Η δολοφονία του 86χρονου Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ σε αμερικανοϊσραηλινή επίθεση φέρνει με κατεπείγοντα τρόπο στο προσκήνιο το ερώτημα της διαδοχής του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, ένα ζήτημα που υποβόσκει εδώ και χρόνια χωρίς σαφή απάντηση, παρά την προχωρημένη ηλικία του. Στο επίκεντρο των διαβουλεύσεων των κληρικών που θα αποφασίσουν ποιος θα τον αντικαταστήσει, αναμένεται να βρεθεί ο Χασάν Χομεϊνί, εγγονός του εκλιπόντος ιδρυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, Αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί.
Ο 53χρονος Χασάν Χομεϊνί είναι ο πιο προβεβλημένος από τα 15 εγγόνια του Ρουχολάχ Χομεϊνί και θεωρείται σχετικά μετριοπαθής μορφή στο εσωτερικό του ιρανικού κληρικού κατεστημένου. Διατηρεί στενές σχέσεις με μεταρρυθμιστές, μεταξύ των οποίων οι πρώην πρόεδροι Μοχάμεντ Χαταμί και Χασάν Ρουχανί, οι οποίοι κατά τη θητεία τους προώθησαν πολιτικές προσέγγισης με τη Δύση. Κατέχει έναν συμβολικά ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στη δημόσια ζωή ως θεματοφύλακας του μαυσωλείου του παππού του στη νότια Τεχεράνη, χωρίς ωστόσο να έχει υπηρετήσει ποτέ σε κυβερνητική θέση. Ορισμένοι πολιτικοί εντός του Ιράν τον έχουν δει ως αντίπαλο των σκληροπυρηνικών που ενισχύθηκαν επί Χαμενεΐ, και ειδικότερα του γιου του τελευταίου, Μοτζτάμπα.
Η προοπτική τοποθέτησης ενός μετριοπαθούς διαδόχου του Χαμενεΐ ενισχύθηκε μεταξύ ορισμένων Ιρανών πολιτικών μετά τις ταραχές που σάρωσαν τη χώρα τον Ιανουάριο, ως μέσο ενίσχυσης της Ισλαμικής Δημοκρατίας απέναντι στη διευρυνόμενη κοινωνική δυσαρέσκεια. Αν και πιστός στην Ισλαμική Δημοκρατία που ιδρύθηκε μετά την ανατροπή του Σάχη το 1979, ο Χασάν Χομεϊνί έχει ιστορικό παρεμβάσεων υπέρ μεταρρυθμίσεων και κατά καιρούς έχει εκφράσει διαφωνίες με τις Αρχές.
Το 2021 επέκρινε το Συμβούλιο των Φρουρών, το όργανο της ιρανικής θεοκρατίας που είναι αρμόδιο για τον έλεγχο των προεδρικών υποψηφιοτήτων, όταν απέκλεισε μεταρρυθμιστές από τις εκλογές. Η απόφαση αυτή άνοιξε τον δρόμο για τη νίκη του σκληροπυρηνικού Εμπραχίμ Ραϊσί, ο οποίος πέθανε σε συντριβή ελικοπτέρου το 2024. «Δεν μπορείτε να επιλέγετε κάποιον για μένα και να μου λέτε να τον ψηφίσω!» είχε δηλώσει τότε ο Χομεϊνί.
Παράλληλα, ζήτησε λογοδοσία μετά τον θάνατο της Μαχσά Αμινί το 2022, η οποία πέθανε αφού τέθηκε υπό κράτηση από την αστυνομία ηθών με την κατηγορία ότι παραβίασε τους συντηρητικούς ενδυματολογικούς κανόνες, γεγονός που πυροδότησε πανεθνικές διαδηλώσεις. «Οι Αρχές οφείλουν να δώσουν με διαφάνεια και ακρίβεια λογαριασμό για το τι συνέβη σε αυτό το 22χρονο κορίτσι με το πρόσχημα της “καθοδήγησης και εκπαίδευσης“», είχε δηλώσει.
Ωστόσο, αντικατοπτρίζοντας την προσήλωσή του στο σύστημα, ο μεσαίας βαθμίδας κληρικός επέκρινε και διαδηλωτές που φώναζαν συνθήματα κατά του Αλί Χαμενεΐ. Κατά τη διάρκεια των ταραχών που συγκλόνισαν το Ιράν τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο, των πιο αιματηρών από την επανάσταση του 1979, τάχθηκε στο πλευρό του κατεστημένου, κατηγορώντας ταραχοποιούς ότι υπηρετούν το Ισραήλ, συμμετέχοντας σε φιλοκυβερνητική πορεία και παρομοιάζοντας μέρος της βίας με τις ενέργειες του Ισλαμικού Κράτους. Σε συλλυπητήρια επιστολή του ανέφερε ότι ο Χαμενεΐ θα παραμείνει για πάντα «ο ήρωας του λαού του Ιράν και των Μουσουλμάνων», προσθέτοντας ότι «ο ευγενής λαός του Ιράν θα βαδίσει και πάλι στον δρόμο του Ιμάμη (Χομεϊνί) ξεπερνώντας αυτό το περιστατικό».
