Τεράστια πλήθη διαδηλωτών βγήκαν στους δρόμους στην πρωτεύουσα του Ιράν και σε άλλες πόλεις χθες, όπως δείχνουν βίντεο. Ήταν η 12η συνεχόμενη ημέρα αναταραχών που πυροδοτήθηκαν από την οργή για την κατάρρευση του ιρανικού νομίσματος και εξαπλώθηκαν σε περισσότερες από 100 πόλεις και κωμοπόλεις σε όλες τις 31 επαρχίες του Ιράν, σύμφωνα με ομάδες ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Πλάνα που επαληθεύτηκαν από διεθνή Μέσα Ενημέρωσης δείχνουν μαζικές διαδηλώσεις σε πόλεις σε ολόκληρο το Ιράν, με διαδηλωτές να μπλοκάρουν δρόμους και να βάζουν φωτιές στους δρόμους της πρωτεύουσας, αλλά και σε κτίρια.
Διαδηλωτές ακούγονται σε βίντεο που αναρτήθηκαν στο διαδίκτυο να ζητούν την ανατροπή του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, και την επιστροφή του Ρεζά Παχλαβί, του εξόριστου γιου του πρώην σάχη, ο οποίος είχε παροτρύνει τους υποστηρικτές του να βγουν στους δρόμους.
Το Human Rights Activist News Agency (HRANA) με έδρα τις ΗΠΑ ανέφερε ότι τουλάχιστον 34 διαδηλωτές – πέντε από τους οποίους ήταν παιδιά – και οκτώ μέλη των δυνάμεων ασφαλείας έχουν σκοτωθεί στις διαδηλώσεις, ενώ 2.270 άλλοι διαδηλωτές έχουν συλληφθεί. Η οργάνωση Iran Human Rights (IHR) με έδρα τη Νορβηγία ανέφερε ότι τουλάχιστον 45 διαδηλωτές, μεταξύ των οποίων οκτώ παιδιά, έχουν σκοτωθεί από τις δυνάμεις ασφαλείας.
Το BBC Persian επιβεβαίωσε τον θάνατο και την ταυτότητα 22 ατόμων, ενώ οι ιρανικές αρχές ανέφεραν τον θάνατο έξι μελών των δυνάμεων ασφαλείας.
Τεράστιες διαδηλώσεις την Πέμπτη
Το βράδυ της Πέμπτης, βίντεο που δημοσιεύτηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και επαληθεύτηκαν από το BBC Persian έδειχναν ένα μεγάλο πλήθος διαδηλωτών να κινείται κατά μήκος ενός κεντρικού δρόμου στη Μασχάντ, στο βορειοανατολικό τμήμα της χώρας.
Ακούγονται συνθήματα όπως «Ζήτω ο σάχης» και «Αυτή είναι η τελική μάχη! Ο Παχλάβι θα επιστρέψει». Σε ένα σημείο, φαίνεται μια ομάδα ανδρών να σκαρφαλώνει σε μια γέφυρα και να αφαιρεί κάτι που μοιάζει με κάμερες παρακολούθησης.
Ένα άλλο βίντεο που δημοσιεύτηκε στο διαδίκτυο έδειχνε ένα μεγάλο πλήθος διαδηλωτών να περπατά κατά μήκος ενός κεντρικού δρόμου στην ανατολική Τεχεράνη. Άλλες εικόνες δείχνουν κυβερνητικά κτίρια στις φλόγες στην Τεχεράνη.
Αλλού στο βορρά, διαδηλωτές καταγράφηκαν να φωνάζουν «Επαίσχυντος» και «Μην φοβάστε, είμαστε όλοι μαζί» μετά από μια σύγκρουση με τις δυνάμεις ασφαλείας.
Άλλα βίντεο έδειχναν διαδηλωτές να φωνάζουν «Θάνατος στον δικτάτορα» – αναφερόμενοι στον Χαμενεΐ – στην κεντρική πόλη Ισφαχάν, «Ζήτω ο σάχης» στη βόρεια πόλη Μπαμπόλ και «Μην φοβάστε, είμαστε όλοι μαζί» στη βορειοδυτική πόλη Ταμπρίζ.
Στη δυτική πόλη Ντεζφούλ, βίντεο έδειχνε ένα μεγάλο πλήθος διαδηλωτών και επίσης προσωπικό ασφαλείας που φαινόταν να ανοίγει πυρ από μια κεντρική πλατεία.
Οι βραδινές διαδηλώσεις ξεκίνησαν λίγο μετά την έκκληση του Ρεζά Παχλάβι, του οποίου ο πατέρας ανατράπηκε από την ισλαμική επανάσταση του 1979 και ζει στην Ουάσινγκτον, προς τους Ιρανούς να «βγουν στους δρόμους και, ως ενωμένο μέτωπο, να φωνάξουν τα αιτήματά τους».
