Η κυβέρνηση Τραμπ ανακοίνωσε πρόσφατα την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός μεταξύ Χαμάς και Ισραήλ και την έναρξη της δεύτερης φάσης. Η εξέλιξη αυτή αιφνιδίασε τους Παλαιστίνιους και πολλούς αναλυτές, δεδομένου ότι κανένα από τα 20 σημεία του αρχικού σχεδίου δεν έχει υλοποιηθεί επί του πεδίου – με εξαίρεση την επιστροφή των Ισραηλινών ομήρων.
Για παράδειγμα, το Ισραήλ επέτρεψε την είσοδο κάποιας βοήθειας, όχι όμως στα επίπεδα που απαιτούνται για την αντιμετώπιση της πείνας ή την υποστήριξη της ανοικοδόμησης. Παράλληλα, η βία συνεχίζεται· από την ανακοίνωση της εκεχειρίας τον περασμένο Οκτώβριο, περισσότεροι από 480 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί (συμπεριλαμβανομένων τουλάχιστον 100 παιδιών) και χιλιάδες έχουν τραυματιστεί σε ισραηλινές επιθέσεις. Πιο πρόσφατα, τρεις δημοσιογράφοι έχασαν τη ζωή τους σε αυτό που ανθρωπιστικές οργανώσεις περιέγραψαν ως στοχευμένη επίθεση.
Μια «τολμηρή νέα προσέγγιση»
Παρά ταύτα, πληθώρα προσκλήσεων έχει σταλεί σε παγκόσμιους ηγέτες και δισεκατομμυριούχους για να συμμετάσχουν στο «Συμβούλιο Ειρήνης» (Board of Peace) του προέδρου Τραμπ. Θεωρητικά, στόχος του είναι η «προώθηση της σταθερότητας και η διασφάλιση διαρκούς ειρήνης σε περιοχές που πλήττονται από συγκρούσεις».
Ωστόσο, ο Τραμπ έχει ορίσει ένα τίμημα ύψους ενός δισεκατομμυρίου δολαρίων για τη μόνιμη συμμετοχή κάθε ηγέτη. Μεταξύ αυτών που αποδέχτηκαν είναι μέλη της κυβέρνησής του, ο πρώην πρωθυπουργός της Βρετανίας, Τόνι Μπλερ, ο διευθύνων σύμβουλος της Apollo Global Management, Μαρκ Ρόουαν, και ο Ισραηλινοκύπριος δισεκατομμυριούχος, Γιακίρ Γκαμπάι. Προσκλήσεις εστάλησαν επίσης στους ακροδεξιούς προέδρους της Ουγγαρίας και της Αργεντινής, Βίκτορ Όρμπαν και Χαβιέρ Μιλέι, καθώς και στους δικτάτορες Αλεξάντρ Λουκασένκο και Βλαντίμιρ Πούτιν. Η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο εξέφρασαν επιφυλάξεις, υποστηρίζοντας ότι το συμβούλιο υπονομεύει τον ρόλο του ΟΗΕ και το διεθνές δίκαιο.
Στην επιστολή, την οποία μοιράστηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο Όρμπαν, ο Τραμπ κάνει λόγο για μια «τολμηρή νέα προσέγγιση». Όπως δήλωσε ανώνυμος διπλωμάτης στο Reuters: «Πρόκειται για έναν “ΟΗΕ του Τραμπ” που αγνοεί τις θεμελιώδεις αρχές του καταστατικού χάρτη του Οργανισμού». Μάλιστα, το καταστατικό του «Συμβουλίου Ειρήνης» δεν αναφέρει τα ανθρώπινα δικαιώματα ούτε τη Γάζα, διευκρινίζοντας την πρόθεση εφαρμογής του σε μελλοντικές συγκρούσεις.
Οι τρεις «αρχές» του Συμβουλίου
Παρά το όνομά του, το «Συμβούλιο Ειρήνης» φαίνεται να αποτελεί μια μορφή αυταρχικής διαχείρισης συγκρούσεων, που σύμφωνα με την αναπληρώτρια καθηγήτρια πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Ρίτσμοντ, Ντάνα Ελ Κουρντ, επιδιώκει την υποταγή μέσω κατασταλτικών μέσων, αγνοώντας τα βαθύτερα αίτια, τη συμφιλίωση ή τις αποζημιώσεις. Ως εργαλείο, προωθεί τρεις αρχές: το δίκαιο του ισχυρού, την εθνοκάθαρση ως μέσο επίλυσης και τον πόλεμο ως ευκαιρία για την ανάπτυξη ακινήτων (real estate).
Οι νεοαποικιοκρατικές προεκτάσεις ενός τέτοιου εποπτικού συμβουλίου -αποτελούμενου από εξωτερικούς παράγοντες για τον έλεγχο του παλαιστινιακού πληθυσμού- έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην περιοχή. Ταυτόχρονα ενώ στον Ισραηλινό πρωθυπουργό, Μπενιαμίν Νετανιάχου, δίνεται θέση στο Συμβούλιο, οι Παλαιστίνιοι αποκλείονται. Έτσι, η μία πλευρά αναβαθμίζεται, ενώ η άλλη περιθωριοποιείται, παρά το γεγονός ότι ο Νετανιάχου αντιμετωπίζει ένταλμα του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για εγκλήματα πολέμου.
Η κυβέρνηση Τραμπ ευελπιστεί ότι το σχέδιο για τη Γάζα και το «Συμβούλιο Ειρήνης» θα αποτελέσουν το «προσχέδιο» για μελλοντικές συγκρούσεις. Αυτό σημαίνει, σύμφωνα με την Κουρντ, ότι και άλλοι λαοί ενδέχεται να έχουν παρόμοια μοίρα. Οι επιτιθέμενοι -συμπεριλαμβανομένου του Ισραήλ, της Ρωσίας και των ΗΑΕ- θα μπορούν να «εξαγοράζουν» τη συμμετοχή τους στο Συμβούλιο, αποφεύγοντας τη διεθνή λογοδοσία.
Αν και θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι η κατάσταση δεν διαφέρει ριζικά από το παρελθόν, η δημιουργία του «Συμβουλίου Ειρήνης» προμηνύει ένα επικίνδυνο μέλλον. Αυτό το όργανο ενδέχεται να καθυστερήσει τη βιώσιμη επίλυση συγκρούσεων και να καταστήσει τη μαζική βία αναπόφευκτη.
«Οι άνθρωποι στη Γάζα θα πληρώσουν πρώτοι το τίμημα, αλλά σίγουρα δεν θα είναι οι τελευταίοι», καταλήγει η Κουρντ.
