της παρηγοριάς, το κονιάκ, τον συμπυκνωμένο χυμό πορτοκάλι. Τα λόγια είναι απλά εκεί μέσα. Λόγια του λαού. Ήθελα να προσεγγίσουμε το κείμενο με απλότητα σε ένα χώρο που τιμάμε τις δικές μας συλλογικές και προσωπικές αιώνιες μνήμες. Το κοινό μαλακώνει τις αντιστάσεις του σε έναν τέτοιο χώρο, απολαμβάνοντας με όλες του τις αισθήσεις (γεύση, όραση, ακοή, όσφρηση, αφή) τον συναρπαστικό και συχνά ακατανόητο κόσμο του Σολωμού. Ταυτόχρονα στη συγκεκριμένη πλατεία μεγάλωσα….Η γιαγιά μου με πήγαινε στην εκκλησία του Αγ. Παύλου… Όταν ξανασυναντήθηκα με την πρώτη μου γειτονιά και τον πλάτανο έξω από το καφενείο Σωκράτης, ήξερα ότι κάτι θέλω να κάνω εκεί…

– Οι ηθοποιοί «διαβάζουν με όλο τους το σώμα», τραγουδούν και εναλλάσσουν ρόλους. Ποια ήταν η σκηνοθετική σας κατεύθυνση και λόγω της εμπειρίας σας, ως χορογράφου;

Κάθε έργο που πιάνω στα χέρια μου το προσεγγίζω πρώτα μέσα από μια κινητική ανάγνωση είτε είμαι η χορογράφος της παράστασης είτε η σκηνοθέτρια είτε και τα δύο. Δηλαδή, παρατηρώ την παρουσία του σώματος μέσα στο κείμενο και των κινητικών δράσεων και εικόνων που αυτό προσφέρει. Το συγκεκριμένο έργο για να το κατανοήσω πρώτα εγώ, το διάβασα ξανά και ξανά και ξανά απομονώνοντας αυτά τα στοιχεία. Η απόπειρα μου είναι, με σεβασμό στη συγκλονιστική μουσικότητα του Σολωμού, τα σώματα των ηθοποιών να γίνονται ολόκληρα δοχεία ανάγνωσης και με αυτό τον τρόπο να μεταφέρονται οι λέξεις, οι παύσεις, ο ρυθμός, ακόμη και τα αποσιωπητικά του ποιητή, στο κοινό. Να «συνδιαβάζει» μαζί τους. Ταυτόχρονα επεδίωξα ως επί το πλείστον την προσέγγιση της αποστασιοποιημένης ανάγνωσης όπου οι δυο τους γίνονται αφηγητές/τριες της ιστορίας, ενώ σε συγκεκριμένες στιγμές αναλαμβάνουν ρόλους, εμπλεκόμενοι περισσότερο συναισθηματικά με τα συμβάντα που είναι πολλά και σημαντικά σε αυτό το τρομακτικό και παράλληλα τόσο αστείο παραμύθι.

– Η ένταξη της μουσικής του Anser φέρνει την παράσταση δυναμικά στο σήμερα. Τι σας ενδιέφερε περισσότερο σε αυτή τη συνάντηση του Σολωμού με τη ραπ μουσική;

Η αλήθεια είναι πως με απασχολεί πάρα πολύ η νεολαία του σήμερα. Όντας μάνα τριών νεαρών ενήλικων γυναικών και δασκάλα εκατοντάδων νέων ανθρώπων, ψάχνω διαφορετικούς τρόπους να βρω πηγές έμπνευσης και επιμόρφωσης τους. Η μελοποίηση από τον Anser του ποιήματος «Η Τρίχα», το οποίο έγραψε ο Σολωμός όταν παράτησε την «Γυναίκα της Ζάκυθος» αυτοσαρκάζοντας τον εαυτόν του σκέφτηκα ότι θα κινούσε το ενδιαφέρον στη νεολαία και ίσως άνοιγε ένα παραθυράκι σύνδεσης με τον ξεχωριστό αυτόν ποιητή που τον ξέρουμε μόνο από τον Εθνικό Ύμνο. Ευτυχώς, ο Anser, δέχτηκε την πρόκληση να ρισκάρει μαζί μας και το αποτέλεσμα δίνει ένα απροσδόκητο φινάλε στην παράσταση μας.

– Η παράσταση πραγματοποιείται στο πλαίσιο των επετειακών δράσεων των 30 χρόνων του Κινητήρα. Με ποιον τρόπο συνοψίζει ή αντανακλά αυτή η δουλειά τη φιλοσοφία και τη μακρόχρονη πορεία της ομάδας;

Η παράσταση αυτή, που αποτελεί την αρχή των επετειακών μας δράσεων αντανακλά κυρίως το γεγονός ότι ο Κινητήρας είναι ένα ανθρωποκεντρικό καλλιτεχνικό δίκτυο, το οποίο ανεξάρτητα από κρατικές ή ιδιωτικές επιδοτήσεις και μακριά από το κατεστημένο σύστημα των πολιτιστικών ιδρυμάτων έχει καταφέρει μια αδιάκοπη πορεία όλα αυτά τα χρόνια χάρη στους ανθρώπους του. Η παράσταση είναι μια no budget story και αποτελεί έναν φόρο τιμής στον σπουδαίο Διονύσιο Σολωμό, ο οποίος μιλούσε με τον πιο ρομαντικό τρόπο για την δικαιοσύνη στον κόσμο. Οφείλουμε αιώνιες μνήμες σε ανθρώπους, τόπους, πράξεις, στιγμές. Κι αυτό που δουλέψαμε με τον Δημήτρη, την Αλίκη, την Ελένη, τον Κωνσταντίνο και τον Γιάννη έχει φτιαχτεί με σεβασμό προς τιμή αυτών των αιώνιων μνημών αλλά και των δικών μας προσωπικών αναμνήσεων. Η μακροχρόνια πορεία του Κινητήρα έχει φιλοδοξήσει –ακόμη κι αν δεν το παραδέχεται-να αποτελέσει αιώνια μνήμη σε μερικά ανθρώπινα κύτταρα. Κι όπως το λέει κάπου ο Σαίξπηρ «Η ταπεινότητα είναι προθάλαμος της φιλοδοξίας». Με αυτή την ταπεινότητα λοιπόν, βουτάμε με πάθος στη θνητή μας ματαιοδοξία κι έτσι βρίσκουμε ανακούφιση στα μεγάλα έργα, όπως αυτό.

