Σοκ έχει προκαλέσει στις Μαλδίβες η τραγωδία με τους πέντε Ιταλούς δύτες που έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια κατάδυσης σε υποθαλάσσιο σπήλαιο γνωστό ως «Σπήλαιο των Καρχαριών», με έναν έμπειρο τοπικό δύτη να περιγράφει τις πιθανές τελευταίες στιγμές της ομάδας και να κάνει λόγο για «ένα δυστύχημα που περίμενε να συμβεί».
Ο συναγερμός σήμανε την Πέμπτη, όταν πέντε Ιταλοί δύτες, ανάμεσά τους μητέρα και κόρη, δεν επέστρεψαν στην επιφάνεια μετά από προσπάθεια εξερεύνησης σπηλαίου σε βάθος περίπου 50 μέτρων. Την Παρασκευή εντοπίστηκε η σορός του τοπικού εκπαιδευτή που ηγούνταν της ομάδας, του Τζιανλούκα Μπενεντέτι, μέσα στο πέρασμα από την είσοδο του σπηλαίου Thinwana Kandu, γνωστού και ως «Σπήλαιο των Καρχαριών», σε βάθος περίπου 60 μέτρων.
Τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας εντοπίστηκαν τη Δευτέρα από τρεις Φινλανδούς δύτες, παγιδευμένα στο τέλος της σήραγγας, στο βαθύτερο σημείο της τρίτης αίθουσας του σπηλαίου, η οποία βρίσκεται σε απόλυτο σκοτάδι. Το δυστύχημα καταγράφεται πλέον ως ένα από τα χειρότερα μεμονωμένα καταδυτικά δυστυχήματα στην ιστορία των Μαλδίβων.
Ο Σάφραζ Ναΐμ, πρώην στρατιωτικός δύτης της Εθνικής Αμυντικής Δύναμης των Μαλδίβων, δήλωσε στην Daily Mail πως έχει επισκεφθεί το συγκεκριμένο σπήλαιο «αμέτρητες φορές» και υποστήριξε ότι η ομάδα προχώρησε οικειοθελώς στην τρίτη αίθουσα του σπηλαίου. «Πιστεύω ότι ο εκπαιδευτής απομακρύνθηκε σκόπιμα από την ομάδα. Ίσως προσπάθησε να ανέβει πριν του τελειώσει ο αέρας. Οι υπόλοιποι πέθαναν μέσα στην τρίτη αίθουσα και ο Μπενεντέτι πέθανε στο πέρασμα προσπαθώντας να βγει», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Το σπήλαιο χωρίζεται σε τρεις ξεχωριστές αίθουσες που συνδέονται με στενά περάσματα και φιλοξενούν καρχαρίες, σαλάχια και αστακούς. Ο ίδιος, παρά την εμπειρία του, τόνισε ότι δεν μπήκε ποτέ στην τρίτη αίθουσα λόγω των σοβαρών κινδύνων ασφαλείας. Όπως εξήγησε, η είσοδος του σπηλαίου βρίσκεται ήδη σε βάθος 50 μέτρων, πολύ χαμηλότερα από το όριο των 30 μέτρων που επιτρέπεται για ερασιτεχνικές καταδύσεις σύμφωνα με τους κανονισμούς των Μαλδίβων.
«Το σπήλαιο είναι αμείλικτο. Είναι κλειστό, απόλυτα σκοτεινό και βλέπεις μόνο εκεί όπου φωτίζει ο φακός σου. Αν κάτι πάει στραβά, δεν μπορείς να ανέβεις αμέσως στην επιφάνεια όπως σε ανοιχτή κατάδυση. Είσαι περιορισμένος και σε βάθη κάτω από τα 55 μέτρα είναι εξαιρετικά επικίνδυνο», δήλωσε ο Ναΐμ.
Οι επικίνδυνες συνθήκες περιόρισαν από την αρχή τις επιχειρήσεις εντοπισμού, καθώς οι επαγγελματίες δύτες έπρεπε να λάβουν υπόψη ζητήματα οξυγόνου, αποσυμπίεσης αλλά και τις δύσκολες καιρικές και θαλάσσιες συνθήκες. Μάλιστα, η πρώτη επιχείρηση διάσωσης κατέληξε επίσης σε τραγωδία, όταν ο διασώστης δύτης των ενόπλων δυνάμεων των Μαλδίβων, Μοχάμεντ Μαχουντί, μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο και πέθανε από νόσο αποσυμπίεσης μετά τη συμμετοχή του στις έρευνες.
