Ένας Ιρανός τραπεζίτης που βρίσκεται υπό διεθνείς κυρώσεις κατηγορείται ότι αξιοποίησε ένα περίπλοκο δίκτυο offshore εταιρειών για να χτίσει μια αυτοκρατορία ακινήτων εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ στην Ευρώπη, φέρνοντας ξανά το Ιράν στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής συζήτησης για τις κυρώσεις. Παρά τις προσπάθειες Δύσης και Βρυξελλών να περιορίσουν τα οικονομικά περιθώρια του ιρανικού καθεστώτος, η υπόθεση φωτίζει τα κενά του ευρωπαϊκού συστήματος εποπτείας.
Πρωταγωνιστής είναι ο Αλί Ανσαρί, μέλος της οικογένειας που ίδρυσε την ιρανική τράπεζα Ayandeh, η οποία κατέρρευσε υπό το βάρος «επισφαλών πρακτικών» και κατηγοριών για ευνοϊκή μεταχείριση συνδεδεμένων προσώπων. Το Ηνωμένο Βασίλειο του επέβαλε κυρώσεις, κατηγορώντας τον ότι χρηματοδότησε «εχθρικές δραστηριότητες» του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν, παγώνοντας χαρτοφυλάκιο ακινήτων στο Λονδίνο αξίας άνω των 150 εκατ. λιρών. Όμως, σύμφωνα με έρευνες σε εταιρικά αρχεία, η δραστηριότητά του εκτείνεται πολύ πέρα από τη Βρετανία.
Ιράν, offshore δομές και ευρωπαϊκά ακίνητα
Μέσα από ένα δίκτυο εταιρειών σε Λουξεμβούργο, Γερμανία, Ισπανία και σε υπεράκτιους «παραδείσους» όπως η Σεντ Κιτς και Νέβις, ο Ανσαρί φέρεται να έχει συγκεντρώσει ακίνητα αξίας περίπου 400 εκατ. ευρώ. Το χαρτοφυλάκιο περιλαμβάνει πολυτελές γκολφ θέρετρο στη Μαγιόρκα, σκι-ξενοδοχείο στις αυστριακές Άλπεις, εμπορικό κέντρο στη Γερμανία και μεγάλα ξενοδοχεία σε κεντρικές επιχειρηματικές περιοχές της Φρανκφούρτης. Οι δομές αυτές, με πολύπλοκες αλυσίδες ιδιοκτησίας και ενδιάμεσες εταιρείες, καθιστούν εξαιρετικά δύσκολο για τις ευρωπαϊκές αρχές να εντοπίσουν τον τελικό πραγματικό δικαιούχο.
Αυτό το μοτίβο θεωρείται ενδεικτικό του τρόπου με τον οποίο κεφάλαια που συνδέονται με το Ιράν μπορούν να «παρκάρονται» σε ακίνητα υψηλής αξίας εντός της ΕΕ, την ώρα που οι κυρώσεις υποτίθεται ότι περιορίζουν την πρόσβαση του ιρανικού καθεστώτος στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα. Παράλληλα, η άνοδος του τουρισμού και της ζήτησης για πολυτελή διαμονή σε προορισμούς όπως η Ισπανία, η Αυστρία και η γερμανική αγορά city hotels δημιουργεί γόνιμο έδαφος για τέτοιες επενδύσεις.
Ιράν, ΕΕ και το δίλημμα των κυρώσεων
Σε αντίθεση με το Λονδίνο, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει ακόμη επιβάλει κυρώσεις απευθείας στον Ανσαρί, αν και διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι εξετάζεται νέο πακέτο μέτρων κατά του Ιράν λόγω καταστολής διαδηλώσεων, υποστήριξης σε ένοπλες οργανώσεις και προγραμμάτων drones. Η υπόθεση της Ayandeh Bank, που απορροφήθηκε από κρατική τράπεζα για να προστατευθούν οι καταθέτες, έχει καταστεί σύμβολο των δομικών παθογενειών του ιρανικού τραπεζικού συστήματος.
Η οικονομική κρίση στο Ιράν, με κατάρρευση του νομίσματος και εκτόξευση του πληθωρισμού, τροφοδότησε διαδηλώσεις όπου χιλιάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν, ενώ η οργή στράφηκε και κατά του τρόπου με τον οποίο οικονομικές ελίτ βγάζουν κεφάλαια στο εξωτερικό. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η περίπτωση Ανσαρί φέρνει την ΕΕ αντιμέτωπη με ένα διπλό δίλημμα: πώς θα θωρακίσει τις αγορές ακινήτων από κεφάλαια που συνδέονται με το Ιράν και πώς θα κλείσει τα κενά που επιτρέπουν σε πρόσωπα υπό κυρώσεις να εκμεταλλεύονται την ευρωπαϊκή χρηματοπιστωτική αρχιτεκτονική.
Ο Ανσαρί, μέσω των νομικών του εκπροσώπων, αρνείται ότι έχει οποιαδήποτε οικονομική σχέση με τους Φρουρούς της Επανάστασης του Ιράν και δηλώνει ότι θα προσφύγει κατά της απόφασης του Ηνωμένου Βασιλείου. Παρ’ όλα αυτά, οι αποκαλύψεις για την έκταση και τη δομή της περιουσίας του εντείνουν τις πιέσεις προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να επανεξετάσουν στην πράξη την αποτελεσματικότητα των κυρώσεων κατά του Ιράν και των προσώπων που συνδέονται με αυτό.
