Η συμμετοχή του Ιράν στο προσεχές Παγκόσμιο Κύπελλο βρίσκεται πλέον υπό αμφισβήτηση, καθώς οι γεωπολιτικές εξελίξεις δημιουργούν πρωτοφανή αβεβαιότητα λίγους μήνες πριν από την έναρξη της διοργάνωσης.

Η εθνική ομάδα της χώρας έχει προγραμματίσει τους αγώνες της στη φάση των ομίλων – στην τέταρτη διαδοχική παρουσία της σε Μουντιάλ – απέναντι στη Νέα Ζηλανδία και το Βέλγιο στο Λος Άντζελες, καθώς και κόντρα στην Αίγυπτο στο Σιάτλ.

Το περασμένο καλοκαίρι, παρά τον βομβαρδισμό τριών πυρηνικών εγκαταστάσεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ιράν δεν αποσύρθηκε από τη διοργάνωση. Ωστόσο, πλέον διατυπώνονται ανοιχτά αμφιβολίες. Ο πρόεδρος της ιρανικής ομοσπονδίας, Μεχντί Τατζ, φέρεται να δήλωσε στην κρατική τηλεόραση: «Με όσα συνέβησαν και με την επίθεση των Ηνωμένων Πολιτειών, είναι απίθανο να μπορούμε να προσβλέπουμε στο Παγκόσμιο Κύπελλο. Την απόφαση, όμως, πρέπει να τη λάβουν οι αθλητικές αρχές».

Μετά τη δολοφονία του Ανώτατου Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και εν μέσω έντονης πολιτικής αβεβαιότητας στο εσωτερικό της χώρας, είναι αδύνατο να προβλεφθεί όχι μόνο ποια απόφαση θα ληφθεί, αλλά και από ποιον.

Η δρ. Σανάμ Βακίλ, διευθύντρια του Προγράμματος Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής στο Chatham House, σχολίασε: «Για την Τεχεράνη δεν πρόκειται για έναν σύντομο πόλεμο 12 ημερών ή για έναν περιορισμένο κύκλο κλιμάκωσης που μπορεί να παγώσει και να επανεκκινήσει. Πρόκειται για μια υπαρξιακή σύγκρουση που αφορά την επιβίωση του καθεστώτος και είναι απίθανο να λήξει σύντομα».

Η FIFA ανακοίνωσε ότι παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, ενώ ανεπίσημα αξιωματούχοι εκτιμούν ότι το Ιράν θα συμμετάσχει κανονικά. Ο γενικός γραμματέας της, Ματίας Γκράφστρεμ, δήλωσε: «Στόχος μας είναι να έχουμε ένα ασφαλές Παγκόσμιο Κύπελλο με τη συμμετοχή όλων».

Τί θα συμβεί σε περίπτωση αποχώρησης; Σύμφωνα με τα επικρατέστερα σενάρια, τη θέση του Ιράν θα μπορούσε να καταλάβει άλλη ομάδα της Ασιατικής Συνομοσπονδίας, με το Ιράκ – που ενδέχεται να διεκδικήσει πρόκριση μέσω διηπειρωτικών αγώνων – ή τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να θεωρούνται φαβορί.

Την ίδια ώρα, η εθνική ομάδα γυναικών του Ιράν προετοιμάζεται κανονικά για τον πρώτο της αγώνα στο Κύπελλο Ασίας στην Αυστραλία, πραγματοποιώντας προπονήσεις στη Gold Coast. Η Ασιατική Συνομοσπονδία (AFC) έχει δηλώσει ότι βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με την αποστολή και παρέχει πλήρη στήριξη.

«Βρισκόμαστε σε αχαρτογράφητα νερά»

Η πολιτική διάσταση της υπόθεσης εντείνεται περαιτέρω από το γεγονός ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, υπέγραψε πέρυσι εκτελεστικό διάταγμα που απαγορεύει την είσοδο πολιτών από 12 χώρες – μεταξύ αυτών και το Ιράν – επικαλούμενος λόγους εθνικής ασφάλειας. Οι ποδοσφαιριστές και τα τεχνικά επιτελεία εξαιρούνται από την απαγόρευση.

