Την Τρίτη, ο λεγόμενος «Συνασπισμός των Προθύμων», στον οποίο συμμετέχουν κυρίως Ευρωπαίοι ηγέτες, πραγματοποίησε συνάντηση στο Παρίσι με απεσταλμένους του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, επιδιώκοντας να σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος προς μια βιώσιμη και διαρκή ειρήνη στην Ουκρανία. Ωστόσο, υπήρχε ένας «ελέφαντας στο δωμάτιο» και είχε το σχήμα της Γροιλανδίας.
Η Γροιλανδία, το μεγαλύτερο νησί του πλανήτη – έξι φορές μεγαλύτερο από τη Γερμανία – βρίσκεται στην Αρκτική και αποτελεί αυτόνομη περιοχή της Δανίας. Ωστόσο, ο Ντόναλντ Τραμπ επιμένει πως οι Ηνωμένες Πολιτείες τη χρειάζονται, υποστηρίζοντας ότι η απόκτησή της είναι ζήτημα αμερικανικής εθνικής ασφάλειας.
Την Κυριακή, ο πρόεδρος Τραμπ τόνισε ότι η Γροιλανδία είναι «ιδιαίτερα στρατηγική αυτή τη στιγμή – είναι γεμάτη ρωσικά και κινεζικά πλοία παντού. Χρειαζόμαστε τη Γροιλανδία για λόγους εθνικής ασφάλειας, και η Δανία δεν θα μπορέσει να το διασφαλίσει».
Βαθιά προβληματισμένοι οι Ευρωπαίοι
Ο Λευκός Οίκος εξέδωσε ανακοίνωση μετά τη συνάντηση στην οποία ανέφερε ότι «συζητά μια σειρά επιλογών» για την απόκτηση της Γροιλανδίας – όλες μονομερείς, συμπεριλαμβανομένης και της αγοράς του νησιού.
Ωστόσο, αυτό που -σύμφωνα με τη συντάκτρια του BBC για την Ευρώπη, Κάτια Άντλερ- προκάλεσε έντονη ανησυχία στους Ευρωπαίους ηγέτες, ήταν το γεγονός πως στο ανακοινωθέν του Λευκού Οίκου αναφέρθηκε ότι «η χρήση του αμερικανικού στρατού αποτελεί πάντοτε επιλογή στη διάθεση του ανώτατου διοικητή».
Η πρωθυπουργός της Δανίας προειδοποίησε ότι οι προθέσεις του Ντόναλντ Τραμπ αναφορικά με τη Γροιλανδία δεν πρέπει να υποτιμηθούν, ενώ οι ηγέτες που συμμετείχαν στη συνάντηση για την Ουκρανία αποχώρησαν εμφανώς και βαθιά προβληματισμένοι.
«Η ειρωνεία είναι έντονη», γράφει η Άντλερ. Ευρωπαίοι ηγέτες, μαζί με την ηγεσία του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επιχειρούν να πείσουν την κυβέρνηση Τραμπ να συμβάλει στη διαφύλαξη της κυριαρχίας μιας ευρωπαϊκής χώρας, της Ουκρανίας, απέναντι στις επιθετικές εδαφικές βλέψεις της Ρωσίας. Κι όλα αυτά ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες μόλις προχώρησαν σε στρατιωτική επέμβαση στη Βενεζουέλα, θέτοντας υπό κράτηση τον πρόεδρό της, και την ίδια ώρα εξακολουθούν να απειλούν ανοιχτά την κυριαρχία μιας άλλης ευρωπαϊκής χώρας — της Δανίας.
Και για να γίνει το σκηνικό ακόμη πιο αντιφατικό: η Δανία και οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι και οι δύο μέλη της διατλαντικής συμμαχίας του ΝΑΤΟ.
Η προειδοποίηση της Δανίας για το μέλλον του ΝΑΤΟ
Η Δανία προειδοποιεί ότι μια μονομερής ενέργεια της κυβέρνησης Τραμπ για την απόκτηση της Γροιλανδίας θα σήμαινε το τέλος της διατλαντικής αμυντικής συμμαχίας, στην οποία η Ευρώπη στηρίζεται για την ασφάλειά της από την εποχή μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Παρά το γεγονός ότι οι βόρειοι γείτονες της Δανίας βγήκαν αμέσως να υπερασπιστούν τη χώρα μετά τα σχόλια του Τραμπ για τη Γροιλανδία, αρχικά επικράτησε εκκωφαντική σιωπή από τις τρεις μεγάλες δυνάμεις της Ευρώπης, το Λονδίνο, το Παρίσι και το Βερολίνο.
Τελικά, ο Βρετανός πρωθυπουργός, Κιρ Στάρμερ, δήλωσε τη Δευτέρα ότι μόνο η Δανία και η Γροιλανδία μπορούν να αποφασίσουν για το μέλλον του νησιού. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς έχει πει κάτι παρόμοιο στο παρελθόν.