– Η πίστη στη διαρκή, ατέρμονη έρευνα φαίνεται να ενώνει τον Σολωμό με τον Κινητήρα. Τι σημαίνει για εσάς αυτή η έννοια της έρευνας στο θέατρο;

Απ’ όταν θυμάμαι τον εαυτό μου ερευνώ, εξερευνώ, ρωτάω, μελετάω, αμφιβάλλω, επαναπροσδιορίζω… Νομίζω ότι καλλιτέχνης χωρίς αυτά τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του «ανικανοποίητου» δεν υφίσταται. Οι άνθρωποι του Κινητήρα επιδιώκουν τον διαρκή αναστοχασμό ανεξαρτήτως «κόστους». Ο Σολωμός πέθανε νέος. Σχετικά νέος. Στα 59 του. Τα περισσότερα έργα του ήταν αδημοσίευτα. Δημοσιεύτηκαν πολλά, ημιτελή, μετά το θάνατο του. Η δύναμη του έργου του όμως είναι τεράστια και έχει βρει για τα καλά την θέση της στην αιώνια μνήμη της ανθρωπότητας. Αυτό με συγκινεί. Γιατί φαντάζομαι τον παιδεμό του όσο ζούσε. Γιατί φαίνεται ότι είχε διαρκώς το ανικανοποίητο … Σχεδίασμα α ,β, γ… άπειρο. Σημειώσεις επί σημειώσεων. Μελέτη. Αγωνία. Σαφής πολιτική θέση με τόλμη μέσα σε σκοτεινούς καιρούς. Διαύγεια μυαλού. Διαρκής έρευνα. Τι θα πει ημιτελές; Ποιος ορίζει το τέλος; Η πορεία του Σολωμού αποδεικνύει το ατέρμονο στην έννοια της έρευνας και της σχέσης της με την δημιουργία.

Λίγα λόγια για την παράσταση

Η Αλίκη Αβδελοπούλου και ο Δημήτρης Αγοράς ακολουθούν την έντονη ρυθμικότητα του κειμένου, διαβάζουν με όλο τους το σώμα, τραγουδούν κι εναλλάσσουν ρόλους σε όλη την διάρκεια του αναλογίου. Το κείμενο συνομιλεί με συλλογικές αιώνιες μνήμες αλλά και τις προσωπικές μνήμες των συντελεστών της παράστασης, συναντώντας αποσπάσματα και από άλλα έργα του Σολωμού («Ελεύθεροι Πολιορκημένοι» και «Η Φαρμακωμένη»). Ταυτόχρονα, μέσα από τα σχόλια του δημοσιογράφου Κωνσταντίνου Πουλή και την μουσική του ράπερ Anser, η παράσταση συναντιέται δυναμικά με το σήμερα.

Το χιούμορ και η θλίψη συνδυάζονται αποκαλυπτικά στη «Γυναίκα της Ζάκυθος», μιλώντας για την αδικία και την ανθρώπινη κακία με μια σκληρή και σατιρική γλώσσα. Ένα ποιητικό έργο που ο Σολωμός δεν τελείωσε ποτέ, όπως δεν τελείωσε ποτέ τα περισσότερα έργα του. Η πίστη στη διαρκή ατέρμονη έρευνα όσα χρόνια κι αν περάσουν συνδέει την ομάδα του Κινητήρα και την παρουσία της με την βαθιά αναστοχαστική διάθεση του σπουδαίου ποιητή.

Σκηνοθετική-Καλλιτεχνική Επιμέλεια: Αντιγόνη Γύρα
Ερμηνεύουν: Αλίκη Αβδελοπούλου – Δημήτρης Αγοράς
Μουσική Επιμέλεια: Αλίκη Αβδελοπούλου
Πρωτότυπη Μουσική: Anser
Αιώνιες Μνήμες/ Κείμενο: Δήμητρα Ζαγορά
Ακούγεται η φωνή του Κωνσταντίνου Πουλή, δημοσιογράφου του Press Project, σε δικό του κείμενο
Φωτογραφίες: Σάκης Ψαρρός και Φάνης Παυλόπουλος
Επικοινωνία: Γιώτα Δημητριάδη

Καφενείο «Ο Σωκράτης» Χίου 42, Πλατεία Αγίου Παύλου (5΄λεπτά από το μετρό Μεταξουργείο)
Παραστάσεις: Από 6 Φεβρουαρίου κάθε Παρασκευή στις 21:00
Διάρκεια: 65’
Ώρα προσέλευσης: 20.15-20.30 για το σερβίρισμα
Ώρα έναρξης: 21.00
Είσοδος: 15€ / 10€ για ανέργ@, φοιτητ@, 65+, ΑμεΑ*
Προπώληση: Η Γυναίκα της Ζάκυθος κι άλλες αιώνιες μνήμες | Εισιτήρια online! | More.com