Το επικείμενο Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ δεν είναι μία ακόμη εσωκομματική διαδικασία. Είναι μια κρίσιμη πολιτική καμπή, με ευρύτερη σημασία για το ίδιο το πολιτικό σύστημα της χώρας.
Σε μια περίοδο έντονης κοινωνικής πίεσης, γενικευμένης αμφισβήτησης των θεσμών και πολιτικής ρευστότητας, το ΠΑΣΟΚ καλείται να απαντήσει σε ένα απλό αλλά θεμελιώδες ερώτημα: θέλει και μπορεί να ηγηθεί των προοδευτικών δυνάμεων της χώρας;
Η απάντηση δεν μπορεί να είναι αμφίσημη. Οφείλει να είναι ξεκάθαρη και να αποτυπώνεται σε συγκεκριμένες πολιτικές επιλογές. Απαιτείται καθαρή στρατηγική, πολιτικό θάρρος και ειλικρίνεια – απέναντι στην κοινωνία, αλλά και απέναντι στον ίδιο μας τον εαυτό.
Η πραγματικότητα είναι ότι σήμερα το πολιτικό μήνυμα του ΠΑΣΟΚ δεν φτάνει καθαρά στους πολίτες. Όχι επειδή λείπουν οι ιδέες ή τα ικανά στελέχη, αλλά επειδή ο συνολικός προσανατολισμός παραμένει θολός. Και όταν το μήνυμα είναι θολό, τα ποσοστά μένουν στάσιμα. Αυτό δεν είναι πρόβλημα επικοινωνίας. Είναι πρόβλημα στρατηγικής.
Γι’ αυτό το Συνέδριο οφείλει να καταλήξει σε σαφείς και δεσμευτικές αποφάσεις. Πρώτα και κύρια για τον πολιτικό προσανατολισμό της Παράταξης. Αν το ΠΑΣΟΚ πιστεύει στην προοδευτική διακυβέρνηση, οφείλει να το δηλώσει καθαρά, χωρίς «ναι μεν αλλά». Και αυτή η επιλογή πρέπει να συνοδεύεται από συγκεκριμένες δεσμεύσεις.
Η Προοδευτική Διακυβέρνηση δεν είναι αφηρημένο σύνθημα. Είναι στρατηγική επιλογή. Προϋποθέτει, μεταξύ άλλων, ξεκάθαρη απόρριψη της λογικής συγκυβέρνησης με τη Νέα Δημοκρατία. Όχι από ιδεοληψία, αλλά από πολιτική συνέπεια. Οι πολίτες έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν προεκλογικά ποιες είναι οι πραγματικές δεσμεύσεις των κομμάτων – όχι να ενημερώνονται εκ των υστέρων για «αναγκαίους συμβιβασμούς» που ποτέ δεν εγκρίθηκαν.
Τα ζητήματα συνεργασιών δεν είναι τεχνικά. Είναι βαθιά πολιτικά και στρατηγικά. Και ως τέτοια πρέπει να τίθενται ανοιχτά στην κοινωνία, με διαφάνεια και καθαρό λόγο. Μόνο έτσι μπορεί να αποκατασταθεί η αξιοπιστία του πολιτικού συστήματος – και ειδικά της Παράταξης, που ιστορικά ταυτίστηκε με τη δημοκρατική ευθύνη.
Ταυτόχρονα, αν το ΠΑΣΟΚ θέλει να είναι πρωταγωνιστής και όχι παρατηρητής των εξελίξεων, οφείλει να πάρει πρωτοβουλίες. Να ανοίξει από τώρα τον προγραμματικό διάλογο με τις υπόλοιπες προοδευτικές δυνάμεις και, κυρίως, με την ίδια την κοινωνία. Όχι με όρους κορυφής και παρασκηνίου, αλλά στη βάση: στους πολίτες, στους κοινωνικούς χώρους όπου διαμορφώνονται σήμερα οι πραγματικές ανάγκες και αγωνίες.
Καμία προοδευτική πλειοψηφία δεν οικοδομείται με αναμονή «ευνοϊκών συσχετισμών». Οικοδομείται με σχέδιο, πρωτοβουλία και καθαρές θέσεις.
Εξίσου κρίσιμο, όμως, είναι και το πώς λειτουργεί το ίδιο το κόμμα. Δεν μπορείς να μιλάς για δημοκρατική αναγέννηση της χώρας αν δεν την εφαρμόζεις πρώτα στο εσωτερικό σου. Η ουσιαστική συμμετοχή των μελών, η εσωκομματική δημοκρατία και η διαφάνεια δεν είναι οργανωτικές λεπτομέρειες. Είναι πολιτική ουσία.
Οι προκριματικές εκλογές για την κατάρτιση των ψηφοδελτίων, η ενεργή συμμετοχή της βάσης στις κρίσιμες αποφάσεις, τα ανοιχτά μητρώα και η αυστηρή τήρηση του Καταστατικού αποτελούν εργαλεία ανανέωσης, αξιοπιστίας και πολιτικής νομιμοποίησης. Είναι ο τρόπος να σπάσουν οι κλειστοί μηχανισμοί και να επιστρέψει η πολιτική στους πολίτες.
Ένα Συνέδριο ανοιχτό, ουσιαστικό και δημοκρατικό μπορεί να αποτελέσει σημείο καμπής. Όχι αν λειτουργήσει ως διαδικασία επικύρωσης ειλημμένων αποφάσεων, αλλά αν γίνει χώρος πραγματικού διαλόγου, σύνθεσης και πολιτικής τόλμης.
Το ΠΑΣΟΚ έχει ιστορικό βάρος, αλλά και ιστορική ευθύνη. Να αποδείξει ότι μπορεί να ξαναγίνει ο κορμός μιας σύγχρονης προοδευτικής πλειοψηφίας. Να μιλήσει καθαρά. Να εμπιστευτεί τα μέλη του. Να ανοίξει στην κοινωνία. Και να χαράξει μια στρατηγική που δεν θα φοβάται να διεκδικήσει τη νίκη.
Αυτό είναι το στοίχημα του Συνεδρίου.
Και αυτός είναι ο δρόμος που μπορεί να οδηγήσει ξανά το ΠΑΣΟΚ στον ρόλο που του αξίζει.
