Η στρατιωτική σύγκρουση των ΗΠΑ με το Ιράν εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται αποφάσεις πολέμου στην Ουάσιγκτον, προειδοποιεί ανάλυση του περιοδικού διεθνών σχέσεων Foreign Affairs.

Σύμφωνα με το άρθρο «One Man’s War» του αναλυτή Stephen Pomper, η κρίση αποκαλύπτει πώς η εξουσία του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να οδηγεί τη χώρα σε πόλεμο έχει διευρυνθεί σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες, με αποτέλεσμα κρίσιμες στρατιωτικές αποφάσεις να λαμβάνονται συχνά χωρίς ουσιαστικό έλεγχο από το Κογκρέσο.

Η εξουσία του προέδρου και η απόφαση για πόλεμο

Η ανάλυση υποστηρίζει ότι το αμερικανικό Σύνταγμα είχε αρχικά σχεδιαστεί ώστε η εξουσία κήρυξης πολέμου να ανήκει κυρίως στο Κογκρέσο. Ωστόσο, με την πάροδο των χρόνων και ιδίως μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, οι πρόεδροι των ΗΠΑ άρχισαν να χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο στρατιωτική ισχύ χωρίς προηγούμενη έγκριση του νομοθετικού σώματος.

Η εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με τον Pomper, έχει οδηγήσει σε μια κατάσταση όπου ο πρόεδρος μπορεί στην πράξη να ξεκινήσει στρατιωτικές επιχειρήσεις μεγάλης κλίμακας σχεδόν μονομερώς, ιδιαίτερα όταν επικαλείται λόγους εθνικής ασφάλειας.

Η κρίση με το Ιράν, σημειώνει το Foreign Affairs, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της τάσης.

Η σύγκρουση με το Ιράν και οι κίνδυνοι κλιμάκωσης

Η απόφαση για στρατιωτικά πλήγματα εναντίον ιρανικών στόχων δημιουργεί τον κίνδυνο μιας ευρύτερης περιφερειακής σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.

Το Ιράν διαθέτει, σύμφωνα με τους αναλυτές, πολλούς τρόπους να απαντήσει:

  • μέσω επιθέσεων εναντίον αμερικανικών βάσεων στην περιοχή
  • μέσω συμμάχων και ένοπλων οργανώσεων που δραστηριοποιούνται σε διάφορες χώρες της Μέσης Ανατολής
  • μέσω επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές ή στη ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο.

Η πιθανότητα κλιμάκωσης είναι ιδιαίτερα υψηλή, καθώς μια στρατιωτική αντιπαράθεση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν θα μπορούσε να επεκταθεί σε πολλά μέτωπα ταυτόχρονα.

Ένα δομικό πρόβλημα της αμερικανικής δημοκρατίας

Το βασικό επιχείρημα της ανάλυσης είναι ότι η κρίση με το Ιράν δεν είναι μόνο γεωπολιτική, αλλά και θεσμική.

Ο Pomper υποστηρίζει ότι η σταδιακή μεταφορά εξουσιών από το Κογκρέσο στον πρόεδρο έχει αποδυναμώσει τους δημοκρατικούς μηχανισμούς ελέγχου όταν πρόκειται για αποφάσεις που αφορούν πόλεμο.

Όπως επισημαίνει, ο κίνδυνος είναι να δημιουργηθεί μια κατάσταση στην οποία ένας πρόεδρος μπορεί να εμπλέξει τη χώρα σε μακροχρόνια σύγκρουση χωρίς ευρεία πολιτική συναίνεση στο εσωτερικό των ΗΠΑ.

Οι επιπτώσεις στη διεθνή τάξη

Η σύγκρουση με το Ιράν δεν αφορά μόνο τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Μέση Ανατολή. Σύμφωνα με το Foreign Affairs, μια τέτοια κρίση θα μπορούσε να έχει σημαντικές συνέπειες για:

  • την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια
  • τη σταθερότητα των διεθνών αγορών
  • τις σχέσεις των ΗΠΑ με τους συμμάχους τους.

Η εξέλιξη της κρίσης, καταλήγει η ανάλυση, θα δείξει όχι μόνο αν οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να διαχειριστούν μια νέα σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, αλλά και αν το αμερικανικό πολιτικό σύστημα διαθέτει ακόμη τους μηχανισμούς για να ελέγχει τις αποφάσεις που οδηγούν σε πόλεμο.