Ένα ακόμη ουσιαστικό βήμα προς την εδραίωση της Ελλάδας ως βασικού ενεργειακού και γεωπολιτικού κόμβου στην Ανατολική Μεσόγειο έγινε στην Ουάσιγκτον, με την έγκριση από την Επιτροπή Διεθνών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων νομοθετικής πρωτοβουλίας που εντάσσει επίσημα την περιοχή μας στον αμερικανικό στρατηγικό σχεδιασμό. Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα για την Αθήνα, καθώς συνοδεύεται από σαφή πολιτική στήριξη των ΗΠΑ σε κρίσιμα έργα ενέργειας, όπως είναι ο δεύτερος πλωτός σταθμός LNG (υγροποιημένου φυσικού αερίου), η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Αιγύπτου (GREGY) και ο αγωγός TAP.
Το νομοσχέδιο, με την ονομασία «Eastern Mediterranean Gateway Act», εγκρίθηκε σε επίπεδο Κοινοβουλευτικής Επιτροπής και πλέον έχει ανοίξει ο δρόμος για τη συζήτησή του στην Ολομέλεια. Σύμφωνα με τους γνωρίζοντες, θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι το σχέδιο νόμου θα περάσει, ακόμη κι αν ενσωματωθεί ως τροπολογία στο βασικό νομοθέτημα χρηματοδότησης της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.
Στην ουσία, το αμερικανικό Κογκρέσο επιχειρεί να θεσμοθετήσει τον ρόλο της Ανατολικής Μεσογείου ως βασικής πύλης του Οικονομικού Διαδρόμου Ινδίας – Μέσης Ανατολής – Ευρώπης, γνωστού και ως IMEC. Η Ελλάδα τοποθετείται σε κεντρική θέση σε αυτό το σχέδιο, όχι μόνο ως χώρα διέλευσης, αλλά ως πυλώνας ενεργειακής ασφάλειας και διασυνδεσιμότητας για την ευρωπαϊκή ήπειρο.
Ειδικότερα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε συγκεκριμένα έργα υποδομής που θεωρούνται κομβικά για τη λειτουργία του διαδρόμου και για τη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης της Ευρώπης. Στο πλαίσιο αυτό, οι ΗΠΑ εκφράζουν ξεκάθαρη στήριξη στην ανάπτυξη νέων τερματικών σταθμών LNG, συμπεριλαμβανομένου και του δεύτερου πλωτού σταθμού της Αλεξανδρούπολης («Θράκη FSRU»), ο οποίος ενισχύει τη δυνατότητα εισαγωγής και διανομής φυσικού αερίου μέσω της Ελλάδας. Σημειωτέον πως το έργο δεν απαιτεί κατ’ ανάγκη τη διενέργεια market test, καθώς μπορεί να προχωρήσει εφόσον υπογραφούν επαρκείς εμπορικές συμφωνίες που θα διασφαλίζουν τη βιωσιμότητά του.
Παράλληλα, επιβεβαιώνεται η σημασία του Διαδριατικού Αγωγού Φυσικού Αερίου (αγωγού TAP), ο οποίος παραμένει βασική αρτηρία μεταφοράς του πολύτιμου ορυκτού καυσίμου προς την ευρωπαϊκή αγορά από τα κοιτάσματα του Αζερμπαϊτζάν στην Κασπία Θάλασσα. Θα ξεκινά από τους Κήπους του Έβρου, στην ελληνοτουρκική μεθόριο στη Θράκη, και διασχίζοντας τη Βόρεια Ελλάδα, θα περνά στην Αλβανία και στη συνέχεια υποθαλάσσια της Αδριατικής Θάλασσας στην Ιταλία. Από εκεί θα τροφοδοτούνται οι αγορές της Δυτικής Ευρώπης.
Στο ίδιο στρατηγικό πακέτο της υπερδύναμης εντάσσεται και η ηλεκτρική υποθαλάσσια διασύνδεση Ελλάδας – Αιγύπτου, ένα έργο που αναβαθμίζει τη χώρα σε γέφυρα μεταφοράς ενέργειας από τη Βόρεια Αφρική προς την Ευρώπη και ενισχύει τη συνεργασία με το Κάιρο σε έναν τομέα υψηλής γεωπολιτικής σημασίας. Η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει το συγκεκριμένο project ως κρίσιμο κρίκο ενός ευρύτερου πλέγματος υποδομών που συνδέουν την Ανατολική Μεσόγειο με τον Ινδικό Ωκεανό και τον Κόλπο.
Η εν λόγω διασύνδεση, γνωστή και ως GREGY, θυμίζουμε ότι δεν λαμβάνει μόνο τη στήριξη των δύο κρατών, Ελλάδας και Αιγύπτου, αλλά και της Κομισιόν, καθώς το έργο έχει ενταχθεί στην 6η λίστα έργων PCI/PMI, καθώς και στο πλαίσιο Global Gateway της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο περιλαμβάνει έργα υψηλής στρατηγικής σημασίας για τη γηραιά ήπειρο. Το συγκεκριμένο project αποτελεί τη μόνη ρεαλιστική λύση για την ηλεκτρική διασύνδεση των δύο χωρών, συνδέοντας απευθείας την Αίγυπτο με την ηπειρωτική Ελλάδα χωρίς ενδιάμεσα σημεία προσαιγιάλωσης, μεταφέροντας 100% πράσινη ενέργεια που θα παράγεται από μονάδες ανανεώσιμων πηγών, ωφελώντας τόσο τους οικιακούς όσο και τους επιχειρηματικούς καταναλωτές.
Να σημειωθεί ότι το νομοθετικό κείμενο της αντίπερα όχθης του Ατλαντικού, το οποίο φέρει τη στήριξη τόσο Δημοκρατικών όσο και Ρεπουμπλικάνων, προβλέπει στενότερη συνεργασία των ΗΠΑ με χώρες-«κλειδιά» της περιοχής, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται η Ελλάδα, η Κύπρος, το Ισραήλ και η Αίγυπτος, ενώ ενισχύεται θεσμικά και το σχήμα 3+1. Παράλληλα, αναβαθμίζεται ο ρόλος του East Mediterranean Gas Forum ως πλατφόρμας περιφερειακής συνεννόησης στον τομέα της ενέργειας.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στη διάσταση της ασφάλειας, με το αμερικανικό Κογκρέσο να ζητά συστηματική ενημέρωση για την πρόοδο των πολυμερών συνεργασιών και να αναγνωρίζει πρωτοβουλίες όπως το κυπριακό κέντρο CYCLOPS ως ενδεικτικά παραδείγματα περιφερειακής σύμπραξης. Παράλληλα, προβλέπεται τακτική αξιολόγηση των ενεργειακών και αμυντικών έργων που συνδέονται με τον IMEC, με στόχο τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά τους. Για την Ελλάδα, η αμερικανική αυτή πρωτοβουλία λειτουργεί ως έμμεση αλλά σαφής πολιτική επικύρωση της στρατηγικής που ακολουθεί τα τελευταία χρόνια. Η στήριξη σε έργα όπως ο TAP, οι πλωτοί σταθμοί LNG και η διασύνδεση με την Αίγυπτο αν μη τι άλλο ενισχύουν τη διεθνή θέση της χώρας και επιβεβαιώνει ότι η Αθήνα αποτελεί βασικό κρίκο στον νέο ενεργειακό και γεωοικονομικό χάρτη που διαμορφώνεται.