Ο Ναΐμ, στενός φίλος του Μαχουντί, αμφισβήτησε την απόφαση της κυβέρνησης των Μαλδίβων να στείλει τον φίλο του στην επιχείρηση χωρίς, όπως είπε, «την κατάλληλη εκπαίδευση και τον σωστό εξοπλισμό», δεδομένων των περιορισμών που ισχύουν στη χώρα για τις τεχνικές καταδύσεις. «Ίσως κάποιος πολιτικός ήθελε ένα παράσημο», σχολίασε.
Μεταξύ των θυμάτων ήταν η Μόνικα Μοντεφαλκόνε, αναπληρώτρια καθηγήτρια οικολογίας στο Πανεπιστήμιο της Γένοβας, η κόρη της Τζόρτζια Σομακάλ, ο θαλάσσιος βιολόγος Φεντερίκο Γκουαλτιέρι και η ερευνήτρια Μουριέλ Οντενίνο. Σύμφωνα με τον Ναΐμ, ορισμένα μέλη της ομάδας δεν διέθεταν τα κατάλληλα πιστοποιητικά για καταδύσεις σε τέτοιο βάθος, ενώ φέρεται να αγνοήθηκαν βασικοί κανόνες ασφαλείας.
Όπως εξήγησε, σε τέτοιου είδους σπήλαια είναι υποχρεωτική η χρήση σχοινιών καθοδήγησης, γνωστών και ως «μίτος της Αριάδνης», ώστε οι δύτες να παραμένουν ενωμένοι και να μπορούν να βρουν την έξοδο σε συνθήκες απόλυτου σκοταδιού ή μεγάλου βάθους. Ωστόσο, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν εντοπίστηκαν τέτοια σχοινιά στα τοιχώματα του σπηλαίου κατά την ανάσυρση των σορών, γεγονός που ενισχύει τις υποψίες για ανεπαρκή προετοιμασία.
Παρά το γεγονός ότι έχει επισκεφθεί το σημείο πολλές φορές και έχει συμμετάσχει στο παρελθόν σε ανασύρσεις πνιγμένων ατόμων, ο Ναΐμ δήλωσε ότι ποτέ δεν ακολούθησε τη διαδρομή της ομάδας προς την τρίτη αίθουσα και χαρακτήρισε την τραγωδία «ένα δυστύχημα που περίμενε να συμβεί», εξαιτίας της έλλειψης γνώσεων και σωστής προετοιμασίας.
Σύμφωνα με τον ίδιο, για καταδύσεις σε τέτοιο βάθος απαιτείται ειδικός τεχνικός εξοπλισμός, ενώ η ομάδα εντοπίστηκε με συμβατικό εξοπλισμό αναψυχής, κατάλληλο μόνο για βάθη έως 30 μέτρων. «Η σορός του οδηγού είχε πάνω της μία μόνο φιάλη αέρα. Πού ήταν ο εφεδρικός εξοπλισμός; Άτομα που δεν έχουν εκπαιδευτεί σε καταδύσεις σπηλαίων ή δεν διαθέτουν τον κατάλληλο εξοπλισμό κινδυνεύουν από νάρκωση αζώτου. Από εκεί και πέρα η κατάσταση επιδεινώνεται ραγδαία», σημείωσε.
Η νάρκωση αζώτου προκαλείται από την τοξικότητα του αέρα σε μεγάλα βάθη και μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένη κρίση, άγχος και αποπροσανατολισμό. Ο Ναΐμ εκτίμησε ότι η ομάδα αντιμετώπισε πρόβλημα στα σκοτεινά βάθη του σπηλαίου και χωρίς σχοινιά καθοδήγησης ή τον κατάλληλο εξοπλισμό, πιθανότατα εξάντλησε το οξυγόνο της ή επηρεάστηκε από νάρκωση αζώτου, ή ακόμα και από συνδυασμό των δύο.
Την ίδια ώρα, αναφέρεται ότι η εταιρεία Albatros Top Boats, που διοργάνωσε την κατάδυση, είναι γνωστή στις Μαλδίβες για τη διεξαγωγή βαθιών καταδύσεων που παραβιάζουν τους κρατικούς κανονισμούς, ενώ οι αρμόδιες αρχές δεν πραγματοποιούν επαρκείς ελέγχους. «Όλοι γνωρίζουν ότι κάνουν τέτοιες καταδύσεις παραβιάζοντας τους κανόνες, αλλά κανείς δεν αντιδρά», υποστήριξε ο Ναΐμ.
Οι Μαλδίβες αποτελούν τον μοναδικό καταδυτικό προορισμό στον κόσμο όπου οι τεχνικές καταδύσεις απαγορεύονται επίσημα, γεγονός που σημαίνει ότι ο αντίστοιχος εξοπλισμός δεν είναι εύκολα διαθέσιμος. Οι ισχύοντες κανονισμοί χρονολογούνται από το 1991, ενώ εξετάζεται μεταρρύθμιση που θα αυξήσει το επιτρεπόμενο όριο για ερασιτεχνικές καταδύσεις από τα 30 στα 40 μέτρα.
