Ο πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, φαίνεται να εξετάζει πλέον μια διευρυμένη λίστα στρατιωτικών επιλογών κατά της Τεχεράνης, σύμφωνα με αποκαλύψεις Αμερικανών αξιωματούχων. Οι προτάσεις αυτές στοχεύουν σε καίρια πλήγματα στις πυρηνικές και πυραυλικές υποδομές του Ιράν, αλλά και στην αποδυνάμωση του ίδιου του ανώτατου ηγέτη της χώρας.
Οι νέες εισηγήσεις είναι πολύ πιο επιθετικές από εκείνες που μελετούσε ο πρόεδρος πριν από δύο εβδομάδες, σύμφωνα με τους New York Times. Ενώ αρχικά η συζήτηση αφορούσε την τιμωρία του καθεστώτος για τη βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων, πλέον το Πεντάγωνο παρουσιάζει σχέδια που περιλαμβάνουν ακόμα και χερσαίες επιδρομές Αμερικανών κομάντο εντός του ιρανικού εδάφους. Παρόλο που οι διαδηλώσεις έχουν προσωρινά κοπάσει μετά τη βίαιη παρέμβαση των Αρχών, η ένταση μεταξύ των δύο χωρών παραμένει στο κόκκινο.
Ο Τραμπ πιέζει την Τεχεράνη να σταματήσει οριστικά το πυρηνικό της πρόγραμμα και να κόψει κάθε δεσμό με οργανώσεις που αποσταθεροποιούν τη Μέση Ανατολή και απειλούν το Ισραήλ. Στην Ουάσιγκτον εξετάζουν σοβαρά αν η στρατιωτική δράση είναι ο μόνος δρόμος για να επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι ή ακόμα και μια ολοκληρωτική αλλαγή καθεστώτος.
Το μοντέλο της Βενεζουέλας
Προς το παρόν, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έχει δώσει την τελική εντολή. Στελέχη της κυβέρνησης εκτιμούν πως η δημοσιοποίηση αυτών των σχεδίων ίσως λειτουργεί ως μοχλός πίεσης για να «συρθούν» οι Ιρανοί στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Η προσέγγιση αυτή θυμίζει τη στρατηγική που ακολουθήθηκε στη Βενεζουέλα: μια παρατεταμένη επίδειξη ισχύος και συγκέντρωση στρατιωτικών δυνάμεων, προκειμένου να καταρρεύσει η ηγεσία της χώρας υπό το βάρος της πίεσης.
Ωστόσο, όπως εξηγούν οι New York Times, οι αξιωματούχοι παραμένουν επιφυλακτικοί για το αν η Τεχεράνη θα δεχτεί τους αμερικανικούς όρους. Αυτοί περιλαμβάνουν τον οριστικό τερματισμό του εμπλουτισμού ουρανίου και την παράδοση όλων των αποθεμάτων – ξεκινώντας από τα 435 κιλά ουρανίου που έχουν εμπλουτιστεί σε επίπεδα σχεδόν κατάλληλα για βόμβα (αν και το μεγαλύτερο μέρος αυτού του υλικού παραμένει θαμμένο κάτω από τα συντρίμμια των πληγμάτων του περασμένου Ιουνίου).
Οι αμερικανικές απαιτήσεις επεκτείνονται επίσης στον περιορισμό του βεληνεκούς και του αριθμού των βαλλιστικών πυραύλων, καθώς και στον τερματισμό της στήριξης προς τη Χαμάς, τη Χεζμπολάχ και τους Χούθι στην Υεμένη.
Τα τρία επικρατέστερα σενάρια
Την Τετάρτη, ο κ. Τραμπ προειδοποίησε μέσω social media ότι ο στρατός είναι έτοιμος να επιτεθεί «με ταχύτητα και βία, αν χρειαστεί». Παρά τη ρητορική αυτή, Αμερικανοί αξιωματούχοι αναγνωρίζουν ότι μια επιχείρηση στο Ιράν θα ήταν πολύ πιο δύσκολη και επικίνδυνη από ό,τι στη Βενεζουέλα, καθώς το Ιράν αποτελεί έναν σαφώς πιο ικανό αντίπαλο.
Στο τραπέζι βρίσκονται τρία βασικά σενάρια:
1) Ειδικές επιχειρήσεις
Η πλέον ριψοκίνδυνη επιλογή αφορά τη μυστική αποστολή Αμερικανών κομάντο για την καταστροφή τμημάτων του πυρηνικού προγράμματος που γλίτωσαν από τους βομβαρδισμούς του Ιουνίου. Ο Τραμπ, ωστόσο, εμφανίζεται διστακτικός για χερσαίες επιχειρήσεις, αναφέροντας συχνά ως παράδειγμα προς αποφυγή την αποτυχημένη επιχείρηση του Τζίμι Κάρτερ το 1980 για τη διάσωση των Αμερικανών ομήρων.
2) Ανατροπή του Χαμενεΐ
Το σενάριο αυτό αφορά σειρά πληγμάτων σε στρατιωτικούς στόχους με σκοπό να δημιουργηθεί τέτοια αναταραχή, που θα επέτρεπε σε εσωτερικές δυνάμεις να ανατρέψουν τον 86χρονο Αγιατολάχ Χαμενεΐ. Παραμένει ασαφές το ποιος θα αναλάμβανε τη διακυβέρνηση της χώρας, εάν ο ανώτατος ηγέτης απομακρυνόταν από την εξουσία, καθώς και το αν ο οποιοσδήποτε διάδοχός του θα ήταν πιο διαλλακτικός απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες.
3) Η «γραμμή» του Ισραήλ
Το Ισραήλ φαίνεται να πιέζει για νέα κοινά πλήγματα κατά του προγράμματος βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν, το οποίο φαίνεται πως έχει ανασυγκροτηθεί μετά τον τελευταίο πόλεμο.
Αυτή την εβδομάδα, στελέχη του Λευκού Οίκου συναντήθηκαν με τον επικεφαλής των στρατιωτικών πληροφοριών του Ισραήλ, υποστράτηγο Σλόμι Μπίντερ, ενώ στην Ουάσιγκτον βρίσκεται και ο υπουργός Άμυνας της Σαουδικής Αραβίας, Πρίγκιπας Καλίντ μπιν Σαλμάν.
Παρά την κινητικότητα, δεν υπάρχει ακόμη ομοφωνία στον στενό κύκλο του Τραμπ για τον τελικό στόχο μιας στρατιωτικής ενέργειας. Επιπλέον, εγείρονται σοβαρά νομικά ερωτήματα, καθώς δεν υπάρχει έγκριση από το Κογκρέσο. Πιθανότατα, η κυβέρνηση θα επικαλεστεί τη στήριξη του Ιράν στην τρομοκρατία, όπως έπραξε και στην περίπτωση της εξόντωσης του Κασέμ Σουλεϊμανί το 2020.
Στο πεδίο, η στρατιωτική παρουσία ενισχύεται. Το αεροπλανοφόρο Abraham Lincoln, εξοπλισμένο με μαχητικά F/A-18 και F-35, βρίσκεται στην Αραβική Θάλασσα, σε απόσταση βολής από ιρανικούς στόχους, συνοδευόμενο από τρία αντιτορπιλικά. Παράλληλα, τα στρατηγικά βομβαρδιστικά μεγάλου βεληνεκούς στις ΗΠΑ παραμένουν σε κατάσταση υψηλού συναγερμού.
