Οι χριστιανοί κάτοικοι των νοτίων χωριών του Λιβάνου ζουν σήμερα παγιδευμένοι μέσα στη λεγόμενη «ζώνη ασφαλείας» που έχει δημιουργήσει ο ισραηλινός στρατός, λίγα χιλιόμετρα από τα σύνορα. Περιτριγυρισμένοι από ερημωμένα σιιτικά χωριά και υπό μόνιμο ήχο drones και εκρήξεων, προσπαθούν να κρατηθούν στα σπίτια και τη γη τους, φοβούμενοι ότι αν φύγουν δεν θα μπορέσουν ποτέ να επιστρέψουν. Σε χωριά όπως το Αΐν Έμπελ, η Ρμεΐς και το Ντέμπελ, περίπου 10.000 άνθρωποι της χριστιανικής μειονότητας του Λιβάνου ζουν ουσιαστικά αποκλεισμένοι, με την πρόσβασή τους στον υπόλοιπο χώρα να ελέγχεται από τον ισραηλινό στρατό και τις ανθρωπιστικές αποστολές.
Η καθημερινότητα των κατοίκων αυτών των χωριών θυμίζει παλιότερες δεκαετίες ισραηλινής κατοχής στον νότιο Λίβανο, με οδοφράγματα, στρατιωτικούς ελέγχους και μόνιμη ανασφάλεια για το ποιος θα κυβερνά τελικά την περιοχή. Παρότι οι χριστιανοί έχουν μέχρι στιγμής γλιτώσει την ολοκληρωτική καταστροφή που βλέπουν γύρω τους, πληρώνουν βαρύ τίμημα: τρεις ντόπιοι άνδρες σκοτώθηκαν από ισραηλινά πυρά την ώρα που επισκεύαζαν μια δορυφορική κεραία, ενώ σπίτια έχουν πληγεί σε επιδρομές με την επίσημη δικαιολογία ότι στοχοποιούνται μαχητές της Χεζμπολάχ. Την ίδια ώρα, η μειονότητα αντιμετωπίζει καχυποψία και από σιιτικούς κύκλους, κατηγορούμενη ως «συνεργάτης», την ώρα που οι ίδιοι οι κάτοικοι δηλώνουν πως είναι διπλά εγκλωβισμένοι ανάμεσα στις ισραηλινές δυνάμεις και τη Χεζμπολάχ.
Χριστιανοί σε ζώνη κατοχής: φόβος και αντοχή
Οι χριστιανοί των συνοριακών χωριών, που την τελευταία μεγάλη ανάφλεξη του 2024 είχαν αναγκαστεί να φύγουν προς τη Βηρυτό, αυτή τη φορά αποφασίζουν συνειδητά να μείνουν, παρά τον κίνδυνο. Για πολλούς ηλικιωμένους, η εγκατάλειψη της γης τους ισοδυναμεί με οριστικό ξεριζωμό και απώλεια κάθε προοπτικής επιστροφής, γι’ αυτό και επιλέγουν να ζήσουν υπό κατοχή αντί να γίνουν πρόσφυγες μέσα στην ίδια τους τη χώρα. Η ισραηλινή πλευρά διαβεβαιώνει ότι τα χριστιανικά χωριά θα παραμείνουν «ασφαλή» όσο δεν φιλοξενούν μαχητές της Χεζμπολάχ, χωρίς όμως να δίνει σαφές χρονοδιάγραμμα για το πόσο θα κρατήσει η παρουσία του στρατού στο έδαφος του Λιβάνου.
Την ώρα που πάνω από ένα εκατομμύριο άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί από τον πόλεμο, τα χωριά των χριστιανών μέσα στη «ζώνη ασφαλείας» αποτελούν εξαιρέσεις με πληθυσμό που επιμένει να μένει, περικυκλωμένος όμως από κατεστραμμένους οικισμούς και συνεχή στρατιωτική δραστηριότητα. Η μοναδική τους πραγματική γραμμή ζωής είναι τα κονβόι ανθρωπιστικής βοήθειας, όπως αυτά του Τάγματος της Μάλτας, που σε συνεννόηση με τα Ηνωμένα Έθνη και με την άδεια του ισραηλινού στρατού καταφέρνουν κατά διαστήματα να μεταφέρουν φάρμακα, αλεύρι, φρούτα και λαχανικά. Κάτοικοι περιγράφουν ότι για εβδομάδες είχαν στερηθεί ακόμη και βασικά προϊόντα, με την άφιξη ενός φορτηγού με κρεμμύδια, μήλα και σκόρδο να γίνεται είδηση από μόνη της στο χωριό.
