Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν προκαλεί ισχυρούς κραδασμούς στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, με την Ασία να αναμένεται να δεχτεί το μεγαλύτερο πλήγμα τόσο σε επίπεδο τιμών όσο και σε επίπεδο φυσικών προμηθειών. Η εξέλιξη αυτή εντείνει τις ανησυχίες για εκτόξευση των τιμών του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), ενώ αναδεικνύει τη μεγάλη εξάρτηση πολλών ασιατικών οικονομιών από τις ενεργειακές ροές του Κόλπου.
Σύμφωνα με ιρανικά μέσα ενημέρωσης, ανώτατος διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης του Ιράν δήλωσε τη Δευτέρα ότι τα Στενά του Ορμούζ έχουν κλείσει και προειδοποίησε πως οποιοδήποτε πλοίο επιχειρήσει να διέλθει από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό θα αποτελέσει στόχο. Τα Στενά, που βρίσκονται μεταξύ Ομάν και Ιράν, αποτελούν κομβική αρτηρία για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου, καθώς το 2025 διέρχονταν από εκεί περίπου 13 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 31% των παγκόσμιων θαλάσσιων ροών αργού, σύμφωνα με την εταιρεία ενεργειακών συμβούλων Kpler.
Μια παρατεταμένη διακοπή στη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σε περαιτέρω άνοδο των τιμών του πετρελαίου, με ορισμένους αναλυτές να βλέπουν την τιμή να ξεπερνά τα 100 δολάρια ανά βαρέλι. Το παγκόσμιο σημείο αναφοράς Brent κατέγραφε τελευταία άνοδο 2,6% στα περίπου 80 δολάρια ανά βαρέλι, σχεδόν 10% υψηλότερα από τότε που ξέσπασε η σύγκρουση. Παράλληλα, περίπου το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου που προέρχονται από τον Κόλπο τίθενται σε κίνδυνο, κυρίως εκείνες από το Κατάρ που διακινούνται μέσω των Στενών, σύμφωνα με την Kpler. Το Κατάρ, ένας από τους μεγαλύτερους προμηθευτές LNG παγκοσμίως, διέκοψε την παραγωγή τη Δευτέρα, έπειτα από επιθέσεις ιρανικών drones στις εγκαταστάσεις του στη Ras Laffan Industrial City και στη Mesaieed Industrial City.
Σε σημείωμά της τη Δευτέρα, η Nomura ανέφερε ότι στην Ασία οι πιο ευάλωτες χώρες απέναντι στην άνοδο των τιμών πετρελαίου είναι η Ταϊλάνδη, η Ινδία, η Νότια Κορέα και οι Φιλιππίνες, λόγω της υψηλής εξάρτησής τους από εισαγωγές, ενώ η Μαλαισία ενδέχεται να ωφεληθεί συγκριτικά, καθώς αποτελεί εξαγωγέα ενέργειας.
Νότια Ασία: Άμεση φυσική πίεση στις προμήθειες LNG
Η Νότια Ασία αναμένεται να αντιμετωπίσει τη σοβαρότερη διαταραχή, ιδίως όσον αφορά τις προμήθειες υγροποιημένου φυσικού αερίου. Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα καλύπτουν το 99% των εισαγωγών LNG του Πακιστάν, το 72% του Μπανγκλαντές και το 53% της Ινδίας.
Το Πακιστάν και το Μπανγκλαντές θεωρούνται ιδιαίτερα ευάλωτα λόγω περιορισμένων αποθεμάτων και μικρής ευελιξίας στις προμήθειες. Το Μπανγκλαντές, ειδικότερα, αντιμετωπίζει ήδη σημαντικό διαρθρωτικό έλλειμμα φυσικού αερίου. Σύμφωνα με το Institute for Energy Economics and Financial Analysis, η χώρα καταγράφει έλλειμμα άνω των 1.300 εκατομμυρίων κυβικών ποδιών ημερησίως.
Όπως δήλωσε ο αναλυτής της Kpler, Καταγιάμα, «το Πακιστάν και το Μπανγκλαντές διαθέτουν περιορισμένες δυνατότητες αποθήκευσης και προμηθειών, γεγονός που σημαίνει ότι μια διαταραχή πιθανότατα θα οδηγήσει σε ταχεία καταστροφή ζήτησης στον τομέα της ηλεκτροπαραγωγής, αντί για επιθετικές αγορές στην αγορά spot».
Η Ινδία αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη συνδυασμένη έκθεση στην περιοχή. Όπως επισημάνθηκε, πάνω από το ήμισυ των εισαγωγών LNG της συνδέεται με τον Κόλπο και σημαντικό ποσοστό αυτών τιμολογείται με βάση το Brent, γεγονός που σημαίνει ότι μια άνοδος της τιμής του αργού λόγω του Ορμούζ θα αυξήσει ταυτόχρονα το κόστος εισαγωγών πετρελαίου και τις τιμές των συμβολαίων LNG, δημιουργώντας διπλό φυσικό και χρηματοοικονομικό σοκ. Επιπλέον, περίπου το 60% των εισαγωγών πετρελαίου της Ινδίας προέρχεται από τη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με την UBP, γεγονός που σημαίνει ότι ένας παρατεταμένος αποκλεισμός θα ενισχύσει τις πιέσεις τόσο στο κόστος ενέργειας όσο και στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, σύμφωνα με το δημοσίευμα του CNBC.