Η δικηγόρος της ιταλικής εταιρείας που διοργάνωσε την εκδρομή, Οριέτα Στέλα, δήλωσε στην Corriere della Sera ότι η εταιρεία «δεν γνώριζε» πως η ομάδα σχεδίαζε να καταδυθεί πέρα από τα επιτρεπόμενα 30 μέτρα και ότι δεν θα το είχε επιτρέψει ποτέ. Όπως ανέφερε, η αποστολή είχε οργανωθεί ως επιστημονική κρουαζιέρα για δειγματοληψίες κοραλλιών σε συνηθισμένα βάθη και όχι για βαθιά εξερεύνηση σπηλαίων.
Η Divers’ Alert Network Europe, η οποία ανέπτυξε την ομάδα των τριών Φινλανδών δυτών, ανακοίνωσε ότι οι συμμετέχοντες ήταν τεχνικοί δύτες και ειδικοί σε καταδύσεις σπηλαίων με διεθνή εμπειρία σε επιχειρήσεις έρευνας και ανάσυρσης σε περιορισμένα και υψηλού κινδύνου περιβάλλοντα. Η ομάδα χρησιμοποίησε προηγμένα τεχνικά συστήματα, όπως επαναναπνευστήρες κλειστού κυκλώματος, που ανακυκλώνουν το εκπνεόμενο αέριο και επιτρέπουν σημαντικά μεγαλύτερη διάρκεια κατάδυσης.
Η επιχείρηση της Δευτέρας διήρκεσε περίπου τρεις ώρες και περιγράφηκε ως «τεχνική κατάδυση σπηλαίου». Σύμφωνα με την ανακοίνωση της DAN Europe, οι ειδικοί δύτες κατάφεραν να εξερευνήσουν το σύστημα των σπηλαίων, να αξιολογήσουν τις συνθήκες, να εντοπίσουν και τα τέσσερα αγνοούμενα θύματα και να συγκεντρώσουν τα απαραίτητα στοιχεία για τα επόμενα στάδια της επιχείρησης.
Τοπικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι μία από τις βασικές θεωρίες που εξετάζουν το λιμενικό και οι ειδικοί είναι η τοξικότητα οξυγόνου, ένα φαινόμενο που μπορεί να προκληθεί όταν το μείγμα αερίων στη φιάλη δεν είναι κατάλληλο για μεγάλα βάθη. Ο πρόεδρος της Ιταλικής Εταιρείας Υποβρύχιας και Υπερβαρικής Ιατρικής, Αλφόνσο Μπολονίνι, δήλωσε ότι σε βάθος 50 μέτρων υπάρχουν πολλοί σοβαροί κίνδυνοι και ότι ένα ακατάλληλο μείγμα αναπνοής μπορεί να προκαλέσει υπεροξική κρίση, η οποία οδηγεί σε νευρολογικά προβλήματα.
Όπως πρόσθεσε, μέσα σε ένα σπήλαιο σε τέτοιο βάθος αρκεί ένα πρόβλημα ή μία κρίση πανικού για να προκληθεί χάος, καθώς η αναταραχή θολώνει το νερό και περιορίζει δραματικά την ορατότητα, αυξάνοντας τον κίνδυνο θανατηφόρων λαθών.
Παράλληλα, σύμφωνα με την Εθνική Αμυντική Δύναμη των Μαλδίβων, παραμένει ασαφές εάν η κατάδυση των Ιταλών, που πραγματοποιήθηκε σε βάθος άνω των 50 μέτρων, ήταν νόμιμη και εάν είχαν εξασφαλιστεί οι απαιτούμενες άδειες. Αποκαλύφθηκε επίσης ότι δεν υπήρχε τοπικός οδηγός που να συνοδεύει την ομάδα μέσα στο σπήλαιο, όπως απαιτεί η νομοθεσία των Μαλδίβων.
Οι Μαλδίβες, ένα σύμπλεγμα 1.192 κοραλλιογενών νησιών στον Ινδικό Ωκεανό, αποτελούν πολυτελή τουριστικό προορισμό ιδιαίτερα δημοφιλή στους δύτες. Παρότι τα δυστυχήματα που σχετίζονται με καταδύσεις και θαλάσσια σπορ θεωρούνται σχετικά σπάνια στη χώρα, τα τελευταία χρόνια έχουν καταγραφεί αρκετά θανατηφόρα περιστατικά.
