Νέος πυρετός του χρυσού: Ξεκίνησε το μεγάλο κυνήγι για το «απόλυτο κοίτασμα» στα έγκατα της γης

Για χρόνια, εκατοντάδες παράνομοι μεταλλωρύχοι -γνωστοί τοπικά ως «zama zamas»- αναζητούσαν χρυσό στις παρυφές του Γιοχάνεσμπουργκ στη Νότια Αφρική, σκάβοντας σήραγγες με το χέρι, κρατώντας μόνο σφυριά και καλέμια.

Σήμερα, η τοποθεσία αυτή έχει μεταμορφωθεί στο πρώτο νέο υπόγειο ορυχείο χρυσού της Νότιας Αφρικής εδώ και πάνω από 15 χρόνια και αποτελεί κομμάτι ενός παγκόσμιου «πυρετού» για την ενίσχυση της παραγωγής ενός μετάλλου που πλέον είναι διαπραγματεύσιμο σε τιμές-ρεκόρ.

«Έμοιαζε με σκηνικό από την ταινία Mad Max», δήλωσε ο Rudi Deysel, διευθύνων σύμβουλος της West Wits Mining, της αυστραλιανής εταιρείας στην οποία ανήκει το ορυχείο. «Έπρεπε να συρθώ με την κοιλιά για να μπω μέσα».

Περίπου 100 εκατομμύρια δολάρια επενδύσεων εισρέουν πλέον στο ορυχείο, όπου οι εργάτες φορούν κράνη, φέρουν συσκευές αναπνοής έκτακτης ανάγκης και χρησιμοποιούν προηγμένα τρυπάνια. Το έργο, με την ονομασία Qala Shallows, ανέσυρε τον πρώτο του χρυσό τον Οκτώβριο και εκτιμάται ότι θα παράγει μέταλλο αξίας άνω των 4,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων με βάση τις τρέχουσες τιμές.

Ο νέος πυρετός του χρυσού

Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για τον χρυσό έκλεισαν πάνω από τα 5.000 δολάρια για πρώτη φορά τη Δευτέρα, ωθούμενα, μεταξύ άλλων, από τις έντονες γεωπολιτικές ανησυχίες. Η αξία του πολύτιμου μετάλλου έχει υπερδιπλασιαστεί σε λιγότερο από δύο χρόνια.

Αυτή η εκτόξευση έχει ενισχύσει τα κέρδη των μεταλλευτικών εταιρειών παγκοσμίως, ενθαρρύνοντάς τις να επαναλειτουργήσουν παλιά ορυχεία, να επεκτείνουν υφιστάμενες δραστηριότητες και να αναπτύξουν νέα έργα. Σύμφωνα με την S&P Global Energy, οι παγκόσμιοι προϋπολογισμοί για την εξερεύνηση χρυσού αυξήθηκαν κατά 11%, φτάνοντας τα 6,15 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025.

Η Newmont, η κορυφαία εταιρεία χρυσού στον κόσμο, έθεσε σε λειτουργία το ορυχείο της Ahafo North στην Γκάνα τον Οκτώβριο. Η Barrick Mining, η δεύτερη μεγαλύτερη παραγωγός, αναμένεται να ξεκινήσει φέτος την υπόγεια ανάπτυξη του έργου Fourmile στη Νεβάδα.

Στη Νότια Αφρική, η ξαφνική άνοδος του χρυσού δίνει νέα πνοή σε έναν κλονισμένο κλάδο. Η χώρα ήταν η παγκόσμια πρωτεύουσα του χρυσού για το μεγαλύτερο μέρος του 20ού αιώνα, παράγοντας σχεδόν το μισό του χρυσού (σε ράβδους και κοσμήματα) που έχει κατασκευαστεί ποτέ. Ωστόσο, από το 2007, η Νότια Αφρική διολίσθησε από την 1η θέση της παγκόσμιας κατάταξης στη 12η, καθώς δυσκολευόταν να προσελκύσει επενδύσεις.

