Η κόντρα Τουρκίας – Ελλάδας για τη γαστρονομική κληρονομιά ανάβει ξανά, αυτή τη φορά με… πρωταγωνιστή τον πατσά, ο οποίος και στην Τουρκία, με την ονομασία işkembe çorbası που θεωρείται εμβληματικό πιάτο της οθωμανικής κουζίνας. Αφορμή στάθηκε η πληροφορία ότι στην Ελλάδα ετοιμάστηκε φάκελος για να καταχωριστεί ο πατσάς στον κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO, εξέλιξη που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στα τουρκικά ΜΜΕ και τα social media.
Σύμφωνα με τουρκικά δημοσιεύματα, πίσω από την πρωτοβουλία βρίσκονται κυρίως επιχειρηματίες από τη Θεσσαλονίκη, οι οποίοι συνέταξαν λεπτομερή φάκελο για τον πατσά και τον υπέβαλαν στο ελληνικό υπουργείο Πολιτισμού. Στο υλικό αυτό, όπως αναφέρεται, περιγράφονται ο τρόπος παρασκευής, η τεχνική, η διαδοχή των μαστόρων, αλλά και η σύνδεση της σούπας με την ταυτότητα της πόλης και την τοπική νυχτερινή κουλτούρα. Αν η ελληνική πλευρά ανάψει το πράσινο φως, το αίτημα αναμένεται να πάρει τον δρόμο για την UNESCO, κάτι που στην Άγκυρα ήδη εκλαμβάνεται ως προσπάθεια «οικειοποίησης» μιας οθωμανικής συνταγής.
Τα φιλοκυβερνητικά τουρκικά μέσα έσπευσαν να παρουσιάσουν την υπόθεση ως ακόμη ένα επεισόδιο στη «μάχη των γεύσεων», μετά τις διαμάχες για το γιαούρτι, τον γύρο/ντονέρ, το μπακλαβά και άλλα πιάτα που μοιράζονται οι δύο λαοί. Σχολιαστές υπενθυμίζουν ότι ιστορικές πηγές, όπως ο Εβλιγιά Τσελεμπί, περιγράφουν ήδη από την οθωμανική εποχή τα πατσατζίδικα της Κωνσταντινούπολης, τα οποία λειτουργούσαν ως χαρακτηριστικό στοιχείο της αστικής νυχτερινής ζωής. Στην Τουρκία ο πατσάς παρουσιάζεται ως παραδοσιακή σούπα «αιώνων» που έβραζε στους δρόμους της Πόλης πολύ πριν λάβει οποιαδήποτε σύγχρονη εθνική ταυτότητα, επιχείρημα με το οποίο οι Τούρκοι επιχειρούν να αντικρούσουν την ελληνική κίνηση.
Παράλληλα, ορισμένοι Τούρκοι, που αυτοπροσδιορίζονται ως ειδικοί στη γαστρονομική ιστορία επισημαίνουν ότι η συγκεκριμένη σούπα, όπως και πολλά άλλα φαγητά της περιοχής, αποτελεί στην πραγματικότητα κοινή οθωμανική κληρονομιά που εκτείνεται από τα Βαλκάνια και τη Μικρά Ασία έως τη Μέση Ανατολή. Υπογραμμίζουν ότι η UNESCO αφορά την άυλη κληρονομιά και όχι «ιδιοκτησιακά δικαιώματα» πάνω σε συνταγές, και προτείνουν μια πιο συνεργατική προσέγγιση, με κοινές ή διασυνοριακές εγγραφές που να αναδεικνύουν τον διαμοιρασμένο χαρακτήρα τέτοιων πιάτων. Ωστόσο, η δημόσια συζήτηση στα τουρκικά μέσα παραμένει φορτισμένη, με πολλούς να μιλούν για ακόμη ένα επεισόδιο «πολιτιστικής κλοπής» από την πλευρά της Αθήνας.
