Η Μόσχα σκληραίνει τη ρητορική της απέναντι στην Ευρώπη, απειλώντας να αναπτύξει πολεμικά πλοία για την προστασία των ρωσικών ή ρωσοσυνδεδεμένων δεξαμενόπλοιων που μεταφέρουν πετρέλαιο, καθώς η πίεση της Δύσης στον «σκιώδη στόλο» κλιμακώνεται. Ο ισχυρός αξιωματούχος Νικολάι Πατρούσεφ, πρώην επικεφαλής της FSB και σήμερα πρόεδρος του ρωσικού ναυτικού συμβουλίου, προειδοποίησε ότι η Ρωσία είναι έτοιμη να απαντήσει σε αυτό που περιγράφει ως «δυτική πειρατεία» στις θάλασσες.
Σύμφωνα με τον Πατρούσεφ, μια απόπειρα θαλάσσιου αποκλεισμού της Ρωσίας ή κατάσχεσης πλοίων που συνδέονται με ρωσικά συμφέροντα δεν θα είχε καμία νομική βάση και θα συνιστούσε παραβίαση του διεθνούς δικαίου. «Αν αυτή η κατάσταση δεν επιλυθεί ειρηνικά, το ναυτικό θα σπάσει κάθε αποκλεισμό και θα κινηθεί για να τον εξαλείψει», δήλωσε, αφήνοντας ευθέως ανοιχτό το ενδεχόμενο αντιποίνων σε ευρωπαϊκά πλοία. Ο ίδιος υπενθύμισε ότι «πολλά πλοία ταξιδεύουν με ευρωπαϊκές σημαίες» και ότι η Ρωσία μπορεί να αρχίσει να «ενδιαφέρεται» για το φορτίο και τον προορισμό τους, εκπέμποντας σαφές μήνυμα κλιμάκωσης προς τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Ρωσία, πειρατές και «σκιώδης» στόλος
Η αντιπαράθεση επικεντρώνεται στον σκιώδη στόλο, έναν στόλο περίπου 1.500 γερασμένων ή χαλαρά ρυθμιζόμενων δεξαμενόπλοιων με αδιαφανή ιδιοκτησιακά καθεστώτα, που χρησιμοποιούνται για να μεταφέρουν ρωσικό αργό προς αγοραστές όπως η Κίνα και η Ινδία, παρακάμπτοντας τις δυτικές κυρώσεις. Πάνω από 600 από αυτά τα πλοία έχουν ήδη στοχοποιηθεί με κυρώσεις από την ΕΕ, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ, μέτρα που έχουν συμβάλει στον περιορισμό των ρωσικών εσόδων από το πετρέλαιο. Οι δυτικοί σύμμαχοι προειδοποιούν ότι δεξαμενόπλοια με ελλιπή έγγραφα μπορούν να αντιμετωπιστούν ως πλοία χωρίς σημαία, γεγονός που ανοίγει δρόμο για πιο επιθετικές παρεμβάσεις στη θάλασσα.
Παρά την αυξανόμενη πολιτική πίεση, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δυσκολεύονται να διαμορφώσουν ένα συνεκτικό νομικό πλαίσιο για φυσικές κατασχέσεις ή ακινητοποιήσεις των πλοίων, περιοριζόμενες κυρίως σε κυρώσεις, περιορισμούς ασφάλισης και εντατικούς ελέγχους. Πρόσφατα, το γαλλικό ναυτικό είχε σημειώσει μια πρώτη δοκιμαστική κίνηση, όταν αναχαίτισε για σύντομο διάστημα ένα δεξαμενόπλοιο που θεωρούνταν μέρος της shadow fleet στη Μεσόγειο, πριν το αφήσει να συνεχίσει το ταξίδι του. Την ίδια ώρα, οι ΗΠΑ έχουν ήδη προχωρήσει σε φυσικές παρεμβάσεις και κατασχέσεις δεξαμενόπλοιων που μεταφέρουν πετρέλαιο από τη Ρωσία, τη Βενεζουέλα και το Ιράν, δείχνοντας ότι είναι έτοιμες να τραβήξουν τη γραμμή πιο σκληρά.
Πειρατές ή προστάτες; Η Ρωσία απειλεί την Ευρώπη
Οι δηλώσεις Πατρούσεφ έγιναν ενώ ο Βρετανός υπουργός Άμυνας, Τζον Χίλι, συναντούσε τους Ευρωπαίους ομολόγους του στο περιθώριο της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου, με αντικείμενο το ενδεχόμενο κατασχέσεων δεξαμενόπλοιων του σκιώδους στόλου που συνδέονται με τη Ρωσία. Η Μόσχα επιλέγει να παρουσιάσει τα δυτικά μέτρα ως πράξεις «πειρατείας», φορτίζοντας το κλίμα με ρητορική Ψυχρού Πολέμου και μεταφέροντας το μήνυμα ότι κάθε κίνηση κατά των πλοίων της μπορεί να φέρει αντανακλαστικά χτυπήματα στην ευρωπαϊκή ναυτιλία. Η στοχευμένη αναφορά στην Ευρώπη, και όχι στις ΗΠΑ, δείχνει ότι το Κρεμλίνο αποφεύγει προς το παρόν μια πιο ωμή κλιμάκωση με την Ουάσινγκτον, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη ευαίσθητες διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία.
Την ίδια ημέρα, ανώτεροι Ουκρανοί και Ρώσοι αξιωματούχοι επρόκειτο να συναντηθούν στη Γενεύη για έναν ακόμη γύρο υψηλού ρίσκου συνομιλιών, με διαμεσολάβηση της κυβέρνησης Τραμπ, καθώς πλησιάζει η τέταρτη επέτειος της ρωσικής πλήρους εισβολής, σύμφωνα με τον Guardian.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η απειλή της Ρωσίας να κατεβάσει τον στόλο της στη θάλασσα για να προστατεύσει τα δεξαμενόπλοια ττου σκιώδους στόλου στέλνει το μήνυμα ότι το ενεργειακό μέτωπο και το μέτωπο της θάλασσας μπορούν να γίνουν οι επόμενες μεγάλες εστίες σύγκρουσης. Για την Ευρώπη, η ισορροπία ανάμεσα στην οικονομική πίεση προς τη Μόσχα και την αποφυγή μιας επικίνδυνης κλιμάκωσης στη θάλασσα γίνεται ολοένα πιο λεπτή – ιδίως όταν η Ρωσία εμφανίζεται έτοιμη να βαφτίσει τους αντιπάλους της «πειρατές» και τον εαυτό της προστάτη της ναυσιπλοΐας.
