Κώστας Ανταλόπουλος: «Δεν μπορείς να ανέβεις πατώντας επί πτωμάτων χωρίς να χάσεις κάτι από τον εαυτό σου»

Το «Push Up», το έργο του Ρόλαντ Σιμμέλπφενιγκ είναι ένας καυστικός, σύγχρονος καθρέφτης του εργασιακού κόσμου. Με χιούμορ, ένταση και συνεχείς ανατροπές, η παράσταση που ανεβαίνει αυτή την περίοδο στο Θέατρο ΕΛΕΡ – Ελένη Ερήμου, βυθίζεται στα άδυτα μιας πολυεθνικής, όπου η προσωπική και επαγγελματική ανέλιξη μετατρέπεται σε αγώνα επιβίωσης και όλοι κάνουν push-up.

Με αφορμή τη συμμετοχή του στην παράσταση, ο Κώστας Ανταλόπουλος μιλά στο Newsbeast για τη συνεργασία του με την Έφη Ρευματά, τις προκλήσεις του ρόλου του και τα διαχρονικά ζητήματα ανταγωνισμού και φιλοδοξίας που αναδεικνύει το έργο. Παράλληλα, αναφέρεται στη συμμετοχή του στη νέα σειρά της ΕΡΤ «Από Ήλιο σε Ήλιο», που βασίζεται σε ιστορικά γεγονότα και φωτίζει σημαντικές στιγμές της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, ενώ κάνει και μια αναδρομή σε καθοριστικές συνεργασίες της καλλιτεχνικής του πορείας.

– Συνεργάζεστε με την Έφη Ρευματά στο έργο του Ρόλαντ Σίμμελπφένιγκ στη σκηνή του Θεάτρου Ελέρ. Πείτε μας δύο λόγια για την παράσταση.

Χαίρομαι πολύ γι’ αυτή τη συνεργασία. Με την Έφη Ρευματά γνωριζόμαστε από παλιά, όταν και βρεθήκαμε μαζί στη σκηνή για την παράσταση «Αθώος ή Ένοχος» του Jeffrey Archer. Αυτή τη φορά η σχέση της συνεργασίας μας είναι διαφορετική. Η Έφη σκηνοθετεί και το κάνει μ’ έναν τρόπο που πραγματικά τον χαίρομαι. Η ίδια γνωρίζει τη διαδικασία «λειτουργίας» του ηθοποιού και δίνει στους ηθοποιούς της τον απαραίτητο χρόνο και χώρο να λειτουργήσουν αρμονικά μέσα στη συνθήκη που η ίδια δημιουργεί. Το «Push Up» του Schimmelpfennig σε μια πρώτη ματιά, είναι ένα έργο που εξερευνά τις εργασιακές σχέσεις, μέσα σε μια πολυεθνική εταιρεία, όπου οι άνθρωποι κάνουν τα πάντα ή σχεδόν τα πάντα για να επιβιώσουν και ν’ ανελιχθούν επαγγελματικά. Όσον αφορά την παράσταση πιστεύω ότι έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον ο τρόπος που προσεγγίζεται το έργο του Schimmelpfennig. Αυτό οφείλεται τόσο στη μετάφραση και σε κάποιες δομικές αλλαγές των σκηνών που έχει κάνει η Έφη Ρευματά, αλλά και στον τρόπο που «στήνεται» η παράσταση. Ενώ υπάρχει ένα έντονο κινησιολογικό στιλιζάρισμα στα όρια της φόρμας, ταυτόχρονα ο λόγος και η «λειτουργία» των χαρακτήρων του έργου είναι άκρως ρεαλιστική.

– Στο έργο, ο ανταγωνισμός και οι συγκρούσεις έρχονται στο προσκήνιο μέσα από το χιούμορ. Πόσο κεκαλυμμένα μπορούν να παρουσιαστούν οι καταστάσεις με πρόφαση το χιούμορ;

Το καυστικό χιούμορ, οι εντάσεις που αναπτύσσονται μεταξύ των ηρώων και οι προσπάθειές τους να πετύχουν τους στόχους τους, κρύβουν μια έντονη μοναχικότητα, εγωισμό, φθόνο, ζήλια και έλλειψη ενσυναίσθησης. «Βρίσκονται στο ίδιο δωμάτιο, αλλά δεν μοιράζονται την ίδια εικόνα». Δεν τους αφορά καθόλου ποιες είναι οι ανάγκες των συνανθρώπων τους και η επικοινωνία τους είναι επιφανειακή. Συχνά οι άνθρωποι συγκρίνουν τον εαυτό τους με τους άλλους (οικονομική επιφάνεια, εμφάνιση, επιτυχίες), κι αυτό δημιουργεί την αίσθηση ότι η επιτυχία κάποιου άλλου «κλέβει» κάτι από εμάς, εστιάζοντας έτσι στην επιτυχία του άλλου κι όχι σ’ αυτό που πραγματικά συμβαίνει σε εμάς.