Χριστιανοί ανάμεσα σε Ισραήλ και Χεζμπολάχ
Η θέση των χριστιανών στα σύνορα είναι πολιτικά και ιστορικά φορτισμένη: από τη μία πλευρά ο φόβος για οριστική προσάρτηση ή μακροχρόνια κατοχή, από την άλλη ο εφιάλτης ενός νέου εμφυλιοπολεμικού κύκλου βίας με κατηγορίες για «συνεργασία». Η μνήμη του παρελθόντος είναι ζωντανή, καθώς οι κάτοικοι θυμούνται την εποχή που η καθημερινότητά τους καθοριζόταν όχι μόνο από τον ισραηλινό στρατό αλλά και από τον χριστιανοκρατούμενο Νότιο Λιβανικό Στρατό, με αρκετές χιλιάδες ανθρώπους να περνούν τότε στο Ισραήλ για να αποφύγουν αντίποινα. Σήμερα, οι ίδιοι δηλώνουν ότι «δεν θέλουν επιστροφή σε εκείνα τα χρόνια», ενώ εκφράζουν ταυτόχρονα φόβο τόσο για την ισραηλινή ισχύ όσο και για τη δύναμη της Χεζμπολάχ, χωρίς να ξέρουν ποιος θα έχει τον τελικό λόγο στην περιοχή τους.
Η τρομακτική ισχύς του πυρός είναι ορατή σε κάθε μέτρο του δρόμου προς τα χριστιανικά χωριά: σιιτικά χωριά-προπύργια της Χεζμπολάχ έχουν ισοπεδωθεί, με σπίτια να έχουν γίνει σωροί από μπάζα, καμένα αυτοκίνητα με τρύπες από σφαίρες να σκουριάζουν στην άκρη του δρόμου και ελάχιστες ενδείξεις ζωής. Ακόμη και μετά την αμερικανομεσολαβημένη κατάπαυση του πυρός της 16ης Απριλίου, οι επιθέσεις και οι προειδοποιήσεις εκκένωσης συνεχίζονται βόρεια της ζώνης, ενώ δημοσιογράφος και δύο πολίτες σκοτώθηκαν σε τριπλό αεροπορικό πλήγμα σε κοντινό χωριό, γεγονός που υπενθυμίζει στους χριστιανούς πόσο εύθραυστη παραμένει η ασφάλειά τους.
Χριστιανοί σε διπλό κλοιό και χωρίς κράτος
Μέσα στη ζώνη κατοχής, οι χριστιανοί αισθάνονται ότι το λιβανέζικο κράτος απουσιάζει πλήρως, αφήνοντας τους ίδιους και τις οικογένειές τους να εξαρτώνται από ΜΚΟ, την Εκκλησία και διεθνείς οργανισμούς. Η διττή καχυποψία —από Ισραηλινούς και υποστηρικτές της Χεζμπολάχ— ενισχύεται από επεισόδια όπως η καταστροφή ενός αγάλματος του Ιησού από ισραηλινό στρατιώτη σε χριστιανικό χωριό, που προκάλεσε οργή, ή μια αποστολή βοήθειας από το Ισραήλ προς τη Ρμεΐς, η οποία αντιμετωπίστηκε με έντονη δυσπιστία. Εθελόντρια της Εκκλησίας περιγράφει ότι οι κάτοικοι αποκαλούνται «κατάσκοποι» και «συνεργάτες», την ώρα που και οι δικοί τους άνθρωποι έχουν σκοτωθεί και τραυματιστεί, τα σπίτια τους έχουν δεχθεί έφοδο και οι ίδιοι δεν μπορούν ούτε καν να διασχίσουν ανενόχλητοι το ίδιο τους το χωριό.
Χαρακτηριστικό του κλίματος είναι το πρόσφατο συμβάν με τραυματισμένο μαχητή της Χεζμπολάχ που σύρθηκε από τη γειτονική πόλη-προπύργιο προς τη Ρμεΐς ζητώντας ιατρική φροντίδα: οι κάτοικοι κάλεσαν τον Ερυθρό Σταυρό, όμως σύντομα οι αρχές φοβήθηκαν ότι το Ισραήλ θα τους κατηγορήσει για παροχή βοήθειας σε αντίπαλο μαχητή και θα τιμωρήσει συλλογικά το χωριό. Τελικά ο τραυματίας συνελήφθη από τον ισραηλινό στρατό, με κατοίκους και αξιωματούχους να ανακουφίζονται κυνικά ότι η περιοχή «γλίτωσε μια καταστροφή που θα μπορούσε να τη βρει», ενώ ταυτόχρονα αυτοκίνητα προσπαθούσαν να κολλήσουν πίσω από το κονβόι ανθρωπιστικής βοήθειας, αναζητώντας απεγνωσμένα διέξοδο από τον κλοιό. Σε αυτό το σκηνικό, οι χριστιανοί συνοψίζουν την αγωνία τους σε μια φράση: «Θέλουμε μόνο να ζήσουμε ειρηνικά, χωρίς όπλα, με ένα δυνατό λιβανέζικο κράτος, αλλά ξανά και ξανά μας σέρνουν σε έναν πόλεμο που δεν είναι δικός μας».