Οι επενδυτές θεωρούν πως τα βαθιά ορυχεία της Νότιας Αφρικής είναι επικίνδυνα, ακριβά και γεμάτα εργασιακά προβλήματα. Οι ραγδαίες αυξήσεις στους μισθούς -λόγω των ισχυρών συνδικάτων- και οι μη μηχανοποιημένες λειτουργίες καθιστούν το κόστος εξόρυξης ανά ουγγιά ένα από τα υψηλότερα στον κόσμο.

Η West Wits αναζήτησε αρχικά χρηματοδότηση για το Qala Shallows γύρω στο 2021, αλλά σύμφωνα με τη Wall Street Journal συνάντησε δυσκολίες. «Οι επενδυτές δεν ήθελαν καν να μας μιλήσουν. Απλώς δεν τους αρέσει η Νότια Αφρική», ανέφερε ο Deysel.

Αυτό άλλαξε όταν οι τιμές του χρυσού άρχισαν να ανεβαίνουν ραγδαία. Το έργο εξασφάλισε χρηματοδότηση από μια τοπική τράπεζα, έναν αναπτυξιακό χρηματοπιστωτικό οργανισμό και μια αμερικανική εταιρεία χρηματοδότησης ορυχείων, μεταξύ άλλων.

Το νέο ορυχείο

Το νέο ορυχείο, μόλις 16 χιλιόμετρα από το κέντρο του Γιοχάνεσμπουργκ, πλεονεκτεί έναντι άλλων νοτιοαφρικανικών έργων. Όπως υποδηλώνει και το όνομά του (Shallows σημαίνει «ρηχά»), το Qala Shallows φτάνει προς το παρόν σε βάθος περίπου 60 μέτρων, με προγραμματισμένο βάθος κοντά στα 850 μέτρα – δηλαδή το ένα τέταρτο του βάθους του βαθύτερου ορυχείου της χώρας.

Το έργο χρησιμοποιεί επίσης σύγχρονη τεχνολογία. Μέσα στο απόλυτο σκοτάδι του ορυχείου, ομάδες δύο ατόμων χρησιμοποιούν υδροδυναμικά τρυπάνια που εκτοξεύουν νερό υπό πίεση για να χαλαρώσουν το μετάλλευμα. Το «νεκρό σημείο» (break-even) του ορυχείου, στα 1.291 δολάρια ανά ουγγιά, είναι χαμηλότερο από πολλά μεγάλα ορυχεία της Νότιας Αφρικής, τα οποία λειτουργούν σε πολύ μεγαλύτερα βάθη και πιο δύσκολες συνθήκες.

Το εργατικό δυναμικό του Qala Shallows αναμένεται να υπερδιπλασιαστεί σε 400 μεταλλωρύχους μέχρι το τέλος του έτους. Το ορυχείο προβλέπεται να ανακτήσει περίπου 6.000 ουγγιές χρυσού το 2026, πριν φτάσει τις 70.000 ουγγιές ετησίως έως το 2029, με εκτιμώμενη διάρκεια ζωής τα 17 έτη.

Η παραγωγή του Qala Shallows από μόνη της δεν θα αλλάξει τους όρους του παιχνιδιού για τη βιομηχανία της Νότιας Αφρικής, αλλά αποτελεί θετικό σημάδι για το πώς οι τιμές-ρεκόρ δίνουν παράταση ζωής σε έναν άλλοτε στάσιμο κλάδο.

Η Harmony Gold, η μεγαλύτερη παραγωγός της χώρας, επεκτείνει το ορυχείο της Mponeng -το βαθύτερο στον κόσμο- μια κίνηση που θα υπερδιπλασιάσει την αναμενόμενη διάρκεια ζωής του στα 20 χρόνια. Παράλληλα, η Sibanye-Stillwater, η δεύτερη μεγαλύτερη παραγωγός, εξετάζει την επαναλειτουργία του ορυχείου της Burnstone.

Όσο για τους «zama zamas» που εξόρυσσαν χρυσό στο Qala Shallows, φαίνεται πως τους δόθηκε το έναυσμα να μετακινηθούν σε άλλες περιοχές εκτός της αδειοδοτημένης έκτασης της εταιρείας.