Σαν σήμερα 4 Φεβρουαρίου: Ο Πάγκαλος βγάζει περίστροφο στη Βουλή μετά το ράπισμα του Τζώνη

2 ω. πριν

Newsroom

Η Βουλή των Ελλήνων έχει δει εντάσεις, ύβρεις, αποχωρήσεις και κρίσεις. Όμως σαν σήμερα, το 1924, μέσα σε μια Ελλάδα που ακόμη μετρά πληγές και λογαριασμούς μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, η ένταση ξεφεύγει επικίνδυνα όταν ένας βουλευτής σηκώνει χέρι και ένας άλλος τραβά όπλο.

Ήταν ένα στιγμιότυπο μιας εποχής όπου οι θεσμοί προσπαθούν να σταθούν όρθιοι, την ώρα που η πολιτική σύγκρουση θυμίζει συχνά μονομαχία.

Το πολιτικό κλίμα της εποχής

Οι εκλογές της 16ης Δεκεμβρίου 1923 οδηγούν στη συγκρότηση της Δ΄ Συντακτικής Συνέλευσης, με αποστολή να αποφασίσει για το πολίτευμα και να χαράξει νέα συνταγματική πορεία. Οι εργασίες αρχίζουν μέσα σε κλίμα πόλωσης, με το «πολιτειακό» να βαραίνει σχεδόν κάθε συζήτηση. Σε αυτό το φορτισμένο περιβάλλον, η αντιπαράθεση σκληραίνει και δεν μένει πάντα στο βήμα, συχνά μεταφέρεται στους διαδρόμους, στις σκάλες, στο προαύλιο.

Οι πρωταγωνιστές

Από τη μία πλευρά βρίσκεται ο Θεόδωρος Πάγκαλος, στρατιωτικός με έντονο αποτύπωμα στους πολέμους και στα κινήματα της εποχής, εκλεγμένος βουλευτής μετά τις εκλογές του 1923, σε στενή πολιτική γειτνίαση με τον βενιζελικό χώρο και με ρόλο που διεκδικεί ολοένα περισσότερο χώρο στα πράγματα.

Από την άλλη είναι ο Αθανάσιος Τζώνης, πληρεξούσιος Άρτας, που καταγράφεται ως κτηνίατρος στο επάγγελμα και σκληρός πολιτικός αντίπαλος των βενιζελικών.

Η στιγμή που όλα τινάζονται στον αέρα

Στις 4 Φεβρουαρίου 1924 η σύγκρουση ανάμεσα στους δύο άνδρες ξεφεύγει. Η ένταση βγαίνει εκτός της αίθουσας και κορυφώνεται στο προαύλιο, όπου ο Τζώνης επιτίθεται στον Πάγκαλο. Άλλες αφηγήσεις μιλούν για ράπισμα, άλλες για χτύπημα με γροθιές.

Η κίνηση που κάνει το επεισόδιο να μείνει στην Ιστορία έρχεται αμέσως μετά: ο Πάγκαλος τραβά περίστροφο και απειλεί, πριν τελικά αφοπλιστεί και αποτραπεί ο πυροβολισμός.

Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο πρόεδρος της έδρας Κωνσταντίνος Ρακτιβάν λύνει εσπευσμένα τη συνεδρίαση. Είναι μια κίνηση που δείχνει ότι το περιστατικό δεν αντιμετωπίζεται ως «ένα ακόμη επεισόδιο», αλλά ως στιγμή που μπορεί να βγει εκτός ελέγχου.

Οι συνέπειες και το πολιτικό μήνυμα

Ακολουθούν αντιδράσεις, πολιτικές πιέσεις, δημοσιεύματα και νομικές κινήσεις. Σε μεταγενέστερες συγκεντρωτικές καταγραφές αναφέρεται ότι κινείται διαδικασία μετά από μήνυση του Πάγκαλου και ότι ο Τύπος της εποχής κοιτά τους πρωταγωνιστές με τρόπο που αντανακλά τις πολιτικές του προτιμήσεις.

Λίγους μήνες αργότερα, η ίδια Συνέλευση προχωρά στην ανακήρυξη της Αβασίλευτης Δημοκρατίας, ενώ ο Πάγκαλος θα βρεθεί σύντομα σε κορυφαίες κυβερνητικές θέσεις. Το 1925 θα διακόψει βίαια την κοινοβουλευτική πορεία με πραξικόπημα.

