Η επιθετική πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ έχει καταστήσει εξαιρετικά δύσκολη την εξεύρεση κοινού εδάφους μεταξύ Αμερικανών και Ευρωπαίων αξιωματούχων – με μία όμως ηχηρή εξαίρεση.
Τις τελευταίες εβδομάδες, οι σπάνιες γαίες φέρονται να έχουν αναδειχθεί σε έναν σημαντικό τομέα συνεργασίας. Παρά τις έντονες συγκρούσεις για ζητήματα όπως η Γροιλανδία, η συνοχή του ΝΑΤΟ και η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία -που διανύει πλέον τον τέταρτο χρόνο της-, η Ευρωπαϊκή Ένωση επέλεξε να συμπλεύσει με τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας στις εφοδιαστικές αλυσίδες.
Μια στρατηγική «ασπίδα» έναντι της Κίνας
Η κινητικότητα αυτή αντανακλά σύμφωνα με την αναλύτρια του περιοδικού Foreign Policy, Christina Lu, την αγωνιώδη προσπάθεια της Ευρώπης να απεξαρτηθεί από την Κίνα. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες εργαλειοποιούν τον τομέα των ορυκτών -ένα από τα ελάχιστα πεδία ταυτισμένων συμφερόντων με την Ουάσινγκτον-, ελπίζοντας ότι έτσι θα εκτονώσουν την ένταση σε μια κατά τα άλλα διαταραγμένη σχέση.
«Σε μια εποχή που η διατλαντική συμμαχία δέχεται τεράστιες πιέσεις και πολλοί φοβούνται ακόμη και την κατάρρευσή της, οι σπάνιες γαίες λειτουργούν ως ο συνδετικός κρίκος που την κρατά ζωντανή», εξηγεί ο Tom Moerenhout, επικεφαλής της Πρωτοβουλίας Κρίσιμων Υλικών στο Πανεπιστήμιο Columbia.
Το στοίχημα της τεχνητής νοημοσύνης και ο ρόλος του Πεκίνου
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει θέσει σε προτεραιότητα μέταλλα όπως ο χαλκός, που είναι απαραίτητος για τη λειτουργία των data centers (τη ραχοκοκαλιά της μεγάλης αμερικανικής αντεπίθεσης στο πεδίο της τεχνητής νοημοσύνης), καθώς και τις σπάνιες γαίες, όπου η Κίνα κατέχει δεσπόζουσα θέση παγκοσμίως.
Το Πεκίνο έχει ήδη χρησιμοποιήσει τον έλεγχο των σπάνιων γαιών ως «όπλο» στον εμπορικό πόλεμο με τις ΗΠΑ, αναγκάζοντας την Ουάσινγκτον να επιταχύνει τις κινήσεις για τη διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας.
Διπλωματικός μαραθώνιος και ευρωπαϊκή ανταπόκριση
Η φιλοδοξία του Τραμπ να διασφαλίσει νέες αλυσίδες εφοδιασμού δεν πέρασε απαρατήρητη. Σύμφωνα με την αναλύτρια, πολλές χώρες έσπευσαν να προτείνουν τις δικές τους συμφωνίες στον Αμερικανό ηγέτη, ο οποίος νωρίτερα αυτόν τον μήνα υποδέχτηκε αντιπροσωπείες από περισσότερες από 50 χώρες.
Η Ευρώπη ανταποκρίθηκε θετικά. Από τις 55 αποστολές που συμμετείχαν στην υπουργική σύνοδο, έντεκα κράτη (συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου) υπέγραψαν διμερή πλαίσια συνεργασίας ή μνημόνια κατανόησης (MoU) με τις ΗΠΑ. Παράλληλα, ΕΕ, ΗΠΑ και Ιαπωνία ανακοίνωσαν κοινές δράσεις για την από κοινού θωράκιση του εφοδιασμού τους.
Φόβοι για οικονομικά και στρατιωτικά αντίποινα
Η Lu εξηγεί πως η Ευρώπη ίσως επιχειρεί μέσω της συνεργασίας με τις ΗΠΑ για τις σπάνιες γαίες να προστατευτεί από μελλοντικές απειλές – είτε αυτές είναι οικονομικές, όπως οι δασμοί, είτε ακόμη και στρατιωτικές. Η ανησυχία πηγάζει από την άρνηση του Τραμπ να αποκλείσει τη χρήση βίας για την προσάρτηση της Γροιλανδίας.
«Υπάρχει διάχυτος φόβος ότι, αν ο Τραμπ δεν διαπιστώσει διάθεση συνεργασίας, δεν θα διστάσει να χρησιμοποιήσει “σκληρή ισχύ” για να πετύχει τους πολιτικούς του στόχους», σημειώνει ο Cullen Hendrix, ανώτερος συνεργάτης στο Ινστιτούτο Peterson.
