Η απομάκρυνση του Νικολάς Μαδούρο από την προεδρία της Βενεζουέλας έχει δώσει στις Ηνωμένες Πολιτείες νέους μοχλούς πίεσης έναντι ενός παλιού αντιπάλου: της Κούβας.
Η Κούβα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές πετρελαίου. Από τον Απρίλιο του 1960, το νησί κατάφερνε να ανταλλάσσει αγαθά για αυτό το ζωτικής σημασίας προϊόν, αξιοποιώντας τη θέση του ως σύμβολο του σοσιαλισμού και ως «αγκάθι» για τις ΗΠΑ. Ωστόσο, η διοίκηση Τραμπ μπλόκαρε τις αποστολές πετρελαίου από τη Βενεζουέλα και άσκησε πιέσεις στους δύο άλλους κύριους προμηθευτές, Μεξικό και Ρωσία, να μειώσουν τις παραδόσεις.
Σήμερα, η Κούβα διαθέτει λιγότερο από δύο μήνες αποθέματα εισαγόμενου πετρελαίου. Οι διακοπές ρεύματος είναι καθημερινό φαινόμενο, η οικονομία συρρικνώνεται και οι διαδηλώσεις στους δρόμους αυξάνονται, παρά την καταστολή από τις ισχυρές υπηρεσίες ασφαλείας της χώρας. Το άμεσο μέλλον φαίνεται ακόμη πιο δυσοίωνο.
Η ιστορική ανθεκτικότητα της Κούβας
Πριν όμως βιαστούμε να καταδικάσουμε την Κούβα, αξίζει να θυμηθούμε ότι το νησί έχει επιβιώσει από πολλές κρίσεις στο παρελθόν. Το 1989, λίγους μήνες πριν την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, η Σοβιετική Ένωση, βασικός πάροχος πετρελαίου, ανακοίνωσε ότι θα τερματίσει τη στήριξή της. Παρά την οικονομική κατάρρευση και τη φυγή εκατοντάδων χιλιάδων πολιτών, η κυβέρνηση Κάστρο κατάφερε να επιβιώσει. Η ιστορία δείχνει ότι οι προβλέψεις για την κατάρρευση της Κούβας συχνά υπερβάλλουν.
Κούβα και παγκόσμια οικονομία
Σήμερα, η Κούβα παραμένει σχεδόν αόρατη στις παγκόσμιες αγορές. Το Χρηματιστήριο της Αβάνας έχει σταματήσει να λειτουργεί από δεκαετίες, ενώ η χώρα δεν περιλαμβάνεται σε δείκτες που παρακολουθούν διεθνείς μετοχές και ομόλογα. Παρά τις επενδύσεις σε ξενοδοχεία και τουριστικές υποδομές από στρατιωτικές εταιρείες, οι ξένοι επενδυτές έχουν περιορισμένη πρόσβαση στην οικονομία.
Η εμπορική απομόνωση της Κούβας είναι αποτέλεσμα δεκαετιών πολιτικών περιορισμών των ΗΠΑ από την επανάσταση του 1959. Οι κυρώσεις και περιορισμοί ήταν πιο έντονοι κατά την κρίση των πυραύλων του 1962 και χαλάρωσαν ελαφρώς επί κυβέρνησης Ομπάμα, παραμένοντας όμως σημαντικοί για τη διεθνή θέση της Κούβας.
Η Κούβα είχε συχνά πρόσβαση σε πετρέλαιο μέσω ανταλλαγών, ειδικά από τη Σοβιετική Ένωση και αργότερα από τη Βενεζουέλα, τη Ρωσία και το Μεξικό. Τα τελευταία έξι περίπου χρόνια, η Βενεζουέλα αποτέλεσε τον κύριο προμηθευτή της, αλλά η πτώση της παραγωγής και οι κυρώσεις περιόρισαν τις αποστολές.
Η Ρωσία, διάδοχος της Σοβιετικής Ένωσης, διατήρησε στενές σχέσεις με την Κούβα, ενώ η Κούβα προσέφερε στρατιωτική και πληροφοριακή στήριξη στον Μαδούρο στη Βενεζουέλα. Το Μεξικό, μέσω της Gasolinas Bienestar και της Pemex, συνέχισε να παρέχει ανθρωπιστική βοήθεια σε πετρέλαιο, αν και οι όγκοι είναι περιορισμένοι, γράφουν οι New York Times.
Με τις τρέχουσες χαμηλές παραδόσεις, το Μεξικό μόνο δεν επαρκεί για να στηρίξει την οικονομία της Κούβας. Οι δυνατότητες διαπραγμάτευσης μεταξύ ΗΠΑ και του Προέδρου της Κούβας, Μιγκέλ Ντίαθ-Κανέλ, παραμένουν αβέβαιες. Η ιστορία του νησιού δείχνει ότι έχει την ικανότητα να επιβιώνει σε περιόδους κρίσης, αλλά η τρέχουσα ενεργειακή και οικονομική κατάσταση αποτελεί μια από τις σοβαρότερες προκλήσεις των τελευταίων δεκαετιών.
Η ιστορία της Κούβας, των πολιτικών, των συμμαχιών και της ενεργειακής εξάρτησης, συνεχίζει να γράφεται — και οι επόμενοι μήνες θα καθορίσουν αν η χώρα θα καταφέρει να αντέξει ή αν οι πιέσεις θα γίνουν ανυπέρβλητες.