Το επεισόδιο μοιάζει σήμερα με προειδοποιητικό σημάδι για όσα έρχονται. Όταν μια αντιπαράθεση στη Βουλή μπορεί να φτάσει ως την επίδειξη όπλου, η βία παύει να μοιάζει αδιανόητη και η θεσμική ασφάλεια δείχνει πόσο εύθραυστη είναι.

Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο

960: Στην Κίνα, ο Ζάο Κουανγκγιν ανεβαίνει στον θρόνο ως αυτοκράτορας Τάιτσου και εγκαινιάζει τη δυναστεία Σονγκ, ανοίγοντας μια μακρά περίοδο διοικητικής σταθερότητας και πολιτιστικής ακμής.

1169: Ισχυρός σεισμός σαρώνει την ανατολική Σικελία, με την Κατάνια να δέχεται το βαρύτερο πλήγμα και τις απώλειες να υπολογίζονται σε δεκάδες χιλιάδες.

1789: Το Εκλεκτορικό Κολέγιο εκλέγει ομόφωνα τον Τζορτζ Ουάσινγκτον ως πρώτο πρόεδρο των ΗΠΑ, σε μια στιγμή που «κλειδώνει» το νέο πολιτειακό μοντέλο της χώρας.

1867: Καταστροφικός σεισμός πλήττει την Κεφαλλονιά, με εκατοντάδες νεκρούς και χιλιάδες σπίτια να καταρρέουν ή να καταστρέφονται, σε ένα από τα πιο βαριά χτυπήματα που έχει καταγραφεί στα Ιόνια.

1900: Στην Αθήνα διαπιστώνεται ότι το νερό που φτάνει από το Αδριάνειο Υδραγωγείο είναι μολυσμένο, με την αιτία να αποδίδεται σε τεράστιο βόθρο δίπλα στη διαδρομή του. Το περιστατικό αναδεικνύει την ευαλωτότητα της τότε ύδρευσης, που στηρίζεται κατά περιόδους σε ένα υπόγειο ρωμαϊκό έργο του 2ου αιώνα μ.Χ., κατασκευασμένο επί Αδριανός, το οποίο συνέχισε να αξιοποιείται μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα και εξακολουθεί να αποτελεί ένα μοναδικό τεχνικό μνημείο της πόλης.

1943: Στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, οι Γερμανοί εκτελούν με εκτελεστικό απόσπασμα τον Κώστα Περρίκο, αξιωματικό της Πολεμικής Αεροπορίας και επικεφαλής της ΠΕΑΝ, που είχε συνδέσει το όνομά του με την ανατίναξη των γραφείων της φιλοναζιστικής ΕΣΠΟ στο κέντρο της Αθήνας, πλήγμα που διέλυσε την προσπάθεια στρατολόγησης Ελλήνων για μια «Ελληνική Λεγεώνα» στο πλευρό της Βέρμαχτ. Είχε συλληφθεί μετά από προδοσία και καταδικαστεί σε θάνατο από στρατοδικείο, με την εκτέλεσή του να περνά στη μνήμη της Κατοχής ως από τις πιο ηχηρές πράξεις αντίστασης στην Αθήνα.

1945: Αρχίζει η Διάσκεψη της Γιάλτας με τους ηγέτες των Συμμάχων να διαμορφώνουν τις βασικές γραμμές για την επόμενη μέρα στην Ευρώπη και τον μεταπολεμικό κόσμο.

Λονδίνο, 4 Φεβρουαρίου 1941: το Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας ανακοινώνει ότι σύντομα θα διανεμηθούν νέου τύπου μάσκες κατά των αερίων σε ανθρώπους που δεν μπορούν να φορέσουν τις συνηθισμένες αντιασφυξιογόνες μάσκες, σε μια περίοδο που η Βρετανία βρίσκεται μέσα στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και ζει υπό τον φόβο αεροπορικών επιδρομών και πιθανής χρήσης χημικών όπλων. (AP Photo)

1959: Στη Ζυρίχη μπαίνει σε κρίσιμη φάση η ελληνοτουρκική διαπραγμάτευση για το Κυπριακό, η οποία μέσα στο 1959 οδηγεί στις Συμφωνίες Ζυρίχης και Λονδίνου.

