Το ενδεχόμενο νέας ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή άφησε ανοιχτό ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, στέλνοντας αυστηρό μήνυμα προς το Ιράν από την Ουγγαρία. Με φόντο την εύθραυστη εκεχειρία ανάμεσα σε Ουάσιγκτον και Τεχεράνη, ο Βανς ξεκαθάρισε ότι η Ιρανική πλευρά καλείται τώρα να κάνει «το επόμενο βήμα», διαφορετικά, όπως είπε, ο Ντόναλντ Τραμπ «έχει πολλές επιλογές για να επιστρέψει στον πόλεμο».
Ο ίδιος χαρακτήρισε «ανόητη» μια ενδεχόμενη απόφαση του Ιράν να αφήσει τις διαπραγματεύσεις να καταρρεύσουν εξαιτίας του Λιβάνου, σημειώνοντας: «Αν το Ιράν θέλει να αφήσει αυτές τις διαπραγματεύσεις να καταρρεύσουν εξαιτίας του Λιβάνου, ο οποίος δεν έχει καμία σχέση με αυτό, αυτή είναι τελικά δική του επιλογή». Όπως πρόσθεσε, «πιστεύουμε ότι αυτό θα ήταν ανόητο, αλλά είναι επιλογή του Ιράν».
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Βανς απέδωσε ευθέως στην ηγεσία της Τεχεράνης την ευθύνη για τη σημερινή κατάσταση, αποφεύγοντας πάντως να επαναλάβει ευθέως την ακραία ρητορική Τραμπ περί «καταστροφής του πολιτισμού του Ιράν». Παράλληλα, συνέδεσε ξεκάθαρα την όποια προοπτική άρσης κυρώσεων και οικονομικής συνεργασίας με μια σαφή Ιρανική δέσμευση ότι θα σταματήσει «οποιουδήποτε είδους ανάπτυξη πυρηνικού όπλου».
Ιράν και Λίβανος στο επίκεντρο της σύγκρουσης
Η αναφορά του Βανς στον Λίβανο έρχεται τη στιγμή που η Τεχεράνη επιμένει πως το ζήτημα δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τη συμφωνία εκεχειρίας. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, υποστήριξε δημόσια ότι οι όροι της εκεχειρίας ανάμεσα σε Ιράν και ΗΠΑ είναι «σαφείς και ρητοί» και πως η Ουάσιγκτον πρέπει να επιλέξει ανάμεσα σε κατάπαυση του πυρός ή συνέχιση του πολέμου μέσω του Ισραήλ.
Στην τοποθέτησή του, ο Αραγτσί επέμεινε ότι ο Λίβανος περιλαμβάνεται στη συμφωνία, επικαλούμενος μάλιστα και ανάρτηση του πρωθυπουργού του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, σύμφωνα με την οποία είχε συμφωνηθεί «άμεση εκεχειρία παντού, περιλαμβανομένου του Λιβάνου και άλλων περιοχών». Η θέση αυτή έρχεται σε ευθεία σύγκρουση με τον Λευκό Οίκο, ο οποίος υποστήριξε ότι ο Λίβανος δεν αποτελεί μέρος της συμφωνίας και ότι αυτό έχει μεταφερθεί «σε όλες τις πλευρές».
Η αντίφαση αυτή βαθαίνει ακόμη περισσότερο το κλίμα δυσπιστίας. Την ώρα που οι ΗΠΑ αρνούνται ότι ο Λίβανος ήταν μέρος του ceasefire, οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν είχαν ήδη προειδοποιήσει ΗΠΑ και Ισραήλ ότι θα απαντήσουν εάν δεν σταματήσουν άμεσα οι επιθέσεις κατά του Λιβάνου. Η Τεχεράνη δείχνει έτσι ότι αντιμετωπίζει το μέτωπο αυτό ως κρίσιμο στοιχείο της συνολικής διαπραγμάτευσης.
Ιράν: Οι καταγγελίες για παραβίαση τριών όρων της εκεχειρίας
Σε ακόμη πιο σκληρή γραμμή κινήθηκε ο πρόεδρος του Ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, ο οποίος δήλωσε ότι τρεις βασικές ρήτρες της εκεχειρίας παραβιάστηκαν μέσα σε λίγες μόλις ώρες, πριν καν ξεκινήσουν οι προγραμματισμένες διαπραγματεύσεις. Μάλιστα, χαρακτήρισε «παράλογες» οποιεσδήποτε περαιτέρω συνομιλίες υπό αυτές τις συνθήκες.
Σε ανάρτησή του στο Χ, ο Γκαλιμπάφ μίλησε για «βαθιά ιστορική δυσπιστία» του Ιράν απέναντι στις ΗΠΑ, υποστηρίζοντας ότι προέρχεται από «επανειλημμένες παραβιάσεις κάθε μορφής δέσμευσης», ένα μοτίβο που, όπως είπε, επαναλήφθηκε ξανά. Υπογράμμισε ακόμη ότι ο Ντόναλντ Τραμπ είχε περιγράψει την Ιρανική πρόταση ως «λειτουργική βάση για διαπραγμάτευση» και ως βασικό πλαίσιο των συνομιλιών.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Βουλής του Ιράν, οι τρεις παραβιάσεις αφορούν τη μη συμμόρφωση με τον πρώτο όρο της 10σέλιδης πρότασης για εκεχειρία στον Λίβανο, την είσοδο drone στον Ιρανικό εναέριο χώρο, το οποίο καταρρίφθηκε στη Λαρ, και την άρνηση του δικαιώματος του Ιράν στον εμπλουτισμό, κάτι που -όπως υποστηρίζει η Τεχεράνη- προβλεπόταν στον έκτο όρο του πλαισίου.
Το Ιράν βλέπει «παράθυρο» διαπραγμάτευσης αλλά και κίνδυνο νέου πολέμου
Παρά τη διπλωματική κινητικότητα, οι δηλώσεις και από τις δύο πλευρές δείχνουν ότι η εκεχειρία παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη. Από τη μία, η Ουάσιγκτον αφήνει να εννοηθεί ότι υπάρχει χώρος για άρση κυρώσεων, οικονομικές συμφωνίες και σταδιακή αποκλιμάκωση. Από την άλλη, το Ιράν εμφανίζεται πεπεισμένο ότι οι ΗΠΑ υπαναχωρούν από βασικούς όρους της συμφωνίας και επιτρέπουν στο Ισραήλ να συνεχίσει τις επιχειρήσεις του στον Λίβανο.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, ιδιαίτερη σημασία αποκτούν και οι αναφορές του Βανς στα Στενά του Ορμούζ. Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος δήλωσε ότι ήδη καταγράφεται αύξηση της κυκλοφορίας, εκφράζοντας την ελπίδα ότι τα Στενά «αρχίζουν να ανοίγουν ξανά». Η αναφορά αυτή αποτυπώνει ότι η κρίση δεν αφορά μόνο τη στρατιωτική και διπλωματική διάσταση, αλλά και τη διεθνή ναυσιπλοΐα, την ενέργεια και τη σταθερότητα της παγκόσμιας αγοράς.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι το Ιράν παραμένει στο κέντρο μιας εξαιρετικά επικίνδυνης γεωπολιτικής εξίσωσης. Οι δηλώσεις Βανς, οι καταγγελίες της Τεχεράνης και η ανοιχτή διαφωνία για το αν ο Λίβανος περιλαμβάνεται στην εκεχειρία συνθέτουν ένα τοπίο στο οποίο η διπλωματία συνυπάρχει με την απειλή άμεσης επανέναρξης των εχθροπραξιών.
