Οι σχέσεις Κούβα – ΗΠΑ εισέρχονται σε μια από τις πιο εκρηκτικές φάσεις τους μετά την Κρίση των Πυραύλων, με τη νέα αμερικανική «αποκλειστική» πολιτική να στραγγαλίζει ενεργειακά το νησί και να το ωθεί στα όρια ανθρωπιστικής κρίσης και πολιτικής αποσταθεροποίησης.
Τις τελευταίες εβδομάδες, η Ουάσινγκτον έχει ουσιαστικά επιβάλει έναν άτυπο ναυτικό αποκλεισμό στις ροές πετρελαίου προς την Κούβα, αξιοποιώντας τον στρατό και την Ακτοφυλακή των ΗΠΑ για να εμποδίζουν τάνκερ με προορισμό την Αβάνα. Η κυβέρνηση Τραμπ, αν και αποφεύγει επιμελώς τον όρο «blockade» για να μην κατηγορηθεί για πράξη πολέμου, έχει θέσει σε εφαρμογή ένα πλέγμα εκτελεστικών εντολών, κατασχέσεων πλοίων και απειλών με δασμούς σε τρίτες χώρες που προμηθεύουν καύσιμα στο νησί. Αποτέλεσμα είναι τα κουβανικά δεξαμενόπλοια να μένουν αγκυροβολημένα, οι παραδοσιακοί σύμμαχοι να αποσύρονται και η Κούβα να βλέπει τα αποθέματά της να εξαντλούνται με ορίζοντα «μηδενικών καυσίμων» ως τα μέσα Μαρτίου.
ΗΠΑ – Κούβα: Ο αόρατος αποκλεισμός
Η υπόθεση του δεξαμενόπλοιου Ocean Mariner αποτυπώνει γλαφυρά πώς οι ΗΠΑ κλείνουν τις στρόφιγγες της ενέργειας προς την Κούβα. Το τάνκερ φόρτωσε πάνω από 84.000 βαρέλια fuel oil στην Κολομβία, δήλωσε ως προορισμό τη Δομινικανή Δημοκρατία, όμως στην πορεία άλλαξε ρότα προς την Κούβα πριν αναγκαστεί σε θεαματική αναστροφή όταν εντοπίστηκε από την Ακτοφυλακή των ΗΠΑ, μόλις 65 μίλια από τις κουβανικές ακτές. Ακολούθησε πολύωρη «συνοδεία» του πλοίου από αμερικανικό σκάφος μέχρι τα χωρικά ύδατα της Δομινικανής Δημοκρατίας και, στη συνέχεια, νέα πορεία προς τις Μπαχάμες, έναν προορισμό που είχε χρησιμοποιηθεί και για δεσμεύσεις φορτίων από τη Βενεζουέλα στο παρελθόν.
Παράλληλα, η Ουάσινγκτον έχει θέσει σε εφαρμογή την πολυπληθέστερη στρατιωτική παρουσία της στην Καραϊβική εδώ και δεκαετίες, ενώ ο ίδιος ο Τραμπ υπέγραψε διάταγμα που απειλεί με δασμούς οποιαδήποτε χώρα τολμήσει να τροφοδοτήσει με πετρέλαιο την Κούβα. Η κίνηση αυτή έχει παγώσει ακόμη και φιλικές κυβερνήσεις, όπως η μεξικανική, που σταμάτησε τις αποστολές καυσίμων φοβούμενη οικονομικά αντίποινα, παρότι η πρόεδρος Σαϊνμπάουμ καταγγέλλει δημόσια ότι «δεν μπορείς να πνίγεις έναν λαό με αυτό τον τρόπο».
ΗΠΑ – Κούβα: Ενεργειακός στραγγαλισμός και κοινωνική έκρηξη
Στο εσωτερικό της Κούβας, οι συνέπειες της πολιτικής των ΗΠΑ είναι ήδη ορατές στην καθημερινότητα. Συχνές διακοπές ρεύματος, έλλειψη βενζίνης και υγραερίου, μειούμενα αποθέματα ντίζελ που τροφοδοτούν αντλίες νερού, ακυρώσεις μαθημάτων στα σχολεία και αναβολές χειρουργείων στα νοσοκομεία συνθέτουν το σκηνικό. Στους δρόμους της Αβάνας, τα σκουπίδια συσσωρεύονται και οι τιμές βασικών τροφίμων αυξάνονται δραματικά, καθώς η οικονομία, σχεδόν αποκλειστικά εξαρτημένη από το πετρέλαιο και τα παράγωγά του, ασφυκτιά.
Ειδικοί εκτιμούν ότι αν τα αποθέματα καυσίμων μηδενιστούν, μέσα στις επόμενες εβδομάδες η Κούβα μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με κοινωνική αναταραχή τέτοιας έντασης που θα απειλήσει ευθέως τη σταθερότητα του καθεστώτος. Ο πρόεδρος Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ δηλώνει ότι είναι ανοιχτός σε διαπραγματεύσεις με την Ουάσινγκτον, αλλά ταυτόχρονα μιλά για «δημιουργικές» και «έξυπνες» λύσεις για να σπάσει τον αποκλεισμό, τη στιγμή που παραδοσιακοί προμηθευτές όπως η Βενεζουέλα και η Ρωσία είτε τελούν υπό τον άμεσο έλεγχο των ΗΠΑ είτε δεν εμφανίζονται καν στις θάλασσες της Καραϊβικής.
ΗΠΑ – Κούβα: Διπλωματικό ναρκοπέδιο
Την ίδια ώρα, το ζήτημα της Κούβας εξελίσσεται σε διπλωματικό τεστ αντοχής για πολλές χώρες της περιοχής. Η Βενεζουέλα, μετά την ανατροπή Μαδούρο και τον έλεγχο του πετρελαϊκού της τομέα από την Ουάσινγκτον, έχει πάψει ουσιαστικά να λειτουργεί ως «ενεργειακός σωλήνας» της Αβάνας. Ρωσία, Βραζιλία, Αγκόλα και Αλγερία αποφεύγουν να συγκρουστούν με τις ΗΠΑ για χάρη της Κούβας, καθώς η κάθε μια αντιμετωπίζει τα δικά της προβλήματα και δεν θέλει να «εξοργίσει τον Λευκό Οίκο», σύμφωνα με τους New York Times.
Η εικόνα συμπληρώνεται από την περίεργη κινητικότητα κουβανικών δεξαμενόπλοιων γύρω από νησιά όπως η Τζαμάικα και το Κουρασάο, όπου πλοία συνδεδεμένα με την Κούβα αγκυροβολούν για μέρες χωρίς να φορτώνουν καύσιμα, πιθανώς αλλάζοντας πληρώματα και προσπαθώντας να ξεπεράσουν τα εμπόδια των αμερικανικών κυρώσεων. Την ίδια στιγμή, ο ΟΗΕ καταγγέλλει την πολιτική των ΗΠΑ ως παραβίαση του διεθνούς δικαίου, που επιτείνει τα δεινά των περίπου 10 εκατομμυρίων κατοίκων της Κούβας, ενώ η Ουάσινγκτον προσπαθεί να αντισταθμίσει τις εντυπώσεις ανακοινώνοντας πακέτο ανθρωπιστικής βοήθειας 6 εκατομμυρίων δολαρίων μέσω της Καθολικής Εκκλησίας.
