Η απόκτηση κινεζικών και τουρκικών μαχητικών drone από τον στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ ανοίγει νέο, επικίνδυνο κεφάλαιο στον εξοπλιστικό ανταγωνισμό στη Λιβύη, παρά το επίσημο εμπάργκο όπλων του ΟΗΕ. Οι νέες δυνατότητες κρούσης και επιτήρησης ενισχύουν τη στρατιωτική θέση του στην ανατολική Λιβύη και απειλούν να αναζωπυρώσουν έναν «παγωμένο» εμφύλιο με ευρύτερες περιφερειακές προεκτάσεις.
Εμπορικές δορυφορικές εικόνες αποκαλύπτουν τουλάχιστον τρία νέα μη επανδρωμένα αεροσκάφη στη βάση Αλ Χαντίμ, περίπου 100 χλμ. ανατολικά της Βεγγάζης, τα οποία ειδικοί ταυτοποιούν ως ένα κινεζικό Feilong‑1 και δύο τουρκικά Bayraktar TB2. Τα συστήματα εδάφους για τον έλεγχο των UAV παραμένουν ορατά και το 2026, επιβεβαιώνοντας ότι η επιχειρησιακή ένταξη των drones στον μηχανισμό ισχύος του Χαφτάρ δεν είναι θεωρητική, αλλά πραγματικότητα.
Η άφιξη των drones δεν έχει επισήμως ανακοινωθεί, ούτε έχει διευκρινιστεί ποια χώρα τα προμήθευσε ή αν ζητήθηκαν εξαιρέσεις από το εμπάργκο, με την αρμόδια επιτροπή του Συμβουλίου Ασφαλείας να αποφεύγει να απαντήσει. Σύμφωνα με Λίβυους αναλυτές, πρόκειται για «τεράστιο συμβολικό κέρδος» για τον Χαφτάρ, ενισχύοντας τον έλεγχο του στην ανατολική και νότια Λιβύη, συμπεριλαμβανομένων κρίσιμων πετρελαιοπηγών, και ανεβάζοντας την αξία διαπραγμάτευσής του σε κάθε σενάριο πολιτικής ενοποίησης.
Λιβύη – Χαφτάρ: Κούρσα εξοπλισμών κάτω από το ραντάρ
Το εμπάργκο όπλων στη Λιβύη ισχύει από το 2011, όμως η χώρα έχει ήδη μετατραπεί στο πρώτο μεγάλο «εργαστήριο» πολέμου drones στην Αφρική, με προηγμένα συστήματα να ρέουν μέσα από παραβιάσεις και γκρίζες ζώνες. Η απόκτηση κινεζικών και τουρκικών UAV έρχεται να «κλειδώσει» ένα νέο άλμα ισχύος για τον Λιβυκό Εθνικό Στρατό (LNA) μετά τη συμφωνία 4 δισ. δολαρίων με το Πακιστάν για μαχητικά JF‑17, την ώρα που η Τρίπολη συνεχίζει να ενισχύεται με τουρκικά drones Akinci.
Οι εικόνες δείχνουν εκτεταμένες ανακαινίσεις και νέους υπόστεγους στην Αλ Χαντίμ, με ειδικούς του ΟΗΕ να εκτιμούν ότι χτίζονται υποδομές ειδικά για τη στάθμευση και επιχειρησιακή αξιοποίηση Bayraktar. Παράλληλα, ρωσικές δυνάμεις εξακολουθούν να χρησιμοποιούν τη Λιβύη ως εφαλτήριο προς την υποσαχάρια Αφρική, αν και δεν θεωρείται ότι χειρίζονται τα συγκεκριμένα drones, ενώ η παρουσία κινεζικής τεχνολογίας UAV συνδέεται με προηγούμενες απόπειρες λαθραίας μεταφοράς Feilong‑1 που είχαν αποκαλυφθεί και κατασχεθεί στην Ιταλία.
Λιβύη – Χαφτάρ και τουρκική στροφή
Το πιο ανησυχητικό για τους παίκτες της Ανατολικής Μεσογείου είναι ότι η ενίσχυση του οπλοστασίου του Χαφτάρ συμπίπτει με την εντυπωσιακή αναθέρμανση των σχέσεων του με την Τουρκία, τον μέχρι χθες βασικό προστάτη της αντίπαλης κυβέρνησης στην Τρίπολη. Από το 2023 και μετά, ο γιος του, Σαντάμ Χαφτάρ, επισκέπτεται κατ’ επανάληψη την Άγκυρα, συζητώντας με την τουρκική στρατιωτική και πολιτική ηγεσία ένα «πακέτο» συνεργασίας που περιλαμβάνει εκπαίδευση, ανταλλαγή πληροφοριών και προμήθεια UAV.
Παράλληλα, κορυφαίοι Τούρκοι αξιωματούχοι, όπως ο επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών, έχουν φωτογραφηθεί στη Βεγγάζη με τον Χαφτάρ, στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι η Άγκυρα επιδιώκει να συνομιλεί με όλες τις πλευρές για να διασφαλίσει τα ενεργειακά και θαλάσσια συμφέροντά της στη Λιβύη και την Ανατολική Μεσόγειο. Αν επιβεβαιωθεί ότι τα Bayraktar TB2 ή άλλα τουρκικά UAV που εμφανίζονται στις δορυφορικές εικόνες είναι αποτέλεσμα αυτών των επαφών, τότε η ισορροπία ισχύος στη Λιβύη, και κατ’ επέκταση στη Μεσόγειο, μπαίνει σε μια εντελώς νέα, απρόβλεπτη φάση.