– Στο παρελθόν συνεργαστήκατε με τον Θεόδωρο Τερζόπουλο. Τι κρατάτε από αυτή τη συνεργασία;

Η συνεργασία μου με τον Θόδωρο Τερζόπουλο κράτησε περίπου τέσσερα χρόνια και μου δόθηκε η ευκαιρία να είμαι στον βασικό πυρήνα του θεάτρου ΑΤΤΙΣ. Ταξιδέψαμε σ’ όλο τον κόσμο, παίρνοντας μέρος σε πολύ μεγάλα διεθνή φεστιβάλ, κυρίως με παραστάσεις αρχαίου δράματος. Έχουν περάσει αρκετά χρόνια, αλλά το θέατρο ΑΤΤΙΣ παραμένει για μένα σημείο αναφοράς. Το πρώτο πράγμα που μαθαίνει κανείς δουλεύοντας με τον Θόδωρο Τερζόπουλο, πέρα της άριστης φυσικής κατάστασης που πρέπει να έχει, είναι να εμπιστεύεται το ένστικτό του, να μην αυτολογοκρίνεται πάνω στη σκηνή και να τολμάει εκπλήσσοντας ακόμα και τον ίδιο του τον εαυτό. Το επόμενο βήμα είναι να κατανοήσει ο ηθοποιός τη μέθοδό του για να μπορέσει να μπει στον κόσμο του Θόδωρου Τερζόπουλου.

– Ποιο θα λέγατε ότι είναι το δικό σας «Push Up»;

Στην παράστασή μας, όλοι οι χαρακτήρες του έργου κάνουν «Push Up», πατώντας σχεδόν «επί πτωμάτων», με στόχο την προσωπική τους ανέλιξη. «Μήλο της Έριδος» αποτελεί μία θέση στο παράρτημα της εταιρείας στο Ντουμπάι. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και στην πραγματική ζωή. Προσωπικά σε όλη την καλλιτεχνική μου πορεία, αισθάνομαι ότι δέχθηκα αρκετό πουσάρισμα, κυρίως από τον τρόπο που είναι «στημένο» το σύστημα (θέατρο-σινεμά-τηλεόραση) και η καλλιτεχνική μου επιβίωση δοκιμάστηκε ακραία. Είχα πάντα όμως τον δικό μου προσωπικό τρόπο λειτουργίας, προσπαθώντας να βρίσκω χαρά μ’ αυτά που είχα κάθε φορά και όχι μ’ αυτά που είχαν οι άλλοι.

– Θεωρείτε ότι η σημερινή κοινωνία θυσιάζει τα πάντα στον βωμό της επιτυχίας, για χάρη της επαγγελματικής εξέλιξης;

Νομίζω πως ναι. Κι αυτό το φαινόμενο παρατηρείται ακόμα περισσότερο στα μεγάλα αστικά κέντρα απ’ ό,τι στην περιφέρεια. Έχουμε αναγάγει την επιτυχία ως υποκατάστατο του νοήματος της ζωής. Στον βωμό της επιτυχίας θυσιάζουμε τον χρόνο μας (όλοι βιαζόμαστε αλλά ποτέ δεν προλαβαίνουμε), τις ανθρώπινες σχέσεις μας, την υγεία μας, τη χαρά μας, η οποία επιτρέπεται μόνο αν έχουμε καταφέρει να πετύχουμε τον στόχο μας. Κι εδώ είναι η παγίδα που πρέπει ν’ αποφύγουμε, κάνοντας μια μικρή «μετατόπιση», για να μην χάσουμε τον εαυτό μας ανεβαίνοντας.

