Η Τουρκία προχώρησε σε απαγόρευση των εξαγωγών κοτόπουλου και σε εκτεταμένους ελέγχους για την καταπολέμηση των «υπερβολικών» τιμών στα τρόφιμα, ενόψει του Ραμαζανιού, σε μια περίοδο έντονων οικονομικών πιέσεων, επίμονου πληθωρισμού και έντονης δημόσιας αντιπαράθεσης που πυροδοτήθηκε από καταγγελία για λογαριασμό περίπου 460 ευρώ σε εστιατόριο για μία μερίδα κεφτεδάκια.
Επιθεωρητές έχουν αναπτυχθεί σε ολόκληρη τη χώρα με εντολή να ελέγξουν αγορές και καταστήματα για αυτό που οι υπουργοί περιγράφουν ως «άδικες αυξήσεις τιμών, πρακτικές που διαταράσσουν την αγορά και προσπάθειες παραπλάνησης των καταναλωτών». Παράλληλα, το υπουργείο Εμπορίου ανέστειλε τις εξαγωγές κοτόπουλου, έπειτα από αυξήσεις τιμών έως και 15% από παραγωγούς και λιανεμπόρους.
Οι αυξήσεις τιμών έχουν υπονομεύσει τη δημοφιλία της κυβέρνησης του προέδρου, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, με πρόσφατες δημοσκοπήσεις να δείχνουν ότι περίπου τρεις στους τέσσερις Τούρκους θεωρούν πως η οικονομία διαχειρίζεται ανεπαρκώς, όπως τονίζουν οι FT. «Βρισκόμαστε στο πεδίο απέναντι στην αισχροκέρδεια και τις πρακτικές υπερβολικής τιμολόγησης», δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ο υπουργός Εμπορίου, Ομέρ Μπολάτ, υπογραμμίζοντας ότι οι έλεγχοι θα συνεχιστούν «με αποφασιστικότητα, ώστε οι πολίτες να μπορούν να ψωνίζουν με ηρεμία, όπως αρμόζει στην πνευματική ατμόσφαιρα του Ραμαζανιού».
Το Ραμαζάνι, που ξεκινά στην Τουρκία την Πέμπτη, αποτελεί τον ιερότερο αλλά και πιο εορταστικό μήνα του ισλαμικού ημερολογίου. Οι πιστοί απέχουν από φαγητό και ποτό από την ανατολή έως τη δύση του ήλιου και διακόπτουν τη νηστεία μετά το σούρουπο με ένα μεγάλο δείπνο, πρακτική που συχνά συγκεντρώνει τη ζήτηση τροφίμων και προκαλεί άνοδο των τιμών. Ωστόσο, η φετινή προ-ραμαζανική εκστρατεία, η οποία συνοδεύεται από πρόστιμα που μπορούν να φτάσουν τα 1,8 εκατ. λίρες (περίπου 35.000 ευρώ) για «υπερβολικές αυξήσεις τιμών», αντανακλά και την αυξανόμενη κοινωνική δυσαρέσκεια για το κόστος ζωής.
Σύμφωνα με την τελευταία κυβερνητική έρευνα για την ικανοποίηση από τη ζωή, πάνω από το ένα τρίτο των Τούρκων δηλώνουν ότι το κόστος διαβίωσης αποτελεί πλέον το μεγαλύτερο πρόβλημά τους, με τον πληθωρισμό τροφίμων, που κινείται στο 32%, να βρίσκεται στο επίκεντρο των ανησυχιών. Ακόμη και εύποροι βιομήχανοι εκφράζουν παράπονα. Ο Μπουρχάν Οζντεμίρ, πρόεδρος της φιλοκυβερνητικής επιχειρηματικής ένωσης MÜSİAD, δήλωσε ότι «κανείς στην Τουρκία δεν φαίνεται να γνωρίζει πλέον πόσο κοστίζει οτιδήποτε», σημειώνοντας πως είναι αφύσικο να κοστίζει το τσάι 500 λίρες σε ένα σημείο και 5 λίρες σε άλλο, προσθέτοντας ότι τέτοια απόκλιση τιμών δεν υπάρχει πουθενά αλλού στον κόσμο.
Οι στρεβλώσεις στις τιμές των τροφίμων αποτελούν διαχρονικά ευαίσθητο ζήτημα. Πριν από έξι χρόνια, ο τότε υπουργός Οικονομικών, Μπεράτ Αλμπαϊράκ, γαμπρός του προέδρου Ερντογάν, είχε κατηγορήσει αγρότες για αποθεματοποίηση προϊόντων με στόχο τη μεταγενέστερη πώληση σε υψηλότερες τιμές, χαρακτηρίζοντας την πρακτική αυτή «τρομοκρατία τροφίμων».
Ο σημερινός υπουργός Οικονομικών, Μεχμέτ Σιμσέκ, υιοθετεί πιο τεχνοκρατική γλώσσα, συμβατή με τις ορθόδοξες πολιτικές που εφαρμόζει σχεδόν τα τελευταία τρία χρόνια, προσπαθώντας να περιορίσει τις απότομες αυξήσεις τιμών που είχαν προκληθεί από τις πολιτικές εξαιρετικά χαμηλών επιτοκίων της περιόδου Αλμπαϊράκ. Μετά την άνοδο των τιμών τροφίμων κατά 7% τον περασμένο μήνα, ο Σιμσέκ απέδωσε την αύξηση σε «δυσμενείς καιρικές συνθήκες», εκτιμώντας ότι θα έχει περιορισμένη επίδραση στη «βασική τάση του πληθωρισμού».
Ωστόσο, λίγοι Τούρκοι φαίνεται να συμμερίζονται αυτές τις εκτιμήσεις. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, παρότι επαίνεσε τις μεταρρυθμίσεις του Σιμσέκ, προειδοποίησε ότι ο πληθωρισμός «παραμένει πολύ πάνω από τον στόχο», επιβαρύνει τις ανισότητες και ότι οι ευμετάβλητες τιμές τροφίμων αποτελούν έναν από τους βασικούς κινδύνους για τον στόχο της κεντρικής τράπεζας.
Ο πληθωρισμός, που σήμερα διαμορφώνεται στο 31%, έχει υποχωρήσει από το ιστορικό υψηλό του 86% πριν από τριάμισι χρόνια. Παρ’ όλα αυτά, η κεντρική τράπεζα υπερέβη τον στόχο του 24% για το προηγούμενο έτος, ενώ έρευνες νοικοκυριών δείχνουν ότι οι πολίτες εκτιμούν πως ο πληθωρισμός φέτος μπορεί να φτάσει έως και το τριπλάσιο του επίσημου στόχου 16% για το 2026.
Την πολυπλοκότητα της οικονομικής κατάστασης ανέδειξε πρόσφατο περιστατικό που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Ο υφυπουργός Εμπορίου, Μαχμούτ Γκιουρτζάν, απάντησε σε καταγγελίες που κυκλοφόρησαν «σε διάφορες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης και ειδησεογραφικούς ιστότοπους» σχετικά με πελάτη που υποστήριξε ότι χρεώθηκε 22.850 τουρκικές λίρες για μία μερίδα κεφτεδάκια και μία σαλάτα. Όπως ανέφερε, έπειτα από έρευνα διαπιστώθηκε ότι ο καταναλωτής, ο οποίος κατονομάζεται ως Μουράτ Σ., είχε παραγγείλει και άλλα φαγητά, καθώς και αλκοολούχα και μη αλκοολούχα ποτά.