1961: Ιδρύεται το ΚΘΒΕ, με έδρα τη Θεσσαλονίκη, και εξελίσσεται σε έναν από τους βασικούς θεσμούς του ελληνικού θεάτρου με σταθερή παραγωγή και περιοδείες.

Γυμνός εισβολέας στη σκηνή των Όσκαρ το 1974: ο Ρόμπερτ Όπελ περνά απρόσμενα πίσω από τον παρουσιαστή Ντέιβιντ Νίβεν, την ώρα που εκείνος κοιτά αποσβολωμένος το κοινό, σε μία από τις πιο διάσημες στιγμές «σόου» στην ιστορία της τελετής στο Λος Άντζελες. (AP Photo)

1992: Στη Βενεζουέλα εκδηλώνεται απόπειρα πραξικοπήματος υπό τον Ούγκο Τσάβες, μια αποτυχία που όμως τον βάζει στο επίκεντρο και προαναγγέλλει την πολιτική του άνοδο.

1996: Η Τανσού Τσιλέρ επαναφέρει τη γραμμή του casus belli για τα 12 ναυτικά μίλια και ανεβάζει τους τόνους για το καθεστώς νησίδων και βραχονησίδων, σε περίοδο έντασης μετά την κρίση των Ιμίων.

Σικάγο, 4 Φεβρουαρίου 1977: σκηνές χάους μετά το δυστύχημα σε υπερυψωμένο συρμό της Chicago Transit Authority, όταν τρία βαγόνια αποκολλώνται και πέφτουν στο οδόστρωμα, προκαλώντας τον θάνατο επιβατών και τον τραυματισμό δεκάδων, ενώ σωστικά συνεργεία και αστυνομία σπεύδουν στο σημείο. (AP Photo)

2000: Κυκλοφορεί το «The Sims» και γίνεται φαινόμενο στην κουλτούρα του gaming, καθιερώνοντας τη «ζωή σε προσομοίωση» ως ξεχωριστό είδος παιχνιδιού.

2004: Ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ λανσάρει το «Thefacebook», που πολύ γρήγορα εξελίσσεται στο Facebook και αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η κοινωνική δικτύωση online.

2004: Στη Μασαχουσέτη, το ανώτατο δικαστήριο απορρίπτει ως ανεπαρκείς τις πολιτικές ενώσεις ως υποκατάστατο του γάμου, ενισχύοντας καθοριστικά τη διαδρομή προς την ισότητα στον γάμο.

2016: Στην Ελλάδα πραγματοποιείται πανελλαδική απεργία για το ασφαλιστικό, με συνδικάτα και εργαζομένους να αντιδρούν στις προωθούμενες αλλαγές και μαζικές συγκεντρώσεις στο κέντρο της Αθήνας.

2018: 2018: Στο Σύνταγμα πραγματοποιείται μαζικό συλλαλητήριο για το ονοματολογικό, με κεντρικό αίτημα να μην περιλαμβάνει ο όρος «Μακεδονία» την τελική ονομασία της τότε ΠΓΔΜ. Οι εκτιμήσεις για τη συμμετοχή αποκλίνουν έντονα, καθώς η Αστυνομία κάνει λόγο για περίπου 140.000 συγκεντρωμένους, ενώ οι διοργανωτές ανεβάζουν τον αριθμό σε εκατοντάδες χιλιάδες έως και πάνω από 1 εκατομμύριο, σε μια διαδήλωση που αποκτά ιδιαίτερο πολιτικό βάρος και έντονη δημοσιότητα, με ομιλία και του Μίκη Θεοδωράκη και με μεμονωμένα επεισόδια σε παράπλευρα σημεία του κέντρου.

Γεννήσεις

1815 – Αλέξανδρος Κουμουνδούρος (4 Φεβρουαρίου 1815 – 26 Φεβρουαρίου 1883), Έλληνας πολιτικός και από τους πιο ισχυρούς πρωταγωνιστές του ελληνικού Μεσοπολέμου. Υπήρξε ιδρυτής του «Εθνικού Κόμματος» και διετέλεσε πρωθυπουργός δέκα φορές, σε μια περίοδο αλλεπάλληλων κυβερνητικών αλλαγών. Η μεγαλύτερη διπλωματική του επιτυχία συνδέεται με την προσάρτηση της Θεσσαλίας και της Άρτας το 1881, που ενίσχυσε σημαντικά το ελληνικό κράτος.