– Αν σας ζητούσαμε το top 3 των συμμετοχών σας σε θέατρο και τηλεόραση ποιο θα ήταν;

Οι συμμετοχές μου στο θέατρο είναι αρκετές που θα μπορούσα ν’ αναφέρω, αλλά νομίζω καθοριστικές ήταν η συνεργασία που είχα με τον Θόδωρο Τερζόπουλο και τον Σπύρο Ευαγγελάτο, με παραστάσεις που παρουσιάστηκαν σε Ελλάδα και εξωτερικό, αλλά και η πρόσφατη συνεργασία με τον Κωνσταντίνο Μαρκουλάκη στον «Αύγουστο» του Tracy Letts στο Θέατρο Χορν και στο «Τρίτο Στεφάνι» στο θέατρο Παλλάς. Στο σινεμά θα μπορούσα ν’ αναφέρω τις συνεργασίες μου στο «Miss Violence» του Αλέξανδρου Αβρανά (Silver Lion, Venice 2013), «Haunted Heart» του οσκαρικού Fernando Trueba, «Death of the Father» του Βασίλη Δούσκου όπου κέρδισα πρώτο βραβείο ανδρικού ρόλου στη Veracruz Mexico 2019, και τη συμμετοχή μου στην αυστριακή ταινία « Griechenland-Der Laufende Huhn” της Claudia Jüptner-Jonstorff, κωμωδία που γνώρισε τεράστια επιτυχία σε Αυστρία και Γερμανία.

Στην τηλεόραση χάρηκα ιδιαίτερα τη συμμετοχή μου στη σειρά της ΕΡΤ «Μια Νύχτα Του Αυγούστου» της Ζωής Σγουρού και σενάριο της Victoria Hislop, όπως κι ένα ιδιαίτερο επεισόδιο που ήταν κάτι σαν μια ξεχωριστή ταινία μέσα στα πλαίσια της σειράς «Άγριες Μέλισσες» (Διαφάνι 1920). Επίσης βρήκα πολύ ενδιαφέρον τον τρόπο που δουλέψαμε για τη γερμανική τηλεταινία «Lost in Athens» του Roland Suso Richter, τη συνεργασία μου με την Barbara Eder στο «Dangerous Truth», όπως και τη συμμετοχή μου στη σειρά «Από Ήλιο σε Ήλιο» που θ’ αρχίσει να προβάλλεται σύντομα από την ΕΡΤ σε σκηνοθεσία Βασίλη Τσελεμέγκου.

– Ποιες θα λέγατε ότι είναι οι δυο διαφορετικές όψεις του χαρακτήρα σας; Ποιο στοιχείο είναι αυτό που σας χαρακτηρίζει ως καλλιτέχνη;

Θα έλεγα πως είμαι γενικά ένα συντηρητικό και πειθαρχημένο άτομο αλλά με αρκετές εξάρσεις και παρορμητισμούς. Η τέχνη γεννήθηκε γιατί την έχει ανάγκη ο κόσμος και η κοινωνία που ζούμε. Προσπαθώ η τέχνη μου ν’ ακουμπάει στο σήμερα, συνεχίζει να με γοητεύει όπως και όταν πρωτοξεκίνησα με την τέχνη της υποκριτικής αλλά δεν τρέφω αυταπάτες. Η τέχνη μπορεί να προσπαθεί να καλύψει τις “«κακοτεχνίες» του κόσμου μας αλλά σε πολλές περιπτώσεις δεν τα καταφέρνει… συνεχίζει τουλάχιστον να παρηγορεί. Προσωπικά έχω μια δυσκολία να σας απαντήσω για το ποιο στοιχείο είναι αυτό που με χαρακτηρίζει, κι αυτό όχι από συντηρητισμό ή εσωστρέφεια, αλλά επειδή δεν αισθάνομαι ότι υπάρχει συγκεκριμένος τρόπος ή πλαίσιο μέσα στα οποία θα πρέπει να κινούμαι! Γνώμονάς μου ήταν πάντα η ελευθερία, η ειλικρίνεια και ο πειραματισμός.

– Ο ήρωάς σας στο έργο υφίσταται ηλικιακό ρατσισμό προκειμένου να αποκτήσει μια θέση σε εταιρεία. Πιστεύετε ότι συναντάμε αντίστοιχα φαινόμενα και στη σύγχρονη κοινωνία;

Το φαινόμενο του ηλικιακού ρατσισμού, συναντάται πολύ συχνά στη σύγχρονη κοινωνία. Πρόκειται για στερεότυπα, προκαταλήψεις ή άδικη μεταχείριση εξαιτίας της ηλικίας κάποιου, είτε είναι μεγάλος είτε πολύ νέος. Στους μεγάλους υποτιμάται η εμπειρία τους και η ικανότητά τους να «προσαρμοστούν» στα νέα δεδομένα, οπότε αποκλείονται από δουλειές και προαγωγές, και στους νέους επειδή είναι «μικροί», άρα δεν ξέρουν, ο μισθός τους είναι χαμηλός και η γνώμη τους αντιμετωπίζεται ως μη σοβαρή. Η κοινωνία φοβάται το γήρας γιατί θυμίζει τη φθορά και υποτιμά τους νέους γιατί δεν μπορεί να τους ελέγξει εύκολα.

