Η υπόθεση του αντισυνταγματάρχη Κονσταντίν Φρόλοφ, με το χαρακτηριστικό προσωνύμιο «Εκτελεστής», αποκαλύπτει ένα ακόμη σκοτεινό κεφάλαιο διαφθοράς στον στρατό της Ρωσίας. Προβεβλημένος ως ήρωας από την κρατική προπαγάνδα, βραβευμένος με τέσσερα Τάγματα Ανδρείας και σύμβολο της «νίκης» στην Ουκρανία, βρίσκεται τώρα αντιμέτωπος με βαριές κατηγορίες για απάτη, δωροδοκία και παράνομη διακίνηση όπλων. Σύμφωνα με την Ανακριτική Επιτροπή, η υπόθεση αφορά ένα κύκλωμα ψεύτικων τραυματισμών και «σκηνοθετημένων» πληγών στο πεδίο της μάχης με στόχο την απομύζηση κρατικών αποζημιώσεων.
Η κατηγορία είναι συνταρακτική: περισσότεροι από 30 στρατιώτες και νοσοκόμοι της ελίτ 83ης Αερομεταφερόμενης Ταξιαρχίας φέρονται να πυροβολούσαν τον εαυτό τους ή να συμμετείχαν σε εικονικούς τραυματισμούς για να εξασφαλίζουν γενναίες αποζημιώσεις για «τραύματα μάχης», από τις οποίες οι διοικητές έπαιρναν τη μερίδα του λέοντος. Η ζημιά για τον ρωσικό στρατό υπολογίζεται στα 200 εκατομμύρια ρούβλια, περίπου 2,6 εκατ. δολάρια, σύμφωνα με τα ρωσικά στοιχεία. Ο Φρόλοφ έχει συνάψει προσυμφωνία παραδοχής ενοχής, γεγονός που μπορεί να του εξασφαλίσει ηπιότερη ποινή, αν και ο ίδιος αμφισβητεί τις πιο ακραίες πτυχές του κατηγορητηρίου.
Ρωσία και στρατός: Η «βιομηχανία» των τραυμάτων
Σε τηλεφωνική του συνέντευξη από κέντρο προφυλάκισης, ο Φρόλοφ δεν αρνείται ότι συμμετείχε σε ένα σύστημα «μαγειρέματος» των φακέλων αποζημιώσεων, επιμένει όμως ότι το σχήμα βασιζόταν σε παραποιημένα έγγραφα και όχι σε αυτοπυροβολισμούς. Όπως λέει, στρατιώτες με πολλαπλά τραύματα δήλωναν ότι αυτά προήλθαν από διαφορετικά περιστατικά για να λάβουν πολλαπλές πληρωμές, κάτι που ο ίδιος δεν θεωρεί «πραγματική απάτη». Παράλληλα, αντικρούει την κατηγορία ότι οι δικές του πληγές ήταν αυτοπροκαλούμενες, ενώ παραδέχεται ότι κράτησε κάποια όπλα ως «αναμνηστικά», γεγονός που τροφοδοτεί την εις βάρος του δίωξη για παράνομη διακίνηση οπλισμού.
Το πλαίσιο ενισχύθηκε από προεδρικό διάταγμα του Βλαντιμίρ Πούτιν, το οποίο προβλέπει αποζημίωση 3 εκατ. ρούβλια (περίπου 39.000 δολάρια) για σοβαρούς τραυματισμούς και 1 εκατ. για ελαφρύτερους, δημιουργώντας ισχυρό οικονομικό κίνητρο για την υπερβολή ή και την κατασκευή τραυμάτων. Παλιός αλεξιπτωτιστής της ταξιαρχίας αναφέρει ότι αποτελούσε «κοινή πρακτική» οι διοικητές να ενθαρρύνουν τους άνδρες να διογκώνουν ή να «προσαρμόζουν» τις αναφορές τραυματισμού, με αντάλλαγμα να αποδίδουν μέρος των χρημάτων στους ανώτερους. Ο ίδιος περιγράφει ένα κυνικό σύστημα: «Θες άδεια; Πρέπει να τραυματιστείς. Σε τραυματίζουμε, μας δίνεις το ένα εκατομμύριο και εσύ μένεις με δύο», με το μερίδιο των διοικητών να φτάνει περίπου τα 13.000 δολάρια.