Κίνα: Μεγάλη έκθεση αλλά και αποθέματα ασφαλείας
Η Κίνα, ο μεγαλύτερος εισαγωγέας αργού πετρελαίου παγκοσμίως, αγοράζει πάνω από το 80% του ιρανικού πετρελαίου, σύμφωνα με την Kpler. Περίπου το 30% των εισαγωγών LNG της προέρχεται από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ περίπου το 40% των εισαγωγών πετρελαίου της διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, σύμφωνα με εκτιμήσεις της UBP.
Η χώρα είναι σε μεγάλο βαθμό εκτεθειμένη, ωστόσο, διαθέτει μεγαλύτερη ευελιξία. Σύμφωνα με την Kpler, τα αποθέματα LNG της Κίνας στα τέλη Φεβρουαρίου ανέρχονταν σε 7,6 εκατομμύρια τόνους, προσφέροντας βραχυπρόθεσμη κάλυψη. Ωστόσο, εάν η διακοπή παραταθεί, η Κίνα θα χρειαστεί να ανταγωνιστεί για φορτία από τον Ατλαντικό, γεγονός που θα περιορίσει την προσφορά στη λεκάνη του Ειρηνικού και ενδέχεται να εντείνει τον ανταγωνισμό τιμών σε ολόκληρη την Ασία, ακόμη και αν το Πεκίνο αποφύγει άμεσες ελλείψεις. Η Rystad Energy ανέφερε ότι η αύξηση φορτώσεων αργού από τη Σαουδική Αραβία τις τελευταίες εβδομάδες, καθώς και τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου που διατηρούν μεγάλες καταναλώτριες χώρες όπως η Κίνα, θα μπορούσαν να προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση στην αγορά. Παράλληλα, η UBP σημείωσε ότι, αν και η Κίνα είναι βασικός καθαρός εισαγωγέας ενέργειας στην περιοχή, δεν είναι κατ’ ανάγκη η πιο ευάλωτη σε ενδεχόμενα σοκ προσφοράς.
Ιαπωνία και Νότια Κορέα: Υψηλή εξάρτηση από τη Μέση Ανατολή
Η Μέση Ανατολή καλύπτει το 75% των εισαγωγών πετρελαίου της Ιαπωνίας και περίπου το 70% της Νότιας Κορέας, σύμφωνα με την UBP. Σε ό,τι αφορά το LNG, η έκθεσή τους στον Κόλπο είναι χαμηλότερη σε σχέση με τη Νότια Ασία, καθώς η Νότια Κορέα προμηθεύεται το 14% του LNG της από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ η Ιαπωνία το 6%, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Kpler.
Ακόμα και χωρίς απόλυτες ελλείψεις, οι επιπτώσεις στις τιμές ενδέχεται να είναι σοβαρές. Η Σιερ Λι Λιμ, επικεφαλής μακροοικονομικής και στρατηγικής συναλλάγματος για την περιοχή Ασίας-Ειρηνικού στην πλατφόρμα πληρωμών Convera, δήλωσε ότι «οικονομίες με υψηλή εξάρτηση από εισαγωγές ενέργειας, όπως η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και η Ταϊβάν, είναι περισσότερο εκτεθειμένες σε σοκ προσφοράς». Τα αποθέματα είναι επίσης περιορισμένα, καθώς η Νότια Κορέα διαθέτει περίπου 3,5 εκατομμύρια τόνους LNG και η Ιαπωνία περίπου 4,4 εκατομμύρια τόνους, επαρκείς για περίπου δύο έως τέσσερις εβδομάδες σταθερής ζήτησης, σύμφωνα με την Kpler. Επιπλέον, οι καθαρές εισαγωγές πετρελαίου της Νότιας Κορέας αντιστοιχούν στο 2,7% του ΑΕΠ, με τη Nomura να την κατατάσσει μεταξύ των πιο ευάλωτων χωρών σε επίπεδο ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών.
Νοτιοανατολική Ασία: Πίεση κυρίως στο κόστος
Στη Νοτιοανατολική Ασία, το πρώτο και άμεσο πλήγμα αφορά κυρίως την αύξηση του κόστους και όχι απαραίτητα άμεσες ελλείψεις. Οι αγοραστές LNG που βασίζονται στην αγορά spot θα αντιμετωπίσουν σημαντικά υψηλότερο κόστος αντικατάστασης, καθώς η Ασία θα ανταγωνίζεται την Ευρώπη για φορτία από τον Ατλαντικό, σύμφωνα με τον Καταγιάμα της Kpler.
Η Ταϊλάνδη ξεχωρίζει ως μία από τις χώρες που πλήττονται περισσότερο από την άνοδο των τιμών πετρελαίου στο πλαίσιο ανάλυσης της Nomura, καθώς το εξωτερικό σοκ είναι μεγάλο και άμεσο. Διαθέτει τις μεγαλύτερες καθαρές εισαγωγές πετρελαίου στην Ασία, στο 4,7% του ΑΕΠ, ενώ κάθε αύξηση 10% στην τιμή του πετρελαίου επιβαρύνει το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών κατά περίπου 0,5 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ της χώρας.
