Η ομιλία του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ αναμενόταν με πολύ μεγάλο ενδιαφέρον στη Διάσκεψη του Μονάχου, καθώς υπήρχε διάχυτος φόβος ότι θα εξαπέλυε επίθεση και πάλι κατά της Ευρώπης, όπως ακριβώς είχε κάνει ένα χρόνο πριν, ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζει Ντι Βανς από το βήμα της ίδιας διάσκεψης.

Ο Μάρκο Ρούμπιο εξέπληξε λοιπόν και κράτησε χαμηλούς τόνους απέναντι στην Ευρώπη, εκφράζοντας αμφιβολίες σχετικά με το αν η Ρωσία πραγματικά επιθυμεί να τερματίσει τις εχθροπραξίες στην Ουκρανία.

«Δεν ξέρουμε αν οι Ρώσοι είναι σοβαροί στο να τερματίσουν τον πόλεμο. Λένε ότι είναι», είπε ο Ρούμπιο κατά τη διάρκεια συνεδρίας ερωτήσεων και απαντήσεων μετά την ομιλία του.

«Αυτό που δεν μπορούμε να απαντήσουμε, αλλά θα συνεχίσουμε να δοκιμάζουμε, είναι το αποτέλεσμα που η Ουκρανία μπορεί να αποδεχτεί και η Ρωσία να αποδεχτεί. Αυτό παραμένει αδιευκρίνιστο μέχρι τώρα».

Η Ρωσία ως «ελέφαντας στο δωμάτιο»

Αναμφίβολα λοιπόν η Ρωσία ήταν ο «ελέφαντας στο δωμάτιο», δείχνοντας για άλλη μια φορά πώς οι σχέσεις των δυο δυνάμεων δεν είναι γραμμικές.

Άλλωστε, ο δίαυλος είναι ανοιχτός αφού είναι σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις για το ειρηνευτικό σχέδιο για το τέλος του πολέμου.

Οι δηλώσεις που εκφράζουν οι Αμερικανοί αξιωματούχοι και ιδιαίτερα ο Ντόναλντ Τραμπ πότε ήπια και πότε επιθετικά προς τον Βλαντιμίρ Πούτιν θυμίζουν γεγονότα ακόμη και από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου που υπόγεια υπήρχαν διαβουλεύσεις για τις ανταλλαγές κατασκόπων.

Ανταλλαγές κρατουμένων: από το 2023 μέχρι σήμερα

Αλλά και πρόσφατα το 2023, ύστερα από πολύμηνες διαπραγματεύσεις οι ΗΠΑ αντάλλαξαν τότε την αθλήτρια Μπρίτνεϊ Γκράινερ η οποία κρατούνταν επί εννέα μήνες σε ρωσικές φυλακές για κατοχή κάνναβης με τον διαβόητο ρώσο έμπορο όπλων Βίκτορ Μπουτ καταδικασμένο από το 2008 και κρατούμενο στις ΗΠΑ για λαθρεμπόριο όπλων.

Ο Μπουτ ήταν πολύτιμος για τη Μόσχα εξαιτίας των στενών διαονδέσεών του με υψηλά ιστάμενοος αξιωματούχους της Μόσχας ακόμα και με συμβούλους του προέδρου Πούτιν.

Οι Αμερικανοί ωστόσο μαζί με την απελευθέρωση της Γκράινερ διαπραγματεύονταν και την απελευθέρωση του Πολ Γουίλαν , πρώην πεζοναύτη ο οποίος το 2020 καταδικάστηκε σε φυλάκιση 16 ετών με την κατηγορία της κατασκοπείας.

Ο Γουίλαν συνελήφθη στη Μόσχα το 2018 και έκτοτε κρατείτο σε ρωσικές φυλακές.

Η Μόσχα θα ήθελε να ανταλλάξει τον Γουίλαν με τον Βαντίμ Κρασίκοφ πρώην συνταγματάρχη των ρωσικών μυστικών υπηρεσιών, τον οποίο όμως κρατούσαν οι γερμανικές υπηρεσίες.

Τότε οι Αμερικανοί ζήτησαν από τη Γερμανία να συμπεριληφθεί ο Κρασίκοφ στην ανταλλαγή κατασκόπων.

Ο Κρασίκοφ είχε καταδικαστεί για τη δολοφονία ενός Γεωργιανού στο Βερολίνο το 2019 όμως οι γερμανικές αρχές αρνήθηκαν.