– Η τηλεοπτική σειρά «Από Ήλιο σε Ήλιο», που ξεκινά σύντομα στην ΕΡΤ, αναφέρεται – μεταξύ άλλων – και στην πρώτη μεγάλη απεργία στην Ελλάδα. Δεδομένης της επικαιρότητας, πιστεύετε ότι έχουν αλλάξει οι συνθήκες για την κατάκτηση των δικαιωμάτων;

Έχω τη χαρά να συμμετέχω στη νέα σειρά της ΕΡΤ που σκηνοθετεί ο Βασίλης Τσελεμένγκος. Η μεγάλη απεργία των μεταλλωρύχων εργατών της Σερίφου έγινε στις 21 Αυγούστου 1916 και κόστισε εννέα ανθρώπινες ζωές και δεκάδες τραυματίες. Αποτέλεσμα αυτών των γεγονότων ήταν και η πρώτη εφαρμογή του οχτάωρου στην Ελλάδα. Οι συνθήκες εργασίας ήταν σκληρές και απάνθρωπες μέσα στις υπόγειες στοές, με αποτέλεσμα πολλά εργατικά ατυχήματα. Οι συνθήκες σαφώς κι έχουν αλλάξει, σε όλα τα επίπεδα όπως το ωράριο, η ασφάλεια, τα δικαιώματα, αλλά για την πλειονότητα των ανθρώπων στο ευρύτερο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης, ο αγώνας για επιβίωση παραμένει ο ίδιος.

Η παράσταση

Μέσα από το ετήσιο πάρτι μιας πολυεθνικής Εταιρίας, γνωρίζουμε τους μοναχικούς, φιλόδοξους εργαζόμενούς της. Η γυναίκα του ιδιοκτήτη της Εταιρίας ασκεί όλη την εξουσία της σε μια πολύ νεότερη αδίστακτη υπάλληλο, που όχι μόνο τη ζηλεύει αλλά και τη φοβάται. Δύο ανερχόμενα στελέχη, ένας άνδρας και μια γυναίκα που πρόκειται να συνεργαστούν για τη νέα καμπάνια της Εταιρίας, συνευρίσκονται για ένα περιστασιακό σεξ μέσα στο γραφείο του ιδιοκτήτη. Τέλος, ο μεγαλύτερος σε ηλικία εργαζόμενος της Εταιρίας, λίγο πριν τη συνταξιοδότησή του, ονειρεύεται τη νέα θέση στο Ντουμπάι, αλλά έχει να ανταγωνιστεί τον νεαρό, εθισμένο στο διαδίκτυο, αλλά τάχιστα ανερχόμενο προστατευόμενό του. Κι ένας επιστάτης που ξέρει όλα τα μυστικά. Ποιος θα καταρρεύσει πρώτος; Ποιος θα ανέλθει; Ποιος θα πατήσει «επί πτωμάτων»; Ποιος θα πάρει τη θέση στο Ντουμπάι; Ποιος δε θα αφήσει την Εταιρία να καταβροχθίσει το σώμα και το μυαλό του; Ποιος θα μείνει αλώβητος; Ποιος δε θα κάνει push-up;

Κείμενο: Ρόλαντ Σιμμέλπφενιγκ (Roland Schimmelpfennig)
Μετάφραση – Διασκευή – Σκηνοθεσία: Έφη Ρευματά
Φωτογράφος – Video: Θοδωρής Φράγκος
Επικοινωνία: Γιώτα Δημητριάδη

Παίζουν:
Κώστας Ανταλόπουλος, Αθανασία Κουρκάκη, Θεμιστοκλής Μαλεσάγκος, Φανή Παναγιωτίδου, Νίκος Στεργιώτης και Βιβή Φωτοπούλου
Ακούγεται η φωνή του Γιώργου Νινιού

Για 3 ακόμη παραστάσεις
Ημέρες και ώρες παραστάσεων: Παρασκευή, Σάββατο στις 21:00 / Κυριακή στις 19:00
Διάρκεια: 100 λεπτά
Προπώληση: More.com
Θέατρο: ΕΛΕΡ – Ελένη Ερήμου: Φρυνίχου 10 Πλάκα