Ο Ντεβλέτ Μπαχτσελί, ο «αόρατος» συγκυβερνήτης της Τουρκίας, αναδεικνύεται σε κεντρικό αρχιτέκτονα ενός υψηλού ρίσκου σχεδίου ειρήνης με το PKK, το οποίο μπορεί να καθορίσει τόσο την κληρονομιά του όσο και το πολιτικό μέλλον του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Ως πολιτικός εταίρος του προέδρου, πρόεδρος του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης (MHP) και ηγέτης των Γκρίζων Λύκων, ο Ντεβλέτ Μπαχτσελί κινείται ανάμεσα στον ακραίο εθνικισμό και τον πραγματισμό, επιχειρώντας να εμφανιστεί ως εγγυητής μιας «τρομοκρατίας-ελεύθερης» Τουρκίας.
Η εικόνα του Μπαχτσελί να ποζάρει με ένα κόκκινο κιλίμι που του έστειλε ο φυλακισμένος ηγέτης του PKK, Αμπντουλάχ Οτζαλάν, θα έμοιαζε αδιανόητη πριν λίγα χρόνια. Ο ίδιος το βάφτισε «κιλίμι ειρήνης και δημοκρατίας», ευχαριστώντας τον ιστορικό εχθρό του για την «ειλικρίνειά» του σχετικά με την ενότητα Τούρκων και Κούρδων, την ώρα που στο παρελθόν ζητούσε την εκτέλεσή του. Η θεαματική αυτή στροφή δείχνει πώς ο 78χρονος υπερεθνικιστής, που επί δεκαετίες υπερασπιζόταν τη σκληρή γραμμή κατά της κουρδικής μειονότητας, μετατρέπεται σήμερα σε φανατικό υποστηρικτή μιας ειρηνευτικής πρωτοβουλίας που στοχεύει να κλείσει έναν πόλεμο 40 ετών με δεκάδες χιλιάδες νεκρούς.
Παρά τη σωματική του κόπωση και τα προβλήματα υγείας, υποβλήθηκε σε καρδιοχειρουργική επέμβαση τον Φεβρουάριο του 2025, ο Μπαχτσελί εξακολουθεί να είναι ο δεύτερος ισχυρότερος άνδρας της Τουρκίας. Το MHP, που ελέγχει με απόλυτη πειθαρχία, διαθέτει 47 έδρες και προσφέρει στον Ερντογάν την κοινοβουλευτική πλειοψηφία, ενώ πολλοί το βλέπουν ως την πολιτική φωνή του «βαθέος κράτους». Άλλοι θεωρούν τον Μπαχτσελί περισσότερο εργαλείο του Ερντογάν, έναν αγωγό για ακραίες θέσεις που ο πρόεδρος δεν θέλει να διατυπώσει δημόσια, είτε πρόκειται για αιφνιδιαστικές προτάσεις σύμπλευσης με Ρωσία και Κίνα είτε για την ξαφνική στροφή προς διάλογο με τον Οτσαλάν.
Ο Μπαχτσελί, ο Ερντογάν και το «παιχνίδι των θρόνων»
Η συμμαχία Ερντογάν–Μπαχτσελί έχει εξελιχθεί σε έναν ιδιότυπο άξονα εξουσίας, με τους δύο ηγέτες να ανταλλάσσουν κάθε χρόνο τόσα τριαντάφυλλα όσα είναι τα χρόνια της ηλικίας τους, καλλιεργώντας μια εικόνα προσωπικής χημείας. Ομως πίσω από τα τελετουργικά χειρονομίας κρύβονται σκληροί υπολογισμοί: η στήριξη του Μπαχτσελί προστατεύει τον πρόεδρο από την οργή των εθνικιστών για την ιδέα διαπραγμάτευσης με μια οργάνωση που η Άγκυρα, οι ΗΠΑ και η ΕΕ χαρακτηρίζουν τρομοκρατική. Πολιτικοί αναλυτές παρομοιάζουν τη σκηνή με «Game of Thrones», υποστηρίζοντας ότι ο Μπαχτσελί δεν έγινε ξαφνικά άνθρωπος της ειρήνης, αλλά ότι ο Ερντογάν, που βλέπει τη δημοτικότητά του να υποχωρεί, χρειάζεται απεγνωσμένα την κουρδική ψήφο για να αλλάξει το Σύνταγμα και να διεκδικήσει ακόμη μία προεδρική θητεία.