Εφόσον το Ιράν αγωνιστεί, θεωρείται βέβαιο ότι τα μέτρα ασφαλείας γύρω από τους αγώνες του και την προγραμματισμένη βάση προετοιμασίας του στην Αριζόνα θα είναι δρακόντεια.

Ήδη στο Μουντιάλ του 2022 στο Κατάρ, οι αγώνες της ιρανικής ομάδας διεξήχθησαν υπό αυξημένη επιτήρηση, εν μέσω μαζικών αντικυβερνητικών διαδηλώσεων. Δεν έλειψαν τότε και οι εντάσεις μεταξύ φιλάθλων με αντίθετες πολιτικές τοποθετήσεις.

Ο Νικ ΜακΓκίχαν, από την οργάνωση FairSquare, δήλωσε: «Βρισκόμαστε σε αχαρτογράφητα νερά. Απομένουν μόλις τρεις μήνες για την έναρξη του Μουντιάλ και η διοργανώτρια χώρα έχει εμπλακεί σε πόλεμο με συμμετέχουσα χώρα. Αν το Ιράν αποσύρει την ομάδα του -ένα απολύτως πιθανό ενδεχόμενο- η FIFA ίσως ανακουφιστεί, δεδομένου του κινδύνου διαδηλώσεων και αναταραχών».

Η διοργάνωση συμπίπτει με τον εορτασμό των 250 ετών από τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας των ΗΠΑ, ενώ ο Τραμπ αναμένεται να έχει έντονη παρουσία. Παράλληλα, υπάρχουν ανησυχίες για ζητήματα ασφάλειας και χρηματοδότησης στις 11 αμερικανικές πόλεις που θα φιλοξενήσουν αγώνες, καθώς και για την αυξημένη βία καρτέλ στο συνδιοργανωτή Μεξικό.

Το «Βραβείο Ειρήνης» και η πολιτική σκιά

Τον Δεκέμβριο, η FIFA απένειμε στον Τραμπ το πρώτο της «Βραβείο Ειρήνης», υποστηρίζοντας ότι διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο σε συμφωνία κατάπαυσης πυρός στη Μέση Ανατολή. Έκτοτε, οι ΗΠΑ έχουν αναλάβει στρατιωτικές επιχειρήσεις σε Βενεζουέλα, Νιγηρία και Ιράν, ενώ δεν αποκλείουν περαιτέρω παρεμβάσεις.

Η επιλογή της FIFA να συνδεθεί τόσο στενά με τον Αμερικανό πρόεδρο έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, με επικριτές να κάνουν λόγο για επικίνδυνη πολιτικοποίηση του θεσμού. Στη Βρετανία έχουν διατυπωθεί αιτήματα για επανεξέταση της συμμετοχής των ΗΠΑ σε μεγάλες διοργανώσεις, ενώ στη Γερμανία συζητείται ακόμη και το ενδεχόμενο μποϊκοτάζ του Μουντιάλ 2026.

Η FIFA επιμένει ότι οφείλει να τηρεί πολιτική ουδετερότητα. Ωστόσο, δεν είναι η πρώτη φορά που καλείται να διαχειριστεί τη σύγκρουση αθλητισμού και γεωπολιτικής. Το 2018 η διοργάνωση διεξήχθη στη Ρωσία παρά την προσάρτηση της Κριμαίας, ενώ το 2022 η Ρωσία αποκλείστηκε μετά την εισβολή στην Ουκρανία. Ο πρόεδρος της FIFA, Τζιάνι Ινφαντίνο, έχει δηλώσει πρόσφατα ότι η τιμωρία εκείνη «δεν λειτούργησε» και έχει ταχθεί υπέρ της επανένταξης.

Το βέβαιο είναι ότι μέσα σε μόλις 48 ώρες, το ήδη σύνθετο πολιτικό σκηνικό γύρω από το Παγκόσμιο Κύπελλο έχει γίνει ακόμη πιο περίπλοκο και εξαιρετικά αβέβαιο.