1913 – Ρόζα Παρκς (Rosa Parks, 4 Φεβρουαρίου 1913 – 24 Οκτωβρίου 2005), Αμερικανίδα ακτιβίστρια των πολιτικών δικαιωμάτων, που έγινε σύμβολο του αγώνα κατά των φυλετικών διακρίσεων στις Η.Π.Α. Η άρνησή της να παραχωρήσει τη θέση της σε λευκό επιβάτη σε λεωφορείο στο Μοντγκόμερι πυροδότησε το μποϊκοτάζ των λεωφορείων και έδωσε ώθηση στο ευρύτερο κίνημα. Υπήρξε ενεργό μέλος της NAACP και τιμήθηκε με κορυφαίες διακρίσεις.

1951 – Γιώργος Παπαδάκης (4 Φεβρουαρίου 1951 – 4 Ιανουαρίου 2026), Έλληνας δημοσιογράφος και τηλεοπτικός παρουσιαστής, από τα πρόσωπα που ταύτισαν το κοινό με την πρωινή ενημέρωση. Δημιούργησε και καθιέρωσε την εκπομπή Καλημέρα Ελλάδα στον ΑΝΤ1, που βγήκε πρώτη φορά στον αέρα το 1992 και εξελίχθηκε σε σταθερό σημείο αναφοράς για δεκαετίες. Ξεχώρισε για το άμεσο ύφος, τις συνεντεύξεις και τη σχολαστική επιμονή του στην επικαιρότητα.

1990 – Κατερίνα Στεφανίδη (4 Φεβρουαρίου 1990 – ), Ελληνίδα αθλήτρια του άλματος επί κοντώ, από τις κορυφαίες μορφές του ελληνικού στίβου στη σύγχρονη εποχή. Κατέκτησε χρυσό μετάλλιο στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Ρίο το 2016 και στέφθηκε παγκόσμια πρωταθλήτρια το 2017, χτίζοντας σταθερά μια καριέρα υψηλής κλάσης με μεγάλες διακρίσεις σε κορυφαίες διοργανώσεις. Σπούδασε και αγωνίστηκε στις ΗΠΑ, ενώ ξεχωρίζει για τη συνέπεια και την ψυχραιμία της σε μεγάλους τελικούς.

Θάνατοι

1843 – Θεόδωρος Κολοκοτρώνης (3 Απριλίου 1770 – 4 Φεβρουαρίου 1843), Έλληνας στρατηγός και ηγετική μορφή της Ελληνικής Επανάστασης. Γνωστός ως «Γέρος του Μοριά», συνέδεσε το όνομά του με την άλωση της Τριπολιτσάς και τη νίκη στα Δερβενάκια, που ανέκοψε την οθωμανική αντεπίθεση. Στα τελευταία χρόνια συγκρούστηκε με την Αντιβασιλεία, καταδικάστηκε για εσχάτη προδοσία και αμνηστεύτηκε, αφήνοντας και απομνημονεύματα-κλειδί για τον Αγώνα.

1943 – Κώστας Περρίκος (23 Απριλίου 1905 – 4 Φεβρουαρίου 1943), Έλληνας αξιωματικός της Πολεμικής Αεροπορίας και ηγετική μορφή της Εθνικής Αντίστασης, ως αρχηγός της ΠΕΑΝ. Η πιο γνωστή ενέργειά του ήταν η ανατίναξη των γραφείων της φιλοναζιστικής ΕΣΠΟ στο κέντρο της Αθήνα το 1942, χτύπημα που ανέβασε το ηθικό και διέλυσε τα σχέδια στρατολόγησης. Συνελήφθη μετά από προδοσία και εκτελέστηκε στο Σκοπευτήριο Καισαριανής.

1991 – Ελένη Σκούρα (21 Δεκεμβρίου 1896 – 4 Φεβρουαρίου 1991), Ελληνίδα δικηγόρος και πολιτικός από τον Βόλος. Το 1953 γίνεται η πρώτη γυναίκα που εκλέγεται βουλευτής στη Βουλή των Ελλήνων, σε αναπληρωματική εκλογή στη Θεσσαλονίκη, ανοίγοντας νέα σελίδα για τη γυναικεία εκπροσώπηση. Εξελέγη με τον Ελληνικός Συναγερμός και είχε ενεργό παρουσία σε κοινωνικές και φιλανθρωπικές πρωτοβουλίες, με έμφαση στα δικαιώματα των γυναικών.