Το βράδυ της 28ης Σεπτεμβρίου 2013 οι εικόνες των μελών της Χρυσής Αυγής με χειροπέδες έκαναν τον γύρο του κόσμου. Ο αρχηγός της οργάνωσης, Νίκος Μιχαλολιάκος, και οι στενοί συνεργάτες του οδηγούνται από την Αντιτρομοκρατική στη ΓΑΔΑ. Για πρώτη φορά στη μεταπολιτευτική ιστορία, η ηγεσία ενός κοινοβουλευτικού κόμματος κατηγορείται για σύσταση και διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης. Ήταν η αρχή του τέλους για τον Λαϊκό Σύνδεσμο – Χρυσή Αυγή, που είχε μπει στη Βουλή το 2012 με 7% και 18 βουλευτές, αλλά πίσω από τον «πατριωτικό» μανδύα είχε στήσει έναν σκληρό μηχανισμό βίας και τρομοκρατίας.
Η σύλληψη ήρθε λίγες ημέρες μετά τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα από τον Γιώργο Ρουπακιά, μέλος της οργάνωσης. Το έγκλημα εκείνο ξεσκέπασε με τον πιο ωμό τρόπο τη δράση των ταγμάτων εφόδου καθώς είχαν προηγηθεί επιθέσεις όπως η δολοφονία του Πακιστανού μετανάστη Σαχζάτ Λουκμάν στα Πετράλωνα, οι επιθέσεις σε Αιγύπτιους αλιεργάτες στο Πέραμα και οι ξυλοδαρμοί μελών του ΚΚΕ. Η κοινωνική κατακραυγή και οι μαζικές αντιδράσεις ανάγκασαν το κράτος να κινηθεί. Έτσι, στις 28 Σεπτεμβρίου, το άλλοτε «αντισυστημικό» κόμμα βρέθηκε στο εδώλιο.
Η δίκη της Χρυσής Αυγής ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2015 και ολοκληρώθηκε πέντε χρόνια αργότερα, στις 7 Οκτωβρίου 2020, με την ιστορική ετυμηγορία: «Η Χρυσή Αυγή είναι εγκληματική οργάνωση». Οι Μιχαλολιάκος, Κασιδιάρης, Λαγός, Παναγιώταρος, Παππάς και άλλα κορυφαία στελέχη κρίθηκαν ένοχοι και οδηγήθηκαν στη φυλακή.
Ποιοι βρίσκονται ακόμη στη φυλακή
Δώδεκα χρόνια μετά τις συλλήψεις και σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά την καταδίκη, μόλις τρεις βρίσκονται ακόμη πίσω από τα κάγκελα:
- Γιώργος Ρουπακιάς, ο δολοφόνος του Παύλου Φύσσα, εκτίει ποινή ισόβιας κάθειρξης συν 14 χρόνια.
- Ηλίας Κασιδιάρης, το άλλοτε «νούμερο δύο» της Χρυσής Αυγής, εκτίει ποινή 13 ετών και 6 μηνών. Από τη φυλακή προσπάθησε να ιδρύσει νέο κόμμα και συνεχίζει να επηρεάζει την ακροδεξιά σκηνή.
- Γιάννης Λαγός, πρώην ευρωβουλευτής, καταδικασμένος σε 13 χρόνια και 8 μήνες. Συνελήφθη το 2021 στο Βέλγιο και εκδόθηκε στην Ελλάδα.
Ποιοι έχουν αποφυλακιστεί
- Νίκος Μιχαλολιάκος: ο ιδρυτής και αρχηγός της Χρυσής Αυγής αποφυλακίστηκε πρόσφατα για «σοβαρούς λόγους υγείας» με κατ’ οίκον περιορισμό και περιοριστικούς όρους. Η απόφαση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, με πιο χαρακτηριστική τη δημόσια αγανάκτηση της Μάγδας Φύσσα.
- Πρώην βουλευτές όπως οι Ηλίας Παναγιώταρος και Χρήστος Παππάς έχουν ήδη εκτίσει τις ποινές τους και κυκλοφορούν ελεύθεροι. Ο Παππάς μάλιστα είχε διαφύγει για μήνες μετά την καταδίκη του και συνελήφθη το 2021 κρυμμένος στο Ζωγράφου.
- Αρκετά ακόμα μέλη της οργάνωσης έχουν αποφυλακιστεί, ενώ η δίκη σε δεύτερο βαθμό που ξεκίνησε το 2022 βρίσκεται σε εξέλιξη. Η τελική απόφαση αναμένεται το 2026.
Η υπόθεση της Χρυσής Αυγής έχει μείνει στην ιστορία ως μία από τις μεγαλύτερες δίκες μεταπολεμικά στην Ευρώπη για πολιτική εγκληματική οργάνωση. Η κοινωνία παρακολούθησε και παρακολουθεί με προσοχή την εξέλιξη της δίκης σε δεύτερο βαθμό, καθώς η Εισαγγελία έχει ζητήσει αυστηρότερες ποινές για τα ηγετικά στελέχη.
