Επισήμως, οι εναπομείναντες ηγέτες του Ιράν αρνούνται πεισματικά να καθίσουν στο τραπέζι των συνομιλιών με την Ουάσιγκτον για τον τερματισμό των Αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων. Ωστόσο, μόλις μία ημέρα μετά την έναρξη των επιχειρήσεων, στελέχη των ιρανικών μυστικών υπηρεσιών προσέγγισαν έμμεσα τη CIA, προτείνοντας συνομιλίες για τους όρους κατάπαυσης του πυρός, σύμφωνα με αξιωματούχους με γνώση της επικοινωνίας.
Παρά την κίνηση αυτή, η Ουάσιγκτον εμφανίζεται σκεπτική -τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα- για το αν η κυβέρνηση Τραμπ ή η Τεχεράνη είναι πραγματικά έτοιμες να τερματίσουν τη νέα σύγκρουση.
Η προσφορά της Τεχεράνης
Η προσφορά, η οποία διαβιβάστηκε μέσω μυστικής υπηρεσίας τρίτης χώρας, εγείρει κρίσιμα ερωτήματα: Μπορεί οποιοσδήποτε Ιρανός αξιωματούχος να εγγυηθεί την εφαρμογή μιας εκεχειρίας, την ώρα που η κυβέρνηση στην Τεχεράνη βρίσκεται σε κατάσταση χάους και οι ηγέτες της εξοντώνονται μεθοδικά από τα ισραηλινά πλήγματα;
Τις λεπτομέρειες της προσέγγισης αποκάλυψαν στους New York Times, υπό τον όρο της ανωνυμίας, αξιωματούχοι από τη Μέση Ανατολή και τη Δύση. Ο Λευκός Οίκος και η Τεχεράνη δεν ανταποκρίθηκαν σε αιτήματα για σχολιασμό, ενώ η CIA αρνήθηκε να προβεί σε δηλώσεις.
Από την πλευρά του, το Ισραήλ πιέζει τις ΗΠΑ να αγνοήσουν την ιρανική πρόταση. Η ισραηλινή ηγεσία επιδιώκει μια εκστρατεία με στόχο τη μέγιστη δυνατή αποδυνάμωση των στρατιωτικών δυνατοτήτων του Ιράν – ή ακόμα και την κατάρρευση του καθεστώτος. Προς το παρόν, η Ουάσιγκτον δεν θεωρεί την πρόταση σοβαρή. Άλλωστε, ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ, αν και επί μέρες δήλωνε ανοιχτός σε συμφωνία, ανάρτησε το πρωί της Τρίτης στα social media πως πλέον είναι «πολύ αργά» για συνομιλίες.
Το δίλημμα του Τραμπ: Ποια Τεχεράνη θέλει;
Η ιρανική απόπειρα προσέγγισης αναδεικνύει το κομβικό δίλημμα του Τραμπ: Τι είδους ιρανική κυβέρνηση ελπίζει να διαμορφώσει;
Ο Αμερικανός πρόεδρος φαίνεται να έχει εγκαταλείψει το αρχικό σενάριο μιας λαϊκής εξέγερσης. Πλέον, δείχνει να προτιμά την ανάδειξη πιο πραγματιστικών προσώπων μέσα από την υπάρχουσα πολιτική δομή. Οι απαιτήσεις των ΗΠΑ παραμένουν σκληρές: για να σταματήσουν οι βομβαρδισμοί, η Τεχεράνη πρέπει να δεσμευτεί για την πλήρη εγκατάλειψη ή τον δραστικό περιορισμό του πυρηνικού και βαλλιστικού της προγράμματος, καθώς και για τη διακοπή της στήριξης σε οργανώσεις-δορυφόρους, όπως η Χεζμπολάχ. Σε αντάλλαγμα, ο Τραμπ αφήνει να εννοηθεί ότι θα επέτρεπε στους εναπομείναντες ηγέτες να διατηρήσουν την οικονομική και πολιτική τους ισχύ.
Ο κίνδυνος του απόλυτου χάους
Το μεγάλο ερώτημα για την κυβέρνηση Τραμπ είναι αν θα επιβιώσει κάποιος από αυτούς τους «συνομιλητές» μετά τα απανωτά πλήγματα. Ακόμα κι αν ο Τραμπ υπαναχωρήσει και αναζητήσει ξανά τη διαπραγμάτευση, η αποδυνάμωση της ιρανικής κυβέρνησης καθιστά δύσκολο τον εντοπισμό ενός προσώπου με αρκετή επιρροή, ώστε να επιβάλει τη συμφωνία στη χώρα.
Πολλοί αναλυτές προειδοποιούν ότι το Ιράν κινδυνεύει να χάσει τον έλεγχο απομακρυσμένων περιοχών όπου κυριαρχούν εθνικές μειονότητες (όπως οι Κούρδοι) ή να καταρρεύσει πλήρως, οδηγούμενο σε έναν εμφύλιο πόλεμο στα πρότυπα της Συρίας και της Λιβύης.
Ο ίδιος ο Τραμπ αναγνώρισε αυτόν τον κίνδυνο την Τρίτη: «Το χειρότερο σενάριο θα ήταν να το κάνουμε όλο αυτό και μετά να πάρει την εξουσία κάποιος εξίσου κακός με τον προηγούμενο, σωστά; Θα θέλαμε να δούμε στην εξουσία κάποιον που θα φέρει τη χώρα πίσω στον λαό της».