Προκειμένου να επιτύχουν την απελευθέρωση του Γουίλαν οι ΗΠΑ πρότειναν στη Ρωσία να τον ανταλλάξουν με τον Ρώσο Αλεξάντερ Βίντκ ο οποίος έχει κατηγορηθεί για ξέπλυμα χρήματος κυβερνοεπιθέσεις και εκβιασμό.

Παραδείγματα από τον Ψυχρό Πόλεμο

Ακόμη και στην «καρδιά» του Ψυχρού πολέμου , όταν θεωρητικά η ΕΣΣΔ και οι ΗΠΑ είχανε τις χειρότερες διπλωματικές σχέσεις, δίαυλος υπήρχε.

Το 1957 για παράδειγμα, ο σοβιετικός κατάσκοπος Ρούντολφ Αμπελ συνελήφθη στη Νέα Υόρκη ως μέλος δικτύου κατασκόπων.

Ο Αμπελ παρουσιαζόταν ως καλλιτέχνης που ζούσε στο Μπρούκλιν και καταδικάστηκε τελικώς σε φυλάκιση 30 ετών.

Η «ευκαιρία» παρουσιάστηκε, τρία χρόνια αργότερα τον Μάιο του 1960 αμερικανικό κατασκοπευτικό αεροσκάφος κατερρίφθη από τους Σοβιετικούς.

Ο αμερικανός πιλότος του Φράνσις Γκάρι Πάουερς συνελήφθη με την κατηγορία της κατασκοπείας.

Τον Φεβρουάριο του 1962 καθ υπόδειξιν της CIΑ ο δικηγόρος του Αμπελ μετέβη στο Ανατολικό Βερολίνο την εποχή μάλιστα που χτιζόταν το Τείχος και διαπραγματεύθηκε επιτυχώς την ανταλλαγή του Πάουερς και ενος ακόμα κρατουμένου του αμερικανού φοιτητή του Πανεπιστημίου Γέιλ Φρέντερικ Πράιορ με τον σοβιετικό Ρούντολφ Αμπελ.

Παρά το τεταμένο κλίμα, μεταξύ της ΕΣΣΔ και της τότε Ανατολικής Γερμανίας χάρη στη διαμεσολάβηση των Αμερικανών, ο μεν Πράιορ παραδόθηκε στην περίφημη πύλη Checkpoint Charlie και ο Παουερς στη γέφυρα Γκλίνκιε στο Βερολίνο.

Το δίκτυο κατασκόπων του 2010 και η υπόθεση Σκριπάλ

Το 2010, το FΒΙ εντόπισε την ύπαρξη δικτύου 10 ρώσων κατασκόπων οι οποίοι δρούσαν στις ΗΠΑ ως συνηθισμένοι πολίτες προσπαθώντας να εισχωρήσουν σε κύκλους υψηλά ισταμένων προσώπων και να αποσπάσουν κρατικά μυστικά.

Ανάμεσά τους ήταν η φωτογενής Άννα Τσάπμαν της οποίας το πραγματικό όνομα ήταν Άννα Κουσένκο η οποία εμφανιζόταν ως επικεφαλής κτηματομεσιτικής επιχείρησης.

Η Ρωσία δέχθηκε να ανταλλάξει τους 10 κατασκόπους με τέσσερις Ρώσους οι οποίοι κατηγορούνταν νια κατασκοπεία εναντίον της πατρίδας τους.

Μεταξύ αυτών ήταν και ο Σεργκέι Σκριπάλ ο οποίος το 2018 μαζί με την κόρη του, Πούλια, έγιναν πρωτοσέλιδο στα διεθνή μέσα ενημέρωσης, καθώς βρέθηκαν δηλητηριασμένοι από πράκτορες της Ρωσίας με το νευροπαραλυτικό αέριο Νοβιτσόκ στην πόλη Σόλσμπερι της Μεγάλης Βρετανίας.

Ο Σκριπάλ και η κόρη του επέζησαν.

Όσο για την Αννα Τσάπμαν έγινε μοντέλο και τηλεπαρουσιάστρια στη Ρωσία κατηγορώντας τον Σκριπάλ ως προδότη.

Σχέσεις πάντα ανοιχτές

Σε αυτό το πολύπολοκο γεωπολιτικό σκηνικό, ήταν είδηση τη του Βανς στην Ευρώπη, όπως και σήμερα την επόμενη χρονιά η φιλοευρωαπική ομιλία του Ρούμπιο.

Όπως ακριβώς είναι και οι σχέσεις ΗΠΑ-Ρωσία. Πότε ψυχρές, πότε θερμές. Σίγουρα όμως πάντα ανοιχτές μεταξύ τους.