Αλλαγές στο καθεστώς ελέγχου της αλιείας, με αυστηρότερες κυρώσεις, δυνατότητα άμεσης ακινητοποίησης σκαφών, κατασχέσεις αλιευμάτων και εξοπλισμού αλλά και ένα νέο «ποινολόγιο» με μόρια για τις σοβαρές παραβάσεις, φέρνουν οι διατάξεις του υπό διαβούλευση πολυνομοσχεδίου του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να κλείσει τα «παράθυρα» στην παράνομη αλιεία και να δημιουργήσει ένα πιο πυκνό ηλεκτρονικό δίχτυ ελέγχου σε όλη την αλυσίδα, από τη δραστηριότητα του αλιευτικού σκάφους έως τη διακίνηση και την πώληση των προϊόντων.
Συγκεκριμένα, θεσπίζεται Εθνικό Σύστημα Ελέγχου Αλιείας, το οποίο καλύπτει και τη θαλάσσια δραστηριότητα αλλά και την εμπορία, με στόχο την αποτελεσματικότερη διενέργεια των ελέγχων, και διασυνδέεται ψηφιακά, σε πραγματικό χρόνο (real-time), με τις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κρατών-μελών και περιφερειακών οργανώσεων.
Κεντρικό ρόλο αποκτά το Ολοκληρωμένο Σύστημα Παρακολούθησης Αλιείας (ΟΣΠΑ), το οποίο ενισχύεται με νέα υποσυστήματα. Το ΟΣΠΑ θα συγκεντρώνει σε ένα ολοκληρωμένο ψηφιακό περιβάλλον στοιχεία για το αλιευτικό μητρώο, τις άδειες αλίευσης, την εμπορία και την ιχνηλασιμότητα των αλιευτικών προϊόντων, τα αλιευτικά σκάφη, τις αλιευτικές παραβάσεις, τους επιθεωρητές αλιείας, τις υδατοκαλλιέργειες και τη μεταποίηση.
Σκάφη στο λιμάνι και κατασχέσεις
Ιδιαίτερα αυστηρό είναι το νέο πλαίσιο των διοικητικών μέτρων. Οι ελεγκτικές αρχές θα μπορούν, ανάλογα με την παράβαση, να διατάσσουν την άμεση διακοπή του αλιευτικού ταξιδιού, να υποχρεώνουν το σκάφος να αλλάξει πορεία και να κατευθυνθεί σε λιμάνι για περαιτέρω έλεγχο, να το ακινητοποιούν προσωρινά και να προχωρούν σε δέσμευση, κατάσχεση ή σφράγιση αλιευτικών εργαλείων και εξοπλισμού.
Στο «οπλοστάσιο» των ελεγκτικών αρχών μπαίνει ακόμη η αναστολή της αλιευτικής άδειας. Μάλιστα, η κύρωση θα ακολουθεί το ίδιο το σκάφος και δεν θα μπορεί να παρακαμφθεί με αλλαγή ονόματος, νηολογίου, πλοιοκτήτη ή κυβερνήτη.
Σε περίπτωση πιθανολογούμενης σοβαρής παράβασης, θα μπορούν να δεσμεύονται εργαλεία, εξοπλισμός, αλιευτικά σκάφη, άλλα πλωτά μέσα και παράνομα προϊόντα αλιείας ή υδατοκαλλιέργειας. Ο έλεγχος, όταν επιβάλλεται δέσμευση, θα πρέπει να ολοκληρώνεται το αργότερο μέσα σε πέντε εργάσιμες ημέρες. Εάν επιβεβαιωθεί η παράβαση, τα δεσμευμένα αντικείμενα κατάσχονται, ενώ εάν δεν προκύψει παράβαση, αποδεσμεύονται.
Για τα προϊόντα που προέρχονται από παράνομη αλιευτική δραστηριότητα προβλέπεται κατάσχεση και εκποίηση, ενώ τα μη επιτρεπόμενα εργαλεία μπορούν να κατάσχονται και να καταστρέφονται. Τα κατασχεμένα αλιεύματα που κρίνονται κατάλληλα για ανθρώπινη κατανάλωση θα μπορούν να διατίθενται εντός 24 ωρών για φιλανθρωπικούς ή κοινωφελείς σκοπούς.
Πρόστιμα
Για παραβάσεις που αφορούν, μεταξύ άλλων, τις άδειες, τους περιορισμούς στα αλιεύματα, τις αλιευτικές περιόδους και περιοχές, τα εργαλεία και τις μεθόδους αλίευσης, τα πρόστιμα κινούνται κατά κανόνα από 600 έως 3.000 ευρώ. Για σκάφη με τράτα βυθού με πόρτες ή γρι-γρι, τα ποσά αυξάνονται σε 1.200 έως 6.000 ευρώ.
Η υποτροπή κοστίζει ακόμη ακριβότερα. Εάν μέσα σε δύο χρόνια ο ίδιος παραβάτης υποπέσει ξανά σε παράβαση της ίδιας κατηγορίας, τα όρια των προστίμων διπλασιάζονται.
Ακόμη βαρύτερες είναι οι κυρώσεις για τις σοβαρές παραβάσεις. Το πρόστιμο ορίζεται στο οκταπλάσιο της αξίας των αλιευτικών προϊόντων που προέρχονται από την παράβαση, ενώ σε περίπτωση νέας σοβαρής παράβασης μέσα σε τρία χρόνια, ανεβαίνει στο δωδεκαπλάσιο.
Παράλληλα, ενεργοποιείται σύστημα μορίων. Για κάθε σοβαρή παράβαση θα επιβάλλονται βαθμοί ποινής, ενώ η συσσώρευσή τους μπορεί να οδηγήσει σε αναστολή ή αφαίρεση της ατομικής άδειας ή της άδειας του σκάφους. Εάν πάντως ο κάτοχος της άδειας δεν υποπέσει σε νέα σοβαρή παράβαση για τρία χρόνια, τα μόρια διαγράφονται.
Νέοι κανόνες και στις μισθώσεις
Το νομοσχέδιο παρεμβαίνει και στην εκμετάλλευση των ιχθυοτρόφων υδάτων. Οι υπηρεσίες αλιείας των Περιφερειών θα συντάσσουν ανά τριετία έκθεση αξιολόγησης, στην οποία θα αποτυπώνονται η ποσότητα και η αξία της παραγωγής, οι θέσεις εργασίας και οι απαιτούμενες παρεμβάσεις σε υποδομές και περιβάλλον. Για τις εκμισθώσεις μέσω δημοπρασίας προβλέπεται επίσης δυνατότητα αναμίσθωσης έως δέκα χρόνια όταν ο μισθωτής έχει εντάξει το μίσθιο σε συγχρηματοδοτούμενο πρόγραμμα και αποδεικνύει επιτυχημένη εκμετάλλευση. Αντίστοιχα, οι ΟΤΑ διατηρούν τη δυνατότητα απευθείας εκμίσθωσης ιχθυοτρόφων υδάτων σε αλιευτικούς συνεταιρισμούς, με τη διάρκεια να μπορεί να φθάσει τα δέκα χρόνια όταν συνδέεται με συγχρηματοδοτούμενο πρόγραμμα.
