Παρά το γεγονός ότι η ανάγκη για οικονομική προετοιμασία της συνταξιοδότησης αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο, η πραγματικότητα στην Ελλάδα παραμένει ανησυχητική. Σύμφωνα με πανευρωπαϊκή έρευνα της Insurance Europe, η πλειονότητα των Ελλήνων δεν βάζει στην άκρη χρήματα για τα χρόνια μετά την αποχώρηση από την εργασία.
Η μελέτη βασίστηκε σε δείγμα 12.700 πολιτών από 12 χώρες της Ευρώπης και αποτυπώνει ένα σαφές χάσμα ανάμεσα στην πρόθεση και την πράξη. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τέσσερις στους δέκα πολίτες δεν αποταμιεύουν για τη σύνταξή τους. Στην Ελλάδα, το ποσοστό αυτό εκτοξεύεται στο 59%, γεγονός που τη φέρνει αισθητά πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το ότι η έλλειψη αποταμίευσης δεν οφείλεται στην αδιαφορία. Αντίθετα, το 76% των Ελλήνων δηλώνει θετικά διακείμενο απέναντι στη συνταξιοδοτική αποταμίευση. Ωστόσο, η οικονομική στενότητα λειτουργεί ως βασικό εμπόδιο: το 44% αναφέρει ότι θα ήθελε να αποταμιεύει, αλλά δεν διαθέτει τα απαραίτητα περιθώρια, ενώ ένα επιπλέον 17% δηλώνει πως ενδιαφέρεται, αλλά αισθάνεται ανεπαρκώς ενημερωμένο.
Παράλληλα, ένα 15% εμφανίζεται αποφασισμένο να ξεκινήσει αποταμίευση στο άμεσο μέλλον, στοιχείο που δείχνει ότι υπάρχει δυναμικό για αλλαγή, εφόσον υπάρξουν τα κατάλληλα εργαλεία και κίνητρα.
Από όσους ήδη αποταμιεύουν για τη σύνταξή τους, σημαντικό ρόλο φαίνεται να παίζει η ανθρώπινη επαφή. Σχεδόν τρεις στους δέκα ξεκίνησαν μετά από συζήτηση με ασφαλιστικό διαμεσολαβητή, ενώ αντίστοιχο ποσοστό επηρεάστηκε από φίλους ή πληροφορίες στα social media – ποσοστό υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Επιπλέον, σχεδόν ένας στους πέντε εντάχθηκε σε ομαδικό συνταξιοδοτικό πρόγραμμα μέσω του εργοδότη του.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι πολίτες δεν αναζητούν μόνο ψηφιακές λύσεις, αλλά προτιμούν έναν συνδυασμό τεχνολογίας και προσωπικής καθοδήγησης, ειδικά όταν πρόκειται για μακροπρόθεσμες οικονομικές αποφάσεις.
Σύνταξη ή εφάπαξ;
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η στάση των Ελλήνων απέναντι στον τρόπο καταβολής των αποταμιεύσεών τους. Σε θεωρητικό επίπεδο, σχεδόν οι μισοί δηλώνουν ότι θα προτιμούσαν μηνιαία σύνταξη, έναντι 27% που επιλέγει το εφάπαξ. Όταν όμως το δίλημμα γίνεται πιο συγκεκριμένο –50.000 ευρώ εφάπαξ ή 2.500 ευρώ τον χρόνο για όλη τη ζωή– τα δεδομένα ανατρέπονται: το 62% επιλέγει το εφάπαξ ποσό.
Η αντίφαση αυτή αποτυπώνει αφενός την ανάγκη για άμεση ρευστότητα, αφετέρου την έλλειψη μακροπρόθεσμου σχεδιασμού, στοιχείο που χαρακτηρίζει μεγάλο μέρος των ελληνικών νοικοκυριών.
Κοινός παρονομαστής σε όλες τις απαντήσεις είναι η σημασία της ασφάλειας της αποταμίευσης και της αξιοπιστίας του παρόχου. Οι Έλληνες κατατάσσουν τη φερεγγυότητα και τη διαφάνεια στις πρώτες θέσεις των κριτηρίων επιλογής συνταξιοδοτικών προϊόντων, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία ισχυρών θεσμικών πλαισίων και καθαρών κανόνων.
Όπως επισημαίνει σε ανακοίνωσή της η Ένωση Ασφαλιστικών Εταιρειών Ελλάδας, τα ευρήματα της έρευνας καταδεικνύουν την ανάγκη για στοχευμένες πολιτικές που θα ενισχύουν την εμπιστοσύνη των πολιτών, θα βελτιώνουν την ενημέρωση και θα διευκολύνουν την πρόσβαση σε ασφαλή και ευέλικτα προϊόντα αποταμίευσης.
Συμπλήρωμα, όχι υποκατάστατο
Στο ίδιο πλαίσιο, η ιδιωτική ασφάλιση προβάλλεται ως κρίσιμος συμπληρωματικός πυλώνας του συνταξιοδοτικού συστήματος. Δεν έρχεται να αντικαταστήσει την κρατική σύνταξη, αλλά να ενισχύσει το τελικό εισόδημα των μελλοντικών συνταξιούχων και να λειτουργήσει ως δίχτυ ασφαλείας σε ένα περιβάλλον δημογραφικών πιέσεων και αβεβαιότητας.
Το συμπέρασμα της έρευνας είναι σαφές: η διάθεση υπάρχει, αλλά χωρίς ουσιαστική στήριξη, ενημέρωση και οικονομικά περιθώρια, η συνταξιοδοτική αποταμίευση παραμένει για πολλούς Έλληνες μια καλή πρόθεση που δύσκολα γίνεται πράξη.
