Γολγοθάς εξακολουθεί να είναι για τους πολίτες η μεταβίβαση ενός ακινήτου, παρά τις παρεμβάσεις που έχουν συμβάλλει στην ψηφιοποίηση και απλοποίηση των διαδικασιών. Η πλατφόρμα myProperty της ΑΑΔΕ, μέσω της οποίας υποβάλλονται οι δηλώσεις για τις μεταβιβάσεις ακινήτων και ο Ψηφιακός Φάκελος Μεταβίβασης Ακινήτου δεν έχουν καταφέρει ακόμη να εξαλείψουν τις μεγάλες καθυστερήσεις, με αποτέλεσμα η ολοκλήρωση μιας αγοραπωλησίας να μπορεί να απαιτήσει έως και 213 ημέρες, δηλαδή περίπου επτά μήνες.
Τα στοιχεία της έκθεσης «Subnational Business Ready in Greece» της Παγκόσμιας Τράπεζας αποτυπώνουν τις τεράστιες αποκλίσεις που καταγράφονται ανά περιοχή. Στην Αλεξανδρούπολη, μια μεταβίβαση μπορεί να ολοκληρωθεί σε 56 ημέρες, στην Αθήνα απαιτούνται κατά μέσο όρο 136 ημέρες, στη Λάρισα 142 ημέρες, ενώ στη Θεσσαλονίκη η διαδικασία μπορεί να φτάσει ακόμη και τις 213 ημέρες.
Κεντρική αιτία των καθυστερήσεων παραμένει η διαφορετική ταχύτητα μετάβασης από το παλαιό σύστημα υποθηκοφυλακείων στο νέο ψηφιακό μοντέλο του Κτηματολογίου. Χιλιάδες υποθέσεις βρίσκονται «κολλημένες» σε διάφορα στάδια, από τον έλεγχο τίτλων έως την οριστική καταχώριση των πράξεων, δημιουργώντας εμπλοκές τόσο στους ιδιοκτήτες όσο και στη συνολική λειτουργία της αγοράς ακινήτων.
Ενδεικτικό της κατάστασης είναι ότι μόνο για την εγγραφή μιας πράξης στο Κτηματολόγιο απαιτούνται μόλις πέντε ημέρες στην Αλεξανδρούπολη, όταν στη Θεσσαλονίκη ο χρόνος εκτοξεύεται στις 195 ημέρες. Την ίδια στιγμή, ο Ψηφιακός Φάκελος Μεταβίβασης Ακινήτου, που τέθηκε σε λειτουργία στις αρχές του 2024 μέσω της πλατφόρμας akinita.gov.gr, παραμένει ουσιαστικά ανενεργός, καθώς μέσω αυτού πραγματοποιείται λιγότερο από το 1% των συνολικών μεταβιβάσεων.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η κυβέρνηση επιχειρεί να επιταχύνει τις διαδικασίες, μετατρέποντας τους συμβολαιογράφους σε «υπηρεσία μιας στάσης». Οι συμβολαιογράφοι αναλαμβάνουν πλέον το σύνολο των διαδικασιών που απαιτούνται για τη διεκπεραίωση αγοραπωλησιών, δωρεών, γονικών παροχών, αλλά και μεταβιβάσεων λόγω κληρονομιάς.
Συγκεκριμένα, ο συμβολαιογράφος:
1) Συντάσσει το σχέδιο του συμβολαίου σε συμφωνία με τους συμβαλλόμενους.
2) Συλλέγει με διαλειτουργικότητα τα δικαιολογητικά που απαιτούνται από τις δημόσιες υπηρεσίες, και ιδίως:
– αποδεικτικά φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας,
– ηλεκτρονική ταυτότητα ακινήτου,
– κτηματολογικό φύλλο και κτηματολογικό διάγραμμα του μεταβιβαζόμενου ακινήτου,
– δικαιολογητικά που απαιτούνται για τη συμπλήρωση της δήλωσης φόρου μεταβίβασης ακινήτου, περιλαμβανομένων και των δικαιολογητικών που απαιτούνται για κάθε απαλλαγή από αυτόν ή μείωση αυτού, καθώς και της δήλωσης φόρου κληρονομιάς, δωρεάς ή γονικής παροχής, περιλαμβανομένων και των δικαιολογητικών που απαιτούνται για κάθε απαλλαγή από αυτόν ή μείωση αυτού.
3) Δηλώνει, εισπράττει μετά τον άμεσο προσδιορισμό και αποδίδει τον φόρο μεταβίβασης ακινήτου ή το οφειλόμενο ποσοστό του φόρου κληρονομιάς, κατά περίπτωση.
4) Δηλώνει, εισπράττει μετά τον άμεσο προσδιορισμό και αποδίδει τον φόρο κληρονομιάς, δωρεάς ή γονικής παροχής για το μεταβιβαζόμενο ακίνητο, αν δεν έχει καταβληθεί.
5) Παρακρατεί από το τίμημα και καταβάλλει προς τη Φορολογική Διοίκηση το ποσό που έχει προσδιοριστεί με πράξη του διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, προς εξόφληση των οφειλών προς το Δημόσιο και προς άρση της κατάσχεσης που τυχόν έχει επιβληθεί επί του μεταβιβαζόμενου ακινήτου στο πλαίσιο αναγκαστικής εκτέλεσης για οφειλή προς τη Φορολογική Διοίκηση.
6) Εισπράττει και αποδίδει τα τέλη εγγραφής του συμβολαίου στο Κτηματολόγιο.
7) Εισπράττει και αποδίδει το τίμημα της συναλλαγής στον πωλητή.
8) Υπογράφει τη συμβολαιογραφική πράξη ύστερα από τους συμβαλλόμενους και την καταβολή των συνολικών χρηματικών ποσών που έχουν συμφωνηθεί και αυτών που αντιστοιχούν σε φόρους, τέλη, έξοδα, αμοιβή του συμβολαιογράφου.
9) Υποβάλλει τη συμβολαιογραφική πράξη στο Κτηματολόγιο με διαλειτουργικότητα προς εγγραφή.
Η αμοιβή
Για τις υπηρεσίες που παρέχονται στο πλαίσιο της διαδικασίας αυτής, προβλέπεται αμοιβή, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Συμβολαιογράφων που καθορίζουν τα δικαιώματα των συμβολαιογράφων.
