Ο κανιβαλισμός μπορεί να μοιάζει σπάνιος και αφύσικος, ωστόσο στην περίπτωση των φιδιών φαίνεται πως αποτελεί επαναλαμβανόμενο εξελικτικό φαινόμενο. Σύμφωνα με επιστήμονες, η συμπεριφορά αυτή έχει εμφανιστεί πολλές φορές στην εξελικτική ιστορία των φιδιών, συχνά ως αποτέλεσμα περιβαλλοντικών πιέσεων, όπως αναφέρει το δημοσίευμα του livescience.
Μελετώντας περισσότερες από 500 καταγεγραμμένες περιπτώσεις κανιβαλισμού σε φίδια, ερευνητές διαπίστωσαν ότι η συγκεκριμένη συμπεριφορά εξελίχθηκε ανεξάρτητα τουλάχιστον 11 φορές σε διαφορετικές εξελικτικές γραμμές. Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στις 2 Νοεμβρίου 2025 στο επιστημονικό περιοδικό Biological Reviews.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι, αν και οι περιπτώσεις κανιβαλισμού εμφανίζονται σε διαφορετικά πλαίσια, συνολικά πρόκειται για μια συχνή και επαναλαμβανόμενη στρατηγική, η οποία φαίνεται να ωφελεί τα φίδια όταν καλούνται να κάνουν ευκαιριακές διατροφικές επιλογές. Όπως δήλωσε στο Live Science η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης Μπρούνα Φαλκάο, μεταπτυχιακή φοιτήτρια βιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Σάο Πάολο, για τους ανθρώπους ο κανιβαλισμός θεωρείται «κάτι παράξενο και αποκρουστικό», όμως για τα φίδια είναι «ωφέλιμος για την οικολογική τους προσαρμογή» και αποτελεί στρατηγική επιβίωσης.
Ο βιολόγος και εξερευνητής του National Geographic Ξαβιέ Γκλοντάς, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη, τόνισε ότι ο κανιβαλισμός είναι διαδεδομένος στο ζωικό βασίλειο, αν και παλαιότερα θεωρούνταν εξελικτικά δυσπροσαρμοστικός. Νεότερες έρευνες, ωστόσο, υποστηρίζουν ότι μπορεί να σχετίζεται με τον έλεγχο του πληθυσμού, την έλλειψη πόρων ή ευκαιριακή θήρευση.
Η ερευνητική ομάδα συγκέντρωσε συνολικά 503 αναφορές κανιβαλισμού σε 207 είδη φιδιών, από όλα τα γεωγραφικά διαμερίσματα όπου ζουν φίδια, τόσο στη φύση όσο και σε συνθήκες αιχμαλωσίας. Οι περισσότερες περιπτώσεις εντοπίστηκαν στις οικογένειες Colubridae, Viperidae και Elapidae. Η Colubridae, η μεγαλύτερη οικογένεια φιδιών, αντιπροσώπευε το 29% των αναφορών, με τους επιστήμονες να εκτιμούν ότι η συμπεριφορά συνδέεται κυρίως με στρεσογόνους παράγοντες, όπως η έλλειψη τροφής. Η οικογένεια Viperidae κάλυπτε το 21% των περιπτώσεων, κυρίως σε συνθήκες αιχμαλωσίας, ενώ η Elapidae –που περιλαμβάνει τις κόμπρες– αντιστοιχούσε στο 19%, κάτι που δεν θεωρήθηκε απροσδόκητο, καθώς τα είδη αυτά είναι γνωστό ότι τρέφονται με άλλα φίδια.
Η μελέτη δείχνει επίσης ότι σχεδόν τα μισά από τα κανιβαλιστικά είδη έχουν ευέλικτη διατροφή, αν και ο Γκλοντάς εμφανίζεται επιφυλακτικός ως προς τη σαφή σύνδεση. Αντίθετα, κρίσιμος παράγοντας φαίνεται να είναι η δομή της γνάθου, καθώς δεν καταγράφηκαν περιπτώσεις κανιβαλισμού σε φίδια που δεν μπορούν να ανοίξουν αρκετά το στόμα τους.
Οι συγγραφείς καταλήγουν ότι ο κανιβαλισμός στα φίδια αντανακλά την εξελικτική τους επιτυχία και την ικανότητά τους να προσαρμόζονται ευκαιριακά στις συνθήκες. Όπως σημειώνει η Φαλκάο, είναι «εντυπωσιακό» το γεγονός ότι η συμπεριφορά αυτή εξελίχθηκε ανεξάρτητα τόσες φορές, ενώ εκτιμάται πως υπάρχουν ακόμη πολλές ανεξερεύνητες περιπτώσεις στα επιστημονικά αρχεία.
