Οι ΗΠΑ και η Ρωσία βρίσκονται ξανά στο επίκεντρο μιας έντονης ευρωπαϊκής συζήτησης, καθώς στο περιθώριο της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου οι Ευρωπαίοι ηγέτες δηλώνουν αποφασισμένοι να «απο-απεξαρτηθούν» σταδιακά από την αμερικανική σιγουριά, χωρίς όμως να σπάσουν τη συμμαχία με την Ουάσιγκτον.
Την ώρα που ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο εμφανίζεται προσεκτικός απέναντι στη Ρωσία και στη γραμμή Τραμπ, οι Ευρωπαίοι προειδοποιούν ότι ο Βλαντιμίρ Πούτιν δεν θα σταματήσει απαραίτητα στα ουκρανικά σύνορα και μιλούν για έναν «υπόγειο πόλεμο» εντός ΝΑΤΟ.
ΗΠΑ, Ρωσία και «απο-απεξάρτηση» της Ευρώπης
Στο Μόναχο, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι μιλούν ανοιχτά για «de-risking» από τις ΗΠΑ, δηλαδή για μείωση της εξάρτησης τόσο από την Κίνα όσο και από την Ουάσιγκτον, με στόχο μια πιο αυτόνομη, αλλά πάντα δυτική Ευρώπη. Την ίδια στιγμή υπενθυμίζουν ότι πολλές χώρες της ΕΕ χρηματοδοτούν πλέον μόνες τους μεγάλο μέρος της βοήθειας προς την Ουκρανία, ενώ εξετάζουν ακόμη και τη δική τους αρχιτεκτονική πυρηνικής αποτροπής, χωρίς να περιμένουν πρωτοβουλίες από την αμερικανική πλευρά. Η αίσθηση στη γηραιά ήπειρο είναι ότι βρισκόμαστε σε «μεταβατική περίοδο», με την Ουκρανία να μπαίνει στον πέμπτο χρόνο πολέμου και χωρίς ορατή, αξιόπιστη προοπτική ειρήνης.
Η αντίφαση είναι εμφανής: από τη μια, οι Ευρωπαίοι δηλώνουν ότι θέλουν να είναι πιο ισχυροί και ανεξάρτητοι «για να είναι καλύτεροι σύμμαχοι» των ΗΠΑ· από την άλλη, δεν κρύβουν την ανησυχία τους για τη ρευστή και συχνά απρόβλεπτη αμερικανική πολιτική υπό τον Ντόναλντ Τραμπ. Χαρακτηριστική είναι η επισήμανση ότι οι πρόσφατες απειλές της Ουάσιγκτον προς συμμάχους θεωρούνται στην Ευρώπη σημείο καμπής, καθώς έχουν κλονίσει την εμπιστοσύνη προς τον παραδοσιακό εγγυητή της δυτικής ασφάλειας.
ΗΠΑ – Ρωσία: Μήνυμα Ρούμπιο και φόβοι για την επόμενη μέρα
Παρότι ανέλαβε την αποστολή να καθησυχάσει την Ευρώπη, ο Μάρκο Ρούμπιο σε μεγάλο βαθμό απέφυγε να συγκρουστεί ευθέως με τη Ρωσία από το βήμα της Διάσκεψης. Σύμφωνα με διπλωμάτες, σχεδόν δεν ανέφερε τον Πούτιν, δεν απηύθυνε σαφείς προειδοποιήσεις προς το Κρεμλίνο και δεν πήρε θέση για σοβαρές κατηγορίες συμμάχων, όπως η χρήση απαγορευμένου δηλητηρίου εναντίον του Αλεξέι Ναβάλνι ενώ βρισκόταν στη φυλακή. Για ορισμένους Ευρωπαίους, η απουσία μιας καθαρής, δημόσιας στήριξης των μυστικών υπηρεσιών της Δύσης στο ζήτημα αυτό είναι «ηχηρή» και τροφοδοτεί αμφιβολίες για το πόσο αποφασισμένες είναι οι ΗΠΑ να συγκρατήσουν τη Ρωσία.
Την ίδια στιγμή, Ευρωπαίοι ηγέτες που μέχρι πριν λίγα χρόνια επέμεναν ότι ο Πούτιν δεν θα τολμήσει να εισβάλει στην Ουκρανία, τώρα προειδοποιούν ότι μπορεί να μην περιοριστεί στα ουκρανικά σύνορα. Σημειώνουν ότι αυξάνονται τα περιστατικά δολιοφθοράς και κυβερνοεπιθέσεων σε ευρωπαϊκό έδαφος, μιλώντας ξεκάθαρα για μια «σκιά-σύγκρουση» που διεξάγεται ήδη μέσα στο ίδιο το ΝΑΤΟ, την οποία όμως ο Ρούμπιο επίσης δεν ανέπτυξε στη δημόσια τοποθέτησή του.
ΗΠΑ, Ρωσία και το δύσκολο «παζάρι» για την Ουκρανία
Παρά τις ήπιες δημόσιες αναφορές, ο Ρούμπιο εμφανίστηκε πιο επιφυλακτικός από τον Ντόναλντ Τραμπ όσον αφορά τις πιθανότητες μιας γρήγορης συμφωνίας με τη Ρωσία για την Ουκρανία. Ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος επιμένει ότι ο Πούτιν «θέλει μια συμφωνία», ο υπουργός Εξωτερικών παραδέχθηκε ότι «δεν είναι βέβαιο» πως η Μόσχα είναι πραγματικά έτοιμη να τελειώσει τον πόλεμο και διαβεβαίωσε ότι οι ΗΠΑ θα διατηρήσουν τις κυρώσεις και την παροχή οπλισμού που τελικά φτάνει στο ουκρανικό μέτωπο μέσω της Ευρώπης. Ο ίδιος μίλησε για την ανάγκη ενός αποτελέσματος που να είναι αποδεκτό από την Ουκρανία και «ανεκτό» για τη Ρωσία, μια φόρμουλα που μέχρι στιγμής αποδεικνύεται εξαιρετικά δύσκολο να βρεθεί, όπως γράφουν οι New York Times.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, ωστόσο, φοβούνται ότι η πίεση της Ουάσιγκτον προς το Κίεβο για επιτάχυνση πολιτικών διαδικασιών, όπως η διεξαγωγή εκλογών μέσα στον πόλεμο, αποτελεί προοίμιο για πιο σκληρές απαιτήσεις συμβιβασμού απέναντι στη Ρωσία. Για την Ευρώπη, η ισορροπία είναι λεπτή: από τη μία, δεν μπορεί να αγνοήσει την ανάγκη μιας κάποιας συμφωνίας με τη Μόσχα· από την άλλη, δεν θέλει να νομιμοποιήσει μια ντε φάκτο αλλαγή συνόρων στην καρδιά της ηπείρου υπό την απειλή των όπλων. Σε αυτό το εύφλεκτο σκηνικό, η σχέση ΗΠΑ – Ρωσίας περνά μέσα από το Μόναχο, αλλά οι αποφάσεις που θα ληφθούν θα καθορίσουν την ασφάλεια της Ευρώπης για πολλά χρόνια.
