Η απόφαση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να προχωρήσει μονομερώς στην προσωρινή εφαρμογή της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ – Mercosur, άναψε νέο μέτωπο με τον Εμανουέλ Μακρόν και πυροδότησε κατηγορίες περί «δημοκρατικού ελλείμματος» στις Βρυξέλλες.
Η πρόεδρος της Κομισιόν ανακοίνωσε ότι η ΕΕ θα θέσει σε ισχύ, σε προσωρινή βάση, τη συμφωνία ελευθέρου εμπορίου με το μπλοκ της Mercosur, παρά το γεγονός ότι η κύρωση έχει «παγώσει» για έως και δύο χρόνια, μετά την απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να τη στείλει στο Δικαστήριο της ΕΕ για δικαστικό έλεγχο. Η φον ντερ Λάιεν υποστήριξε ότι ύστερα από εκτεταμένες διαβουλεύσεις με τα κράτη μέλη και τους ευρωβουλευτές, επέλεξε να κινηθεί ώστε η ΕΕ να εξασφαλίσει «στρατηγικό πλεονέκτημα πρώτου παίκτη σε έναν κόσμο σκληρού ανταγωνισμού και βραχυπρόθεσμων οριζόντων».
Στο Παρίσι, ο Μακρόν αντέδρασε οξύτατα, μιλώντας για «δυσάρεστη έκπληξη» και καταγγέλλοντας ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να εφαρμόσει τη συμφωνία «πάνω από τα κεφάλια» των ευρωβουλευτών, την ώρα που η Γαλλία έχει ηγηθεί πολυετούς αντεπίθεσης κατά του deal, στο πλευρό αγροτών που φοβούνται ότι ο φθηνός ανταγωνισμός από τη Νότια Αμερική θα διαλύσει το εισόδημά τους.
Φον ντερ Λάιεν vs Μακρόν: η σύγκρουση κορυφώνεται
Η αντιπαράθεση φον ντερ Λάιεν – Μακρόν πυροδοτείται από την κατηγορία ότι οι Βρυξέλλες παρακάμπτουν την πολιτική νομιμοποίηση, με το ισχυρό αγροτικό λόμπι FNSEA να μιλά για «απαράδεκτη άρνηση δημοκρατίας», καταγγέλλοντας ότι η Επιτροπή αγνοεί την παραπομπή στο Δικαστήριο, τα κράτη μέλη και τους βουλευτές. Το Παρίσι φοβάται ότι η προσωρινή εφαρμογή θα παγιώσει μια πραγματικότητα που το Ευρωκοινοβούλιο θα δυσκολευτεί πολιτικά να ανατρέψει όταν, ύστερα από την απόφαση των δικαστών, κληθεί να πει το τελικό «ναι» ή «όχι».
Την ίδια στιγμή, εντός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ακόμα και στελέχη της πολιτικής οικογένειας της φον ντερ Λάιεν, όπως η Ολλανδή ευρωβουλευτής Τζέσικα φαν Λέουβεν από το ΕΛΚ, μιλούν για «αντιδημοκρατική» κίνηση και παραβίαση των ίδιων των διαδικασιών λήψης αποφάσεων της ΕΕ. Άλλοι, όπως ο Γερμανός σοσιαλδημοκράτης Μπερντ Λάνγκε, πρόεδρος της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου, υπερασπίζονται την προσωρινή εφαρμογή, υποστηρίζοντας ότι η ΕΕ βρίσκεται σε «εξαιρετική κατάσταση», με τους διεθνείς κανόνες να παραβιάζονται διαρκώς από εταίρους όπως οι ΗΠΑ, η Κίνα και πλέον και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Φον ντερ Λάιεν, Μακρόν και το ρίσκο του Ευρωκοινοβουλίου
Η κίνηση της φον ντερ Λάιεν εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για τη μελλοντική κύρωση του συμφώνου, καθώς μπορεί να οξύνει την αντίδραση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και να «ναρκοθετήσει» την τελική ψηφοφορία συναίνεσης. Χώρες όπως η Γαλλία και η Πολωνία, που ήδη εμφανίζονται επιφυλακτικές, ενδέχεται να σκληρύνουν τη στάση τους, παρουσιάζοντας την προσωρινή εφαρμογή ως απόδειξη ότι οι Βρυξέλλες βάζουν το γεωπολιτικό παιχνίδι πάνω από τις αγροτικές κοινωνίες και τον κοινοβουλευτικό έλεγχο, σύμφωνα με το Politico.
Την ίδια ώρα, οι υποστηρικτές του deal, από τον Αντόνιο Ταγιάνι στην Ιταλία μέχρι φιλελεύθερους κύκλους στις Βρυξέλλες, χαιρετίζουν την απόφαση ως «θετικό σήμα» για τις ευρωπαϊκές εξαγωγές και την οικονομική ανάπτυξη, υπογραμμίζοντας ότι η ΕΕ δεν μπορεί να μείνει πίσω ενώ ΗΠΑ, Κίνα και Ηνωμένο Βασίλειο διεκδικούν ήδη επιθετικά την αγορά της Λατινικής Αμερικής. Η εμπορική συμφωνία ΕΕ–Mercosur, που αφορά αγορά 720 εκατομμυρίων ανθρώπων, γίνεται έτσι το νέο πεδίο μάχης όπου η φον ντερ Λάιεν και ο Μακρόν συγκρούονται για το ποιος θα καθορίσει τον τόνο της ευρωπαϊκής στρατηγικής στο εμπόριο: η λογική του «πρώτου παίκτη» ή η σημαία της «δημοκρατικής νομιμοποίησης».
