Σαφείς κανόνες μισθολογικής διαφάνειας, περισσότερα δικαιώματα ενημέρωσης για τους εργαζόμενους και νέο πλαίσιο ελέγχου για τις επιχειρήσεις φέρνει το νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας για την εξομοίωση των αμοιβών ανδρών και γυναικών, το οποίο βρίσκεται στην τελική φάση επεξεργασίας.
Το νέο σύστημα επιχειρεί να δημιουργήσει έναν «οδικό χάρτη» για τη σταδιακή μείωση του μισθολογικού χάσματος μεταξύ των δύο φύλων, ενσωματώνοντας στην ελληνική νομοθεσία την ευρωπαϊκή οδηγία 2023/970 για την ίση αμοιβή σε ίση εργασία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει το υπουργείο Εργασίας, οι γυναίκες στην Ελλάδα εξακολουθούν να αμείβονται κατά μέσο όρο περίπου 13% λιγότερο από τους άνδρες σε ίδιες ή παρόμοιες θέσεις εργασίας, ποσοστό υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Στόχος του νέου πλαισίου είναι να περιοριστούν σταδιακά οι μισθολογικές αποκλίσεις μέσα από περισσότερη διαφάνεια στις προσλήψεις, μεγαλύτερη πρόσβαση των εργαζομένων σε πληροφορίες για τις αμοιβές και ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου.
Τι αλλάζει στις προσλήψεις
Το πρώτο βασικό «κλειδί» του νομοσχεδίου αφορά τη διαδικασία πρόσληψης προσωπικού. Οι επιχειρήσεις που αναζητούν εργαζόμενους θα υποχρεώνονται πλέον να γνωστοποιούν από την αρχή το επίπεδο ή το εύρος των αποδοχών που αντιστοιχεί στη θέση εργασίας.
Με αυτόν τον τρόπο, ο υποψήφιος εργαζόμενος θα γνωρίζει πριν ακόμη από τη συνέντευξη ποιο είναι το οικονομικό πλαίσιο της θέσης, κάτι που, σύμφωνα με το υπουργείο, ενισχύει τη διαφάνεια και περιορίζει φαινόμενα άνισης μεταχείρισης.
Παράλληλα, όλες οι αγγελίες και οι προκηρύξεις θέσεων εργασίας θα πρέπει να είναι ουδέτερες ως προς το φύλο. Δηλαδή, δεν θα επιτρέπεται μια θέση να απευθύνεται αποκλειστικά σε άνδρες ή γυναίκες, εκτός εξαιρετικών περιπτώσεων που προβλέπονται από τη νομοθεσία.
Δικαίωμα ενημέρωσης για τις αμοιβές
Το δεύτερο βασικό στοιχείο του σχεδίου αφορά την περίοδο μετά την πρόσληψη. Οι εργαζόμενοι θα αποκτούν δικαίωμα ενημέρωσης σχετικά με τα επίπεδα αμοιβών για όμοιες ή αντίστοιχες θέσεις μέσα στην ίδια επιχείρηση.
Στην πράξη, ένας εργαζόμενος θα μπορεί να ζητήσει στοιχεία για το πώς αμείβονται εργαζόμενοι που βρίσκονται σε αντίστοιχη θέση ή ασκούν παρόμοια καθήκοντα. Οι επιχειρήσεις θα υποχρεούνται να παρέχουν σχετική ενημέρωση, στο πλαίσιο των νέων κανόνων διαφάνειας.
Το υπουργείο Εργασίας θεωρεί ότι η δυνατότητα αυτή θα λειτουργήσει ως μηχανισμός πρόληψης και εντοπισμού αδικαιολόγητων μισθολογικών διαφορών.
Κυρώσεις για μισθολογικές αποκλίσεις
Παράλληλα, το νομοσχέδιο προβλέπει και υποχρεώσεις παρακολούθησης των μισθολογικών αποκλίσεων μέσα στις επιχειρήσεις. Εφόσον διαπιστώνεται διαφορά αποδοχών που υπερβαίνει το 5% μεταξύ ανδρών και γυναικών σε ίδιες ή παρόμοιες θέσεις και η απόκλιση δεν δικαιολογείται από αντικειμενικά κριτήρια, θα μπορούν να επιβάλλονται κυρώσεις.
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, στόχος δεν είναι να επιβληθεί ένα «οριζόντιο» μοντέλο αμοιβών, αλλά να διασφαλιστεί ότι διαφορές στους μισθούς θα βασίζονται σε πραγματικά και μετρήσιμα στοιχεία, όπως η εμπειρία, οι αρμοδιότητες, η προϋπηρεσία ή η απόδοση.
Η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως έχει δηλώσει ότι το νέο πλαίσιο αποτελεί αποτέλεσμα διαλόγου με κοινωνικούς εταίρους, εργοδοτικούς φορείς και εκπροσώπους εργαζομένων. Όπως ανέφερε, κατά τη διάρκεια της διαβούλευσης ενσωματώθηκαν περισσότερες από 50 προτάσεις στο τελικό σχέδιο.
Οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας
Στην αγορά εργασίας εκτιμάται ότι οι νέοι κανόνες θα οδηγήσουν σταδιακά σε μεγαλύτερη τυποποίηση των μισθολογικών πολιτικών, ιδιαίτερα στις μεγαλύτερες επιχειρήσεις, όπου ήδη εφαρμόζονται πιο οργανωμένα συστήματα αξιολόγησης και αμοιβών.
Ταυτόχρονα, ειδικοί της αγοράς επισημαίνουν ότι η εξίσωση των αμοιβών δεν εξαρτάται μόνο από τη νομοθεσία, αλλά και από ευρύτερους παράγοντες, όπως η συμμετοχή των γυναικών σε θέσεις ευθύνης, η ισορροπία επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής και οι συνθήκες απασχόλησης.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το μισθολογικό χάσμα παραμένει υψηλό σε αρκετές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα. Χώρες όπως η Γερμανία, η Αυστρία, η Φινλανδία και η Ολλανδία εξακολουθούν επίσης να εμφανίζουν σημαντικές αποκλίσεις στις μέσες αμοιβές ανδρών και γυναικών.
Πιο κοντά στις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις
Με το νέο πλαίσιο, το υπουργείο Εργασίας επιχειρεί να φέρει την Ελλάδα πιο κοντά στις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις για μεγαλύτερη μισθολογική διαφάνεια, δίνοντας παράλληλα περισσότερα εργαλεία ελέγχου τόσο στους εργαζόμενους όσο και στις αρμόδιες αρχές.
