Οι ταραχές στο Ιράν συνεχίζονται με αμείωτη ένταση για δωδέκατη ημέρα, καθώς οι μαζικές διαδηλώσεις κατά της κυβέρνησης εκτείνονται σε όλες τις πόλεις, με την κατάσταση να φαίνεται ανεξέλεγκτη.

Η χώρα έχει βυθιστεί σε πλήρη διαδικτυακό μπλακάουτ το βράδυ της Πέμπτης, καθώς οι διαδηλώσεις για τις οικονομικές συνθήκες εξαπλώθηκαν σε όλη τη χώρα, αυξάνοντας την πίεση στην ηγεσία της χώρας.

Παρότι δεν ήταν σαφές τι προκάλεσε την διακοπή του διαδικτύου, η οποία αναφέρθηκε πρώτα από τον φορέα παρακολούθησης ελευθερίας του διαδικτύου NetBlocks, οι ιρανικές αρχές έχουν στο παρελθόν κλείσει το διαδίκτυο ως αντίδραση σε διαδηλώσεις.

Το NetBlocks είχε αναφέρει διακοπές σύνδεσης στην δυτική πόλη Κερμανσάχ νωρίτερα μέσα στην ημέρα, καθώς οι αρχές κλιμάκωσαν την καταστολή κατά των διαδηλωτών. Η Νορβηγική ΜΚΟ Iran Human Rights (IHR) δήλωσε την Πέμπτη ότι οι ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας έχουν σκοτώσει τουλάχιστον 45 διαδηλωτές, μεταξύ των οποίων και οκτώ παιδιά, από την έναρξη των διαδηλώσεων στα τέλη Δεκεμβρίου.

Στο Γκοργκάν, στο βόρειο Ιράν, διαδηλωτές κατέλαβαν την έδρα του τοπικού κυβερνήτη και πυρπόλησαν το κτίριο. Βίντεο που δείχνει την πυρκαγιά κάνει τον γύρο του Διαδικτύου, με τις φλόγες να έχουν καλύψει τις κυβερνητικές εγκαταστάσεις.

Οι ιδιοκτήτες καταστημάτων συμμορφώθηκαν με τα καλέσματα επτά κουρδικών πολιτικών ομάδων για γενική απεργία την Πέμπτη, κλείνοντας τα καταστήματά τους σε κουρδικές περιοχές και δεκάδες άλλες πόλεις του Ιράν. Οι διαδηλώσεις επεκτάθηκαν σε όλες τις 31 επαρχίες την Πέμπτη, καθώς το κίνημα διαμαρτυρίας δεν έδειχνε σημάδια ύφεσης.

Στην νότια επαρχία Φαρς, οι διαδηλωτές κατέστρεψαν το άγαλμα του πρώην ανώτερου διοικητή της Δύναμης Κουντς των Φρουρών της Επανάστασης, Κασέμ Σουλεϊμανί – ο οποίος θεωρείται ήρωας μυθικών διαστάσεων από τους υποστηρικτές της κυβέρνησης.

Η IHR ανέφερε ότι η Τετάρτη ήταν η πιο αιματηρή ημέρα του 12ήμερου κινήματος, με 13 επιβεβαιωμένους νεκρούς διαδηλωτές. «Τα στοιχεία δείχνουν ότι η έκταση της καταστολής γίνεται κάθε μέρα πιο βίαιη και εκτεταμένη», δήλωσε ο διευθυντής της IHR, Μαχμούντ Αμίρι-Μογκαντάμ, προσθέτοντας ότι εκατοντάδες ακόμη τραυματίστηκαν και περισσότεροι από 2.000 συνελήφθησαν.

Βίντεο που αναρτήθηκε στα κοινωνικά δίκτυα δείχνει διαδηλωτές στην νότια επαρχία Φαρς να ρίχνουν το άγαλμα του Κασέμ Σουλεϊμανί.

