Η Κύπρος είναι ένα από τα πιο «στρατιωτικοποιημένα» σημεία της Ανατολικής Μεσογείου, όχι επειδή διαθέτει μία ενιαία «σούπερ βάση», αλλά επειδή στο ίδιο γεωγραφικό πλέγμα συνυπάρχουν διαφορετικά καθεστώτα ελέγχου: οι Βρετανικές Κυρίαρχες Βάσεις, οι βάσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας, οι εγκαταστάσεις της ειρηνευτικής δύναμης του ΟΗΕ στη Νεκρή Ζώνη και οι εγκαταστάσεις στο βόρειο τμήμα του νησιού, όπου η Τουρκία διατηρεί στρατιωτική παρουσία. Αυτή η πολυεπίπεδη αρχιτεκτονική ασφάλειας εξηγεί γιατί σχεδόν κάθε περιφερειακή κρίση «αγγίζει» την Κύπρο, έστω και ως κόμβο επιτήρησης, υποστήριξης ή μεταφορών.
Η πιο γνωστή στρατιωτική υποδομή είναι οι Βρετανικές «Περιοχές Κυρίαρχων Βάσεων» (Sovereign Base Areas), στο Ακρωτήρι και στη Δεκέλεια. Πρόκειται για βρετανικά εδάφη στην Κύπρο, με δική τους διοίκηση, που λειτουργούν ως σταθερό αποτύπωμα του Ηνωμένου Βασιλείου στην περιοχή. Στο Ακρωτήρι βρίσκεται η RAF Akrotiri, την οποία η ίδια η RAF περιγράφει ως «Permanent Joint Operating Base» και ως προωθημένη βάση υποστήριξης επιχειρήσεων στη Μέση Ανατολή και στην ευρύτερη περιοχή.
Δίπλα στην αεροπορική διάσταση, οι Κυρίαρχες Βάσεις περιλαμβάνουν και κρίσιμες χερσαίες και επικοινωνιακές εγκαταστάσεις. Στο δυτικό σύμπλεγμα αναφέρεται συχνά το Episkopi Cantonment, ενώ στο ανατολικό σύμπλεγμα της Δεκέλειας καταγράφονται εγκαταστάσεις που συνδέονται με επικοινωνίες και σήματα, όπως η περιοχή του Αγίου Νικολάου, στοιχεία που αποτυπώνονται και στις περιγραφές της δομής των SBA.
Παράλληλα, η Κυπριακή Δημοκρατία διατηρεί δικές της στρατιωτικές υποδομές υπό την Εθνική Φρουρά. Δύο από τις πιο αναγνωρίσιμες είναι η Ναυτική Βάση «Ευάγγελος Φλωράκης» στο Μαρί (περιοχή Βασιλικού, κοντά σε Ζύγι) και η Αεροπορική Βάση «Ανδρέας Παπανδρέου» στην Πάφο, που κατά καιρούς βρίσκονται στο επίκεντρο σχεδίων αναβάθμισης και δημόσιων συζητήσεων για την αμυντική θωράκιση της χώρας.
Ένας τρίτος πόλος είναι η ειρηνευτική αποστολή του ΟΗΕ, UNFICYP, που λειτουργεί από το 1964 και έχει ως πεδίο την επιτήρηση της Νεκρής Ζώνης. Η UNFICYP διατηρεί εγκαταστάσεις και στρατόπεδα εντός ή πλησίον της ουδέτερης περιοχής, με χαρακτηριστικό παράδειγμα δομές ανά τομέα, όπως τα στρατηγεία τομέων και σημεία διοίκησης που περιγράφονται στις επίσημες σελίδες της αποστολής.
Στο βόρειο τμήμα του νησιού, τα κατεχόμενα εδάφη, η Τουρκία διατηρεί στρατιωτική παρουσία και χρησιμοποιεί υποδομές που παρουσιάζονται σε διεθνείς αναφορές ως παράγοντας περιφερειακής ισχύος. Ένα από τα πιο συζητημένα σημεία είναι το αεροδρόμιο/αεροπορικό πεδίο Geçitkale (Λευκόνοικο), το οποίο έχει συνδεθεί δημοσίως με ανάπτυξη τουρκικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών και με τον στόχο ταχύτερης επιχειρησιακής αντίδρασης στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η συνολική εικόνα είναι ότι οι «βάσεις στην Κύπρο» δεν αποτελούν ένα ενιαίο σύστημα, αλλά ένα μωσαϊκό εγκαταστάσεων με διαφορετική κυριαρχία, αποστολή και ρόλο. Οι Βρετανικές Κυρίαρχες Βάσεις λειτουργούν ως περιφερειακός κόμβος του Ηνωμένου Βασιλείου, οι κυπριακές βάσεις υπηρετούν τις ανάγκες της Εθνικής Φρουράς, ο ΟΗΕ στηρίζει τη διαχείριση της γραμμής κατάπαυσης του πυρός και, στο βόρειο τμήμα, η Τουρκική στρατιωτική υποδομή συνδέεται με τη στρατηγική της Άγκυρας στην περιοχή.
