Έχετε φανταστεί ποτέ ένα σύννεφο φτιαγμένο από σίδηρο; Κι όμως, στο εσωτερικό ενός από τα πιο γνωστά αντικείμενα του νυχτερινού ουρανού, οι αστρονόμοι εντόπισαν κάτι πραγματικά πρωτοφανές: ένα τεράστιο, ραβδόμορφο νέφος που αποτελείται σχεδόν εξ ολοκλήρου από άτομα σιδήρου.
Το εύρημα βρίσκεται στο Δακτυλιοειδές Νεφέλωμα, ένα λαμπερό σύννεφο αερίων που δημιουργήθηκε όταν ένα άστρο έφτασε στο τέλος της ζωής του. Παρότι το νεφέλωμα παρατηρείται εδώ και περισσότερα από 200 χρόνια, αυτή η δομή παρέμενε αόρατη. Το «νέφος σιδήρου» εκτείνεται σε μήκος περίπου 500 φορές μεγαλύτερο από την τροχιά του Πλούτωνα και περιέχει ποσότητα σιδήρου συγκρίσιμη με τη μάζα του πλανήτη Άρη.
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη πώς δημιουργήθηκε. Όπως σημειώνουν οι ίδιοι, δεν υπάρχει προς το παρόν καμία ξεκάθαρη εξήγηση που να δικαιολογεί την παρουσία αυτής της στενής και τόσο πλούσιας σε σίδηρο δομής. Η ανακάλυψη αποδεικνύει ότι ακόμη και ένα καλά μελετημένο νεφέλωμα μπορεί να κρύβει μεγάλες εκπλήξεις.
Το Δακτυλιοειδές Νεφέλωμα και το αόρατο νέφος σιδήρου
Το Δακτυλιοειδές Νεφέλωμα παρατηρείται συστηματικά από το 1779 και έχει μελετηθεί με μερικά από τα ισχυρότερα τηλεσκόπια στον κόσμο, ακόμη και με το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb. Παρ’ όλα αυτά, το συγκεκριμένο νέφος σιδήρου δεν είχε εντοπιστεί ποτέ, επειδή οι παλαιότερες παρατηρήσεις κάλυπταν περιορισμένα μήκη κύματος ή εστίαζαν μόνο σε τμήματα του νεφελώματος, όπως γράφει και το Interestingh Engineering.
Η ανατροπή ήρθε με την εγκατάσταση του νέου οργάνου WEAVE στο τηλεσκόπιο William Herschel, στην Ισπανία. Χάρη σε εκατοντάδες οπτικές ίνες, το WEAVE κατέγραψε το φως από ολόκληρο το νεφέλωμα ταυτόχρονα, επιτρέποντας την ανάλυση της χημικής του σύστασης σε κάθε σημείο.
Νεφέλωμα και πλανήτης: Ένα σενάριο καταστροφής
Οι εικόνες αποκάλυψαν μια καθαρή, φωτεινή λωρίδα ιονισμένου σιδήρου στο κέντρο του νεφελώματος. Η ποσότητα του μετάλλου είναι τόσο μεγάλη που οδήγησε τους επιστήμονες σε ένα εντυπωσιακό ενδεχόμενο: ίσως πρόκειται για τα απομεινάρια ενός βραχώδους πλανήτη που πλησίασε υπερβολικά το άστρο, διαλύθηκε και εξαϋλώθηκε κατά τη βίαιη φάση του θανάτου του.
Προς το παρόν, δεν είναι σαφές αν στο νέφος σιδήρου υπάρχουν και άλλα στοιχεία, κάτι που δυσκολεύει την οριστική ερμηνεία. Οι ερευνητές σχεδιάζουν νέες παρατηρήσεις του Δακτυλιοειδούς Νεφελώματος με υψηλότερη φασματική ανάλυση, ενώ το WEAVE θα μελετήσει δεκάδες ακόμη νεφελώματα στον Γαλαξία τα επόμενα χρόνια.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Monthly Notices of the Royal Astronomical Society και ανοίγει τον δρόμο για μια νέα κατανόηση του τρόπου με τον οποίο πεθαίνουν τα άστρα και της μοίρας που μπορεί να έχουν οι πλανήτες γύρω τους.