Παράλληλα, η συμφωνία κατάπαυσης πυρός και ενσωμάτωσης των κουρδικών ένοπλων δομών στη βόρεια Συρία στο καθεστώς της Δαμασκού κλείνει για την Άγκυρα μια κρίσιμη «διαφυγή» για τους μαχητές του PKK και αφαιρεί ένα εμπόδιο από την τουρκική διαδικασία ειρήνευσης. Επόμενο βήμα θεωρείται η έναρξη εργασιών στο τουρκικό κοινοβούλιο για νομικό πλαίσιο που θα επιτρέψει την αμνήστευση αποστρατευμένων μαχητών, κίνηση που αν πετύχει θα επιτρέψει στον Ερντογάν να εμφανιστεί ως ο ηγέτης που «έλυσε το κουρδικό». Ταυτόχρονα, όμως, η ίδια στρατηγική συνυπάρχει με τον διωγμό πολιτικών αντιπάλων, όπως η δίωξη του δημάρχου Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου για διαφθορά, γεγονός που εντείνει την καχυποψία για τις πραγματικές προθέσεις του καθεστώτος.
Ο Μπαχτσελί ως γκρίζος λύκος της εξουσίας
Ο Ντεβλέτ Μπαχτσελί, ηγέτης των Γκρίζων Λύκων και πρόεδρος του MHP, διατηρεί μια ασκητική δημόσια εικόνα: άτεγκτος, χαμηλόφωνος, πάντα με σκούρο κοστούμι και γραβάτα, πτυχιούχος οικονομολόγος που δηλώνει ότι «δεν αρμόζει να γελάς όταν συζητάς σοβαρά ζητήματα». Το κόμμα του, παρότι συγκυβερνά, δεν διεκδικεί υπουργικές καρέκλες, προτιμώντας να ασκεί επιρροή μέσα από τη γραφειοκρατία και τους μηχανισμούς του κράτους, κάτι που ενισχύει την εικόνα του ως ανθρώπου του παρασκηνίου. Πολλοί πρώην οπαδοί του θεωρούν ότι «πούλησε» τον εθνικισμό όταν το 2016 επέλεξε να στηρίξει τη μετάβαση στο προεδρικό σύστημα που εδραίωσε την κυριαρχία του Ερντογάν, παρότι έναν χρόνο πριν διακήρυττε ότι «ποτέ δεν θα συμβιβαστεί» με τον σημερινό του εταίρο.
Οι επικριτές του, όπως ο πρώην υπαρχηγός του MHP και νυν ηγέτης του ακροδεξιού Κόμματος της Νίκης (ZP), Ουμίτ Οζντάγ, υποστηρίζουν ότι το MHP έχει μετατραπεί σε μηχανισμό της κυβέρνησης και ότι ο Μπαχτσελί ενδιαφέρεται μόνο για την εξουσία. Η υγεία του και η κατά διαστήματα τεταμένη σχέση του με τον Ερντογάν αποτελούν τα μεγάλα του αδύναμα σημεία, ωστόσο κάθε φήμη ρήξης διαψεύδεται γρήγορα, επειδή μια πραγματική ρήξη θα απειλούσε την ηγεμονία και των δύο. Το αίνιγμα, που απασχολεί πλέον την Άγκυρα, είναι αν ο Μπαχτσελί θα ρισκάρει να φτάσει τη διαδικασία ειρήνευσης μέχρι τέλους, ακόμη κι αν αυτό δοκιμάσει τα όρια της συμμαχίας του με τον Ερντογάν – ή αν, όπως τόσες φορές στο παρελθόν, θα αποδειχθεί ότι στόχος του ήταν απλώς να παραμείνει ο απόλυτος «αφεντικός» στα μάτια της τουρκικής κοινής γνώμης.