Σύμφωνα με στενό φίλο του που μίλησε στο Reuters το 2015, ο Χασάν Χομεϊνί περιγράφεται ως προοδευτικός θεολόγος, ιδιαίτερα σε ζητήματα μουσικής, δικαιωμάτων των γυναικών και κοινωνικών ελευθεριών. Παρακολουθεί τάσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και ενδιαφέρεται τόσο για τη δυτική φιλοσοφία όσο και για την ισλαμική σκέψη. Η σύζυγός του, Σαγιέντα Φατίμα, είναι κόρη Αγιατολάχ και μαζί έχουν τέσσερα παιδιά.
Το 2012 ορισμένοι μεταρρυθμιστές τον προέτρεψαν να θέσει υποψηφιότητα για την προεδρία, ωστόσο εκείνος αρνήθηκε. Στήριξε την κυβέρνηση του Χασάν Ρουχανί που διαπραγματεύτηκε τη συμφωνία για τα πυρηνικά το 2015, η οποία προέβλεπε άρση κυρώσεων με αντάλλαγμα περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα, μέχρι την αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών το 2018 με απόφαση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Έχει μιλήσει ανοιχτά για τις οικονομικές δυσκολίες που αντιμετώπισαν οι Ιρανοί κατά τα χρόνια των κυρώσεων λόγω του πυρηνικού προγράμματος.
Πριν από μία δεκαετία επιδίωξε να είναι υποψήφιος στις εκλογές για τη Συνέλευση των Ειδικών, το όργανο που είναι αρμόδιο για την επιλογή του Ανώτατου Ηγέτη. Εξασφάλισε αρχικά έγκριση της υποψηφιότητάς του από τον Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος φέρεται να του έδωσε την ευλογία του, προειδοποιώντας τον ωστόσο να μην πλήξει το όνομα του παππού του. Αργότερα, όμως, αποκλείστηκε από το Συμβούλιο των Φρουρών. Αν και ως αιτία αναφέρθηκαν τα θρησκευτικά του προσόντα, φέρει τον κληρικό τίτλο Χοτζατολεσλάμ, έναν βαθμό κάτω από τον Αγιατολάχ, η απόφαση θεωρήθηκε ότι στόχευε στην αποτροπή πιθανής πρόκλησης από το μεταρρυθμιστικό στρατόπεδο.
Το 2008 θεωρήθηκε ότι άσκησε κριτική στους ισχυρούς Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης, όταν σε συνέντευξή του δήλωσε ότι όσοι επικαλούνται την κληρονομιά του παππού του οφείλουν να τηρούν την εντολή του ότι ο στρατός πρέπει να μένει εκτός πολιτικής. Παρ’ όλα αυτά, διατηρεί στενές σχέσεις με το επίλεκτο αυτό σώμα που έχει ως αποστολή τη διαφύλαξη της Ισλαμικής Επανάστασης.
Κατά τη διάρκεια του 12ήμερου αεροπορικού πολέμου μεταξύ Ισραήλ και Ιράν πέρυσι, ο Χασάν Χομεϊνί απέστειλε επιστολή στον Αλί Χαμενεΐ επαινώντας την ηγεσία του και αναφέροντας ότι οι ιρανικοί πύραυλοι είχαν γίνει εφιάλτης για το Ισραήλ και πηγή ικανοποίησης για το ιρανικό έθνος, σύμφωνα με την ιρανική ιστοσελίδα Τζαμαράν που είναι αφιερωμένη στη μνήμη του Χομεϊνί. Έχει χαρακτηρίσει το Ισραήλ «κακό σιωνιστικό καθεστώς» και «καρκινικό όγκο» που στηρίζεται από τη Δύση, προσθέτοντας ότι ο μουσουλμανικός κόσμος πρέπει να ενισχυθεί για να αντιμετωπίσει τον Σιωνισμό, σύμφωνα με δηλώσεις που επικαλείται η Τζαμαράν.
Σύμφωνα με το βιογραφικό του, μιλά άπταιστα αραβικά και αγγλικά, ενώ υπήρξε παθιασμένος ποδοσφαιριστής έως την ηλικία των 21 ετών, όταν ο παππούς του επέμεινε να μεταβεί στην πόλη Κομ για να σπουδάσει ισλαμική θεολογία.