Σε μια ανάρτηση στο X, ο Παχλάβι είπε ότι «εκατομμύρια Ιρανοί απαίτησαν την ελευθερία τους απόψε», περιγράφοντας τους διαδηλωτές ως «γενναίους συμπατριώτες» του. Ευχαρίστησε τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για το ότι «ζήτησε λογοδοσία από το καθεστώς» και κάλεσε τους Ευρωπαίους ηγέτες να πράξουν το ίδιο. Ο Παχλάβι κάλεσε επίσης να συνεχιστούν οι διαμαρτυρίες από τις 20:00 τοπική ώρα (16:30 GMT) την Παρασκευή το βράδυ.
Τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης υποβάθμισαν την κλίμακα των ταραχών της Πέμπτης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αρνήθηκαν ότι έλαβαν χώρα διαμαρτυρίες, δημοσιεύοντας βίντεο με άδειους δρόμους.
Κόπηκε το ίντερνετ
Εντωμεταξύ, η οργάνωση παρακολούθησης του διαδικτύου NetBlocks ανέφερε ότι τα στοιχεία της έδειχναν ότι το Ιράν βρισκόταν «εν μέσω μιας πανεθνικής διακοπής του διαδικτύου».
«Το περιστατικό ακολουθεί μια σειρά από κλιμακούμενες ψηφιακές λογοκρισίες που στοχεύουν τις διαμαρτυρίες σε ολόκληρη τη χώρα και παρεμποδίζουν το δικαίωμα του κοινού να επικοινωνεί σε μια κρίσιμη στιγμή», προειδοποίησε, αναφερόμενη σε προηγούμενες διακοπές της σύνδεσης σε διάφορες πόλεις.
Νωρίτερα την ίδια μέρα, βίντεο από τη Λομάρ, μια μικρή πόλη στη δυτική επαρχία Ιλάμ, έδειχναν ένα πλήθος να φωνάζει «Κανόνια, άρματα, πυροτεχνήματα, οι μουλάδες πρέπει να φύγουν» – μια αναφορά στο κατεστημένο. Ένα άλλο βίντεο έδειχνε ανθρώπους να πετάνε χαρτιά στον αέρα έξω από μια τράπεζα που φαινόταν να έχει διαρρηχθεί.
Άλλα βίντεο έδειχναν πολλά κλειστά καταστήματα σε μια σειρά από πόλεις και κωμοπόλεις με κουρδική πλειοψηφία στο Ιλάμ, καθώς και στις επαρχίες Κερμάνσαχ και Λορεστάν.
Ο Χαμενεΐ, ο οποίος έχει την απόλυτη εξουσία στο Ιράν, δήλωσε το Σάββατο ότι οι αρχές πρέπει να «συζητήσουν με τους διαδηλωτές», αλλά ότι «οι ταραξίες πρέπει να μπουν στη θέση τους».
Οι διαδηλώσεις ξεκίνησαν στις 28 Δεκεμβρίου, όταν οι καταστηματάρχες βγήκαν στους δρόμους της Τεχεράνης για να εκφράσουν την οργή τους για μια άλλη απότομη πτώση της αξίας του ιρανικού νομίσματος, του ριάλ, έναντι του δολαρίου ΗΠΑ στην ελεύθερη αγορά.
Το ριάλ έχει πέσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα κατά το τελευταίο έτος και ο πληθωρισμός έχει εκτοξευθεί στο 40%, καθώς οι κυρώσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν πιέζουν μια οικονομία που έχει ήδη αποδυναμωθεί από την κακοδιαχείριση και τη διαφθορά της κυβέρνησης.
Σύντομα, φοιτητές πανεπιστημίου εντάχθηκαν στις διαμαρτυρίες, οι οποίες άρχισαν να εξαπλώνονται και σε άλλες πόλεις, με το πλήθος να φωνάζει συχνά συνθήματα που επικρίνουν το κληρικό κατεστημένο.
Οι διαμαρτυρίες είναι οι πιο εκτεταμένες από την εξέγερση του 2022 που πυροδότησε ο θάνατος υπό κράτηση της Μάσχα Αμίνι, μιας νεαρής Κούρδισσας που συνελήφθη από την αστυνομία ηθών με την κατηγορία ότι δεν φορούσε σωστά το χιτζάμπ της. Σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, περισσότερα από 550 άτομα σκοτώθηκαν και 20.000 συνελήφθησαν από τις δυνάμεις ασφαλείας σε διάστημα αρκετών μηνών.
Οι μεγαλύτερες διαμαρτυρίες από την ισλαμική επανάσταση έλαβαν χώρα το 2009, όταν εκατομμύρια Ιρανοί βγήκαν στους δρόμους των μεγάλων πόλεων μετά από αμφισβητούμενες προεδρικές εκλογές, σημειώνει το BBC. Δεκάδες υποστηρικτές της αντιπολίτευσης σκοτώθηκαν και χιλιάδες συνελήφθησαν κατά τη διάρκεια της επακόλουθης καταστολής.