Μέσα ενημέρωσης στο Ιράν και επίσημες δηλώσεις αναφέρουν τουλάχιστον 21 νεκρούς, συμπεριλαμβανομένων των δυνάμεων ασφαλείας, από την έναρξη των διαδηλώσεων, σύμφωνα με καταμέτρηση του Γαλλικού Πρακτορείου Ειδήσεων.

Το κίνημα διαμαρτυρίας είναι το μεγαλύτερο των τελευταίων τριών ετών και, ενώ δεν έχει φτάσει ακόμη στο μέγεθος των διαδηλώσεων «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» του 2022, έχει προκαλέσει ανησυχία στην πολιτική και ασφαλιστική ηγεσία του Ιράν.

Έκκληση για αυτοσυγκράτηση από την κυβέρνηση

Ο Ιρανός πρόεδρος, Μασούντ Πεζεσκιάν, κάλεσε την Πέμπτη για αυτοσυγκράτηση στη διαχείριση των διαδηλώσεων. «Οποιαδήποτε βίαιη ή καταναγκαστική συμπεριφορά πρέπει να αποφευχθεί», ανέφερε ο Πεζεσκιάν σε ανακοίνωσή του στην ιστοσελίδα του, καλώντας σε «υπέρτατη αυτοσυγκράτηση» καθώς και σε «διάλογο, δέσμευση και ακρόαση των απαιτήσεων του λαού».

Η αφορμή για τις διαδηλώσεις – η απότομη πτώση του νομίσματος της χώρας και η γενική οικονομική δυσχέρεια – δυσκολεύει την κυβέρνηση να αντιμετωπίσει τα αιτήματα των διαδηλωτών. Το νόμισμα συνεχίζει να υποτιμάται, ενώ η κυβέρνηση ανακοίνωσε την κατάργηση της επιδοτούμενης συναλλαγματικής ισοτιμίας για τους εισαγωγείς, κίνηση που ήδη οδήγησε σε αύξηση των τιμών των τροφίμων.

Η καθημερινή ζωή έχει γίνει ολοένα και πιο δυσβάσταχτη για τους Ιρανούς. Η μέση τιμή των τροφίμων έχει αυξηθεί πάνω από 70% από πέρυσι, ενώ τα φάρμακα κατά περίπου 50% την ίδια περίοδο.

Η κυβέρνηση δήλωσε ότι η επίλυση της οικονομικής κρίσης που πλήττει τη χώρα είναι σε μεγάλο βαθμό εκτός των δυνατοτήτων της και ότι, παρότι θα προσπαθήσει να αντιμετωπίσει τη διαφθορά και το αισχροκέρδεια, διαθέτει λίγα εργαλεία. Επιρρίπτει την οικονομική δυσχέρεια σε εξωτερικούς παράγοντες, κυρίως στις αυστηρές κυρώσεις που έχουν επιβληθεί στο Ιράν από τη Δύση λόγω του πυρηνικού προγράμματος της χώρας.

Οι διαδηλώσεις μέχρι στιγμής φαίνονται αποκεντρωμένες και χωρίς κεντρικό ηγέτη, σε αντίθεση με το 2022, όταν οι διαδηλωτές συσπειρώθηκαν γύρω από τη 22χρονη Μαχσά Αμίνι, που πέθανε υπό κράτηση της αστυνομίας μετά τη σύλληψή της για φερόμενη λανθασμένη χρήση μαντίλας.

Παρότι οι αρχές έχουν χρησιμοποιήσει βία κατά των διαδηλωτών, η καταστολή τους δεν έχει φτάσει την ένταση του 2022. Αναλυτές επισημαίνουν ότι το κράτος μπορεί να αισθάνεται λιγότερο ασφαλές απ’ ό,τι πριν τρία χρόνια, συγκλονισμένο από τον πόλεμο με το Ισραήλ τον Ιούνιο.