Ρωσία: Διαφθορά, στρατός και «ιερός» πόλεμος
Το σκάνδαλο της 83ης Ταξιαρχίας φωτίζει τη βαθιά ριζωμένη διαφθορά στις ένοπλες δυνάμεις της Ρωσίας, την ώρα που ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει μετατραπεί για πολλούς σε πεδίο κερδοσκοπίας. Άλλος στρατιώτης της ίδιας μονάδας σημειώνει ότι «τα χρήματα εξακολουθούν να καθορίζουν τα πάντα» στον ρωσικό στρατό και ότι ο πόλεμος έχει καταστεί «μεγάλη μπίζνα» για ορισμένους. Αναλυτές εκτιμούν ότι το Κρεμλίνο προσπαθεί να κρατήσει υπό έλεγχο ένα «αποσυντεθειμένο και απογοητευμένο» σώμα αξιωματικών, επιτρέποντας σε κάποιους να πλουτίζουν ενώ κατά καιρούς «θυσιάζει» άλλους ως παραδείγματα προς αποφυγή.
Την τελευταία διετία, τουλάχιστον δώδεκα υψηλόβαθμοι αξιωματικοί και στρατηγοί, μαζί με δεκάδες κατώτερους αξιωματικούς, έχουν βρεθεί αντιμέτωποι με διώξεις για διαφθορά, σε μια προσπάθεια να σταλεί μήνυμα ότι η υπερβολική απληστία έχει κόστος. Όπως σημειώνουν ειδικοί, όταν κάποιοι επωφελούνται οικονομικά από έναν πόλεμο που ο Πούτιν παρουσιάζει ως «ιερό», δημιουργείται πρόσφορο έδαφος για εσωτερικές αντιπαραθέσεις και για υπηρεσίες ασφαλείας που επιδιώκουν άνοδο στην ιεραρχία μέσα από τέτοιες υποθέσεις. Την ίδια στιγμή, η υπόθεση Φρόλοφ τροφοδοτεί και τη λαϊκή οργή εντός Ρωσίας απέναντι σε ένα στρατιωτικό σύστημα που ανταμείβει πλουσιοπάροχα τους μαχητές, την ώρα που πολλοί πολίτες θεωρούν ότι οι στρατιώτες πολεμούν κυρίως «για τα χρήματα».
Ρωσία, στρατός και προνόμια εν μέσω πολέμου
Ο Φρόλοφ υποστηρίζει ότι στοχοποιείται επιλεκτικά, την ώρα που η Μόσχα έχει προσφέρει αμνηστία σε χιλιάδες καταδικασμένους, με αντάλλαγμα να σταλούν στο μέτωπο. Ο ίδιος τονίζει ότι «είχε κυρίως κατάδικους υπό τις διαταγές του» και καταγγέλλει «διπλά μέτρα και σταθμά», λέγοντας ότι ενώ «σχεδόν τα πάντα συγχωρούνται» για όσους πηγαίνουν να πολεμήσουν, εκείνος και οι συναποκαλούμενοι συνεργοί του απομακρύνθηκαν από το μέτωπο και οδηγήθηκαν στη φυλακή. Παράλληλα, ισχυρίζεται ότι η δίωξή του αποτελεί εκδίκηση για βίντεο όπου κατήγγειλε ανώτερο αξιωματούχο του υπουργείου Άμυνας για ανικανότητα και αποστολή στρατιωτών σε «κρεατομηχανή» επιθέσεων, αλλά και μοχλό πίεσης προς τον πατέρα του, πρώην υψηλόβαθμο στέλεχος της Roscosmos, ο οποίος επίσης αντιμετωπίζει κατηγορίες διαφθοράς, όπως γράφουν οι New York Times.
Παρά την πτώση του σε δυσμένεια, η δημόσια εικόνα του Φρόλοφ αποκαλύπτει το χάσμα ανάμεσα στην προπαγάνδα και την πραγματικότητα του πολέμου: ενώ παρουσιαζόταν ως ατσαλωμένος διοικητής, εμφανιζόταν ταυτόχρονα στα κοινωνικά δίκτυα της συζύγου του σε διακοπές, γάμους, βόλτες με τζετ σκι στον Κόλπο της Φινλανδίας και πάρτι γενεθλίων. Αυτές οι εικόνες ενός αξιωματικού που «γλεντά» μακριά από το μέτωπο, την ώρα που η Ρωσία μιλά για υπαρξιακό αγώνα στην Ουκρανία, εντείνουν την εντύπωση ότι η διαφθορά στον στρατό της Ρωσίας δεν είναι εξαίρεση, αλλά οργανικό στοιχείο ενός πολέμου που για πολλούς εμπλεκόμενους έχει γίνει εργαλείο πλουτισμού.
