Στις 26 Μαΐου 1978, φεύγει από τη ζωή η Κυβέλη, η γυναίκα που ταύτισε το όνομά της με την αίγλη του ελληνικού θεάτρου στις αρχές του 20ού αιώνα. Έπαιζε πάντα πρωταγωνιστικούς ρόλους – και όχι μόνο στη σκηνή. Για σχεδόν έναν αιώνα, έζησε μέσα στο φως, στο χειροκρότημα, στις αντιπαραθέσεις και στους έρωτες που έγραψαν ιστορία.
Η σκηνή την ανέδειξε, ο έρωτας την πέρασε στην Ιστορία
Γεννημένη στη Σμύρνη το 1888, η Κυβέλη Ανδριανού ήρθε μικρή στην Αθήνα και μεγάλωσε ανάμεσα σε αυλαίες και θεατρικά παρασκήνια. Έπαιξε πρώτη φορά σε ηλικία 13 ετών και δεν κατέβηκε ποτέ από τη σκηνή. Υπήρξε μαθήτρια και μούσα του Κωνσταντίνου Χρηστομάνου, με τον οποίο ανέβασε το πρωτοποριακό «Νιρβάνα». Αργότερα, συνεργάστηκε με ιερά τέρατα του ελληνικού θεάτρου: τον Δημήτρη Μινωτή, την Κατίνα Παξινού, τον Κάρολο Κουν.
Η καλλιτεχνική της παρουσία ήταν μαγνητική, με μια έντονη εσωτερικότητα και μια φωνή που παρέσυρε. Όμως δεν ήταν μόνο το ταλέντο της που τη μετέτρεψε σε θρύλο. Ήταν και η προσωπική της ζωή, γεμάτη πάθος και πολιτικό φορτίο.
Η Κυβέλη και ο «Γέρος της Δημοκρατίας»
Το 1923 παντρεύτηκε τον Γεώργιο Παπανδρέου, τον μετέπειτα πρωθυπουργό και εμβληματική πολιτική φυσιογνωμία. Μαζί απέκτησαν έναν γιο, τον Γεώργιο Παπανδρέου τον νεότερο, ο οποίος υιοθετήθηκε από τον πολιτικό – και ο οποίος με τη σειρά του θα γίνει πατέρας του Ανδρέα Παπανδρέου. Η Κυβέλη, έτσι, βρέθηκε στο κέντρο μιας δυναστείας που σημάδεψε την πολιτική Ιστορία της χώρας.
Ο γάμος της με τον Παπανδρέου δεν κράτησε πολύ, αλλά η μεταξύ τους σχέση –και η αύρα της– δεν έπαψε ποτέ να προκαλεί σχόλια, θαυμασμό και ίσως φθόνο.
Πάντα μπροστά από την εποχή της
Η Κυβέλη υπήρξε ακτιβίστρια για την αναγνώριση του θεάτρου ως μορφή τέχνης, μαχήτρια για τη χειραφέτηση των ηθοποιών, και μια γυναίκα που δεν έκρυψε ποτέ τις απόψεις της – ακόμα και όταν αυτό την έφερνε σε σύγκρουση με το κοινό ή τις κυβερνήσεις.
Το 1932 ίδρυσε το δικό της θίασο. Στην Κατοχή αρνήθηκε να ανεβάσει παραστάσεις για τις δυνάμεις Κατοχής και εξορίστηκε στην Κύπρο. Μετά την απελευθέρωση, επανήλθε δυναμικά στο σανίδι.
Η τελευταία της αυλαία
Πέθανε σαν σήμερα το 1978, σε ηλικία 90 ετών, αφήνοντας πίσω της ένα θεατρικό αρχείο-θησαυρό, μια ζωή μυθιστορηματική και μια κληρονομιά που δεν ξεθωριάζει. Ενταφιάστηκε στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών, και στο μνήμα της γράφτηκε μονάχα: «Κυβέλη».