Απειλές του Τραμπ

Η κυβέρνηση αντιμετωπίζει επίσης απειλές από το εξωτερικό, με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, να απειλεί παρέμβαση στις διαδηλώσεις εάν το Ιράν σκοτώσει διαδηλωτές. Το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών ενθάρρυνε επίσης διαδικτυακά τους διαδηλωτές, μοιράζοντας πλάνα με άτομα που τοποθετούσαν αυτοκόλλητα του Τραμπ σε πινακίδες.

«Όταν οι τιμές είναι τόσο υψηλές που ούτε οι καταναλωτές μπορούν να αγοράσουν ούτε οι αγρότες να πουλήσουν, όλοι χάνουν», ανέφερε το υπουργείο σε ανάρτηση στο X.

Το βράδυ της Πέμπτης, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, δήλωσε ότι η ιρανική οικονομία βρίσκεται «στο χείλος της κατάρρευσης».

Ο ίδιος, μιλώντας στο Economic Club του Μινεσότα, είπε: «Είναι μια πολύ επισφαλής στιγμή. [Ο Τραμπ] δεν θέλει να βλάψουν περισσότερους διαδηλωτές. Είναι μια τεταμένη στιγμή».

Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών και ο στρατός αντέδρασαν έντονα στα σχόλια Τραμπ, με τον αρχηγό του στρατού να απειλεί την Τετάρτη με προληπτικές επιθέσεις κατά κρατών που απειλούν το Ιράν.

Οι αρχές χαρακτηρίζουν ολοένα και περισσότερο τους διαδηλωτές βίαιους, λέγοντας ότι ενώ το δικαίωμα στη διαδήλωση είναι νόμιμο, οι ταραχοποιοί και οι υποκινούμενοι από το εξωτερικό σαμποτέρ έχουν καταλάβει τις διαδηλώσεις.

Μέσα προσκείμενα στην κυβέρνηση ανέφεραν ότι ένας συνταγματάρχης της αστυνομίας μαχαιρώθηκε έξω από την Τεχεράνη, ενώ ένα αστυνομικό τμήμα στο Τσεναράν, βορειοανατολικά της Τεχεράνης, δέχτηκε επίθεση το βράδυ της Τετάρτης με αποτέλεσμα τον θάνατο πέντε ανθρώπων.

Σε νέες διαδηλώσεις καλεί ο Ρεζά Παχλαβί

Ο εξόριστος διάδοχος του στέμματος, Ρεζά Παχλαβί, γιος του σαχ που εκδιώχθηκε από την επανάσταση του 1979, προσπαθεί να καλύψει το κενό ηγεσίας στο κίνημα. Προέτρεψε τους Ιρανούς να φωνάξουν από τα παράθυρά τους την Πέμπτη και την Παρασκευή στις 8 μ.μ. τοπική ώρα για να δείξουν την υποστήριξή τους.

«Με βάση την ανταπόκρισή σας, θα ανακοινώσω τις επόμενες εκκλήσεις για δράση», δήλωσε ο Παχλαβί σε ευρέως διαμοιραζόμενο βίντεο.

Το επίπεδο υποστήριξης που απολαμβάνει ο Παχλαβί παραμένει ασαφές, αν και βίντεο από τις διαδηλώσεις των τελευταίων 12 ημερών δείχνουν διαδηλωτές να φωνάζουν υπέρ του εξόριστου πρίγκιπα. Ένα κανάλι στα κοινωνικά δίκτυα, κοντά στις ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας, δημοσίευσε βίντεο που φέρεται να δείχνει πράκτορες πληροφοριών να επισκέπτονται σπίτια πολιτών προειδοποιώντας τους να μην συμμετάσχουν στις διαδηλώσεις του Παχλαβί, ενώ άλλα μέσα ανέφεραν ότι θα χρησιμοποιηθούν drones για να εντοπιστούν όσοι συμμετάσχουν.