«Αν υπήρχε κοινή δήλωση από και τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ, συν τον σύμμαχο του ΝΑΤΟ, το Ηνωμένο Βασίλειο, υπέρ της δανικής κυριαρχίας, θα είχε σταλεί ένα ισχυρό μήνυμα στην Ουάσιγκτον», δήλωσε στο Reuters ο Καμίλ Γκράντε από το European Council on Foreign Relations. Υπήρξε Βοηθός Γενικού Γραμματέα για τις Επενδύσεις στην Άμυνα στο ΝΑΤΟ από το 2016 έως το 2022.
Ωστόσο, μόνο έξι από τους ευρωπαϊκούς συμμάχους της Δανίας υπέγραψαν μαζί μια τέτοια δήλωση.
Και εδώ είναι το ζήτημα. Ο κατηγορηματικός τρόπος του Τραμπ – που κάποιοι χαρακτηρίζουν τακτική εκφοβισμού – έχει καταστήσει τους Ευρωπαίους ηγέτες ιδιαίτερα ανήσυχους, σύμφωνα με την Άντλερ.
Η παραμερισμένη και γεωπολιτικά αποδυναμωμένη Ευρώπη
Στον νέο κόσμο της Πολιτικής των Μεγάλων Δυνάμεων, όπου κυριαρχούν οι ΗΠΑ και η Κίνα, μαζί με άλλους παίκτες όπως η Ρωσία και η Ινδία, η Ευρώπη μοιάζει, στην καλύτερη περίπτωση να παραμένει στο περιθώριο, κινδυνεύοντας να βρεθεί καταπατημένη από τις εξελίξεις.
Στο τέλος της περασμένης χρονιάς, η ΕΕ δεν κατάφερε να τηρήσει τη δέσμευσή της να στηρίξει οικονομικά την Ουκρανία χρησιμοποιώντας τα ρωσικά κρατικά περιουσιακά στοιχεία που είχαν παγώσει στην ΕΕ. Ενώ στο εμπόριο – που είναι ο μοναδικός τομέας όπου η ΕΕ, σαν μεγάλη εμπορική δύναμη, έχει τη δυνατότητα να επιδείξει μια κάποια γεωπολιτική ισχύ – επέλεξε και πάλι να υποκύψει στον Τραμπ.
Όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ επέβαλε πέρυσι δασμούς 15% σε ευρωπαϊκά προϊόντα, το μπλοκ κατάπιε την υπερηφάνειά του και υποσχέθηκε να μην απαντήσει με αντίποινα, σύμφωνα με πληροφορίες, επειδή φοβόταν την απώλεια της αμερικανικής στήριξης στην οποία η Ευρώπη βασίζεται για την ασφάλεια και την άμυνά της.
Και τώρα στη σκηνή μπαίνουν η Γροιλανδία και η Δανία, με τις χώρες της ΕΕ να εμφανίζονται διχασμένες ως προς τη στάση τους απέναντι στην κυβέρνηση Τραμπ και, κατά συνέπεια, στο πόσο αποφασιστικά θα μπορούσαν να στηρίξουν την Κοπεγχάγη.
«Οι μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις μπορεί να εξέδωσαν την κοινή τους δήλωση, υπογραμμίζοντας το ΝΑΤΟ ως φόρουμ για τη συζήτηση της ασφάλειας στην Αρκτική και επιμένοντας ότι μόνο η Δανία και η Γροιλανδία μπορούν να αποφασίσουν για το μέλλον του νησιού, αλλά πόσο μακριά θα μπορούσαν πραγματικά να φτάσουν το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία, η Γερμανία και άλλοι για να εγγυηθούν αυτή την κυριαρχία;», αναρωτιέται η Άντλερ.
Γενικά είναι κοινώς αποδεκτό ότι το περίφημο Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ δεν μπορεί να ενεργοποιηθεί σε περιπτώσεις ενδο-συμμαχικής σύρραξης.
«Κανείς δεν πρόκειται να πολεμήσει στρατιωτικά τις Ηνωμένες Πολιτείες για το μέλλον της Γροιλανδίας», δήλωσε ο αναπληρωτής αρχηγός προσωπικού του Λευκού Οίκου σε συνέντευξη τη Δευτέρα.
Ο Τραμπ κατάφερε πέρυσι το καλοκαίρι να δεσμεύσει όλα τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ -εκτός από την Ισπανία- να αυξήσουν σημαντικά τις δαπάνες τους για άμυνα.
Παρά ταύτα, η Ευρώπη παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από τις ΗΠΑ σε πολλούς τομείς, όπως η συλλογή πληροφοριών, η διοίκηση και ο έλεγχος και οι αεροπορικές δυνατότητες. Η Ουάσινγκτον το γνωρίζει καλά αυτό.
Σύμφωνα με στελέχη του ΝΑΤΟ, ακόμη και σε κλειστές συναντήσεις, τα ευρωπαϊκά κράτη-μέλη δυσκολεύονται να φανταστούν τι θα συνέβαινε αν η Ουάσινγκτον προχωρούσε στρατιωτικά στη Γροιλανδία